رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 1838-23/6/42

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
اعتراض دادسراي استان ماهوي وخدشه برنظرواستنباط دادگاه از مجموع محتويات پرونده مي باشدكه موردتوجه ورسيدگي فرجامي واقع نمي شودو اعتراضات جناب آقاي دادستان كل نيزبادرنظرگرفتن محتويات پرونده مقرون به ادله مثبته بزه نمي باشدوچون ازحيث رعايت اصول وقواعددادرسي نيزاشكالي مشهودنيست لذاحكم فرجامخواسته ابرام مي گردد.

* سابقه *
قتل عمد
كافي نبودن دلائل اتهام

شهبازعلي به اتهام قتل دوستعلي پدرخوددربهمن 1335موردتعقيب واقع شده وجانشين بازپرس خلخال قراربزهكاري اوراصادرودادسراي شهرستان اردبيل بموجب كيفرخواست مورخ 20/5/36به استنادماده 170قانون مجازات عمومي درخواست تعيين كيفروي راازدادگاه جنائي آذربايجان شرقي مي نمايد.
دادگاه مزبورباانجام تشريفات قانوني درجلسه پنج نفري روز7/8/36 نقصي درپرونده مشاهده نكرده وباصدورقراررسيدگي درجلسه علني روز12/8/36 دادرسي راانجام وبه لحاظ فقددليل متهم راتبرئه كرده است .
دادياردادسراي استان ازراي دادگاه جنائي فرجامخواسته ،شعبه 11 ديوان عالي كشوربشرح دادنامه مورخ 19/9/37دادنامه فرجامخواسته رانقض ورسيدگي رابه شعبه ديگردادگاه جنائي آذربايجان شرقي ارجاع كرده است .
دادگاه جنائي باانجام تشريفات قانوني ازقبيل تعيين وكيل واخطارده روزه به متهم ووكيل اودرجلسه مقدماتي پنج نفري روز8/8/38دستورتكميل پرونده رابه بازپرسي داده ودرجلسه مقدماتي روز22/8/39قراررسيدگي صادر ودرجلسه علني به اتهامش رسيدگي وبه اتفاق آراءمتهم فوق الذكررابعلت فقددليل تبرئه مي نمايد.
دادياردادسراي استان آذربايجان شرقي درذيل راي دادگاه جنائي درخواست رسيدگي فرجامي كرده است .
پرونده درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده ودادستان كل نظر خودرابه شرح زيربيان داشته است :
"بنظراينجانب دراين پرونده نكات مشروحه ذيل قابل توجه است .
1-آنچه ازاوراق بازجوئي شهبازعلي متهم نزدبازپرس ودرمحضردادگاه استنباط مي شودنامبرده يك دهقان زاده ساده لوح نيست كه درقبال قتل فجيع پدرخودبه وسيله قماربازان چنانكه خودادعاي آنراداردعكس العمل نشان ندهدوشكايت ننمايدوازدفن مقتول درهمان روزبدون اطلاع ومعاينه مامور دولت ممانعت بعمل نياوردوشايدهمين نكته باوجوداستبعادي كه قتل پدراز ناحيه فرزندداردتوجه سرجوخه ژاندارم وكسان وهمسايگان رابه ارتكاب خود جلب نموده است .
2- متهم بنابرصورت مجلس مضبوطه درپرونده اقراركرده بااولين ضربه چوبدستي كه به سرپدرش واردكرده اوبه زمين خورده وازاوصدائي نيامده و ضربات ديگررابه منظوررفع اتهام ازخودواردكرده است درصورتي كه اگربه ادعا بعدي اوقتل يك پيرمردترياكي بوسيله قماربازان صورت مي گرفت با ضربه كشنده كه به ناحيه سرواردشده ديگرجراحات عديده وقطع گوش وبيني ضرورت نداشته است .
البته اقرارناشي ازشكنجه وآزاربرارتكاب جرم دليل محسوب نمي شود ولي دريك قريه كوچك به اكثريت عددكسان وخويشان متهم اقدام به شكنجه آنهم ازطرف يك ژاندارم نمي توانددرخفاصورت گيردوعجيب بنظرمي آيدكه آثار شكنجه راكه متهم پس ازانقضاءپنجسال به دادگاه جنائي نشان داده وموردتوجه قرارگرفته است .درحين اعتراف به قتل اهالي محل وريش سفيدان وحتي خويشان متهم آثارچنين شكنجه هولناكي رانديده وگواهي نكرده اند.
اگرچه دررسيدگي مقدماتي اين پرونده درنتيجه نقاروكدورت مامورين ژاندارمري شواهدوقرائني مغايريكديگرتحصيل گرديده واحتمالابا راهنمائي هاي آنان موانعي درراه كشف حقيقت ايجادشده است ولي قدرمسلم آن است كه قتلي واقع شده وادعاي متهم مبني برارتكاب قماربازان قهوه خانه باوجودتلاش مامورين ژاندارمري بجائي نرسيده وبرعليه آنان هيچگونه دليل وقرينه به دست نيامده است .
3- متهم درحضوردادگاه براي رفع اتهام ازخودادعاكرده است كه سرجوخه اسدي سه هزارتومان ازقاتلين پدرم گرفته ومرامتهم كرده است .
درصورتي كه سرجوخه كه براي رسيدگي به اين موضوع ماموريت خاصه نداشته ومقتول هم قبل ازرسيدگي اودفن شده بوده مي توانسته به آساني درقبال رشوه موردادعاي متهم قضيه رامسكوت بگذاردبدون آنكه اجباري درتوجه اتهام به فرزندمقتول داشته باشدبعلاوه بازداشت متهم كه فرزندمقتول بوده نه تنهادر يك  خانواده مصيبت ديده وعزادارعكس العملي ايجادنكرده بلكه بنابر حكايت پرونده عده اي ازاعضاءاين خانواده كه اعتراف متهم رابه قتل شنيده انداورامنحصرامرتكب قتل مي شناخته اند.
دراتهام قتل دوستعلي نمي توان كدخداحاجعلي رادخيل دانست يااورادر مقام دشمني باشهبازمتهم وياحمايت ازقاتلين واقعي تصورنمود.
زيراگزارش قتل ودفن جسددوستعلي راكدخداي مزبورويكنفرازريش سفيدان محل به اين شرح :"فرمانده دسته ژاندارمري كاغذكنان ،گزارشابه عرض مي رسانددرشب چهارشنبه يكنفردوستعلي نام دركوچه خوددرسرش مجروح وزخمي گرديده اندوبرادران واولادان اومقتول رادفن نموده فعلاقضيه قاتل فلان نامعلوم بنظرم اقدام فوري "به ژاندارمري داده است .بعلاوه جان محمدبرادر مقتول درتحقيقات اوليه گفته موضوع قتل راكدخداگزارش داده است وهمچنين شهبازمتهم به قتل درتحقيقات اوليه گفته حاجعلي كدخداوكربلائي انام گفتند ميت رابدون اجازه اداره مدفون نسازيد،عين اظهارات اوبشرح زيراست :"و نعش پدرم رابدون اجازه دفن كرده ايم به ملاحظه اينكه صغارگريه وزاري ننمايند.ريش سفيدان محل كدخداحاجعلي وكربلائي انام بماگفتندميت را بدون اجازه مدفون نسازيد"اگرتصوردخالت كدخدادرقتل ياحمايت قاتلين باشدمنظوربادفن جسدوعدم اقدام به شكايت ازطرف كسان مقتول حاصل بوده و دليلي نداشته كه بااعلام كتبي وشفاهي خودموجبات دخالت مامورين وتعقيب قضيه رافراهم نمايد.ولي درمورداتهام شهبازبه قتل عمدي پدرخودنكات ذيل قابل توجه است .
1- جسدمقتول دركوچه اختصاصي خانه اوبدست آمده وبنابراظهار بادمجان دخترمقتول كه قبل ازديگران جسدراديده درخانه پس ازقتل ازكوچه كليدشده بودوبااين وضع تصوروقوع قتل درخارج وبه وسيله اشخاص بيگانه و انتقال جسدبه داخل كوچه وقفل درآن دشواربنظرمي رسد.
2- شهبازمتهم به قتل درتحقيقات اوليه ازاشخاصي اسم برده كه قسم ياد نموده اندپدراورابه قتل برسانندواين مطالب راازقول عموهاوبرادرو خواهرخوداظهارنموده درصورتي كه هيچيك ازآنان كسي رامظنون به قتل پدرخود معرفي ننموده وشهبازدرهمان جلسه تحقيقات علي اوسط راقاتل پدرخودمعرفي كرده است بعلاوه شهبازمي گويدامسال هم پدرم همان ملك زراعتي راداده بود ولي درجواب سوال مامورژاندارم كه گفته است اگردروغ بگوئيدمحكوم به قتل پدرخودهستيدگفته است پارسال پدرم بمن ملك داده است امسال نداده .
3- فرامرز،حميدودرويش ،شهبازفرزندمقتول رامظنون به قتل شناخته اند،فاطمه دخترابوطالب خواهرمقتول شهبازراقاتل معرفي كرده است وهمچنين بادمجان دخترمقتول شهبازراقاتل معرفي كرده است .
4- جان محمدويارمحمدبرادران مقتول اقرارشهبازبه قتل پدرخودرا تصديق نموده اند.
عبدالعلي فرزندديگرمقتول هم گفته برادرم شهبازدرحضوركدخدايان و آقاميرحسين وزين العابدين وسعدي وجلال وعده اي ديگراعتراف به قتل كرده است .
5-اقرارشهبازبه قتل باتوضيح علل وچگونگي ارتكاب كاملاطبيعي بنظر مي رسدودرآن باتوجه به نكات ذيل تصورشكنجه وآزارنيست :
الف -امضاءمتهم ذيل اقراربه قتل باامضاءاودرسايراوراق تحقيق كاملاانطباق داشته وخودنيزمعترف است كه مراتب مزبوررااقراركرده است .
ب - درتحقيقات اوليه وقبل ازاقرارگفته است شب درقهوه خانه بوده وآفتابه رابرداشته وبيرون رفتم ،ضمن اقراربه قتل گفته است قبل ازپدر خوددرقهوه خانه براي قضاي حاجت رفته است .
ج - جراحاتي كه شهبازبه مقتول واردكرده واعتراف نموده است با آنچه غسالان وكسان ديگرمقتول ديده اندتطبيق مي نمايدواقرارهم بشرح مندرج درتحقيقات وگفتگوونقارقبلي وهمراه بودن متهم بامقتول درشب واقعه و چگونگي قراردادن جسددرداخل خانه مقتول وقرائن ديگرعادي بوده است .
6-ادعاي متهم مبني براينكه اقرارناشي ازشكنجه وآزاربوده آن هم با شدت وكيفيتي كه بعداتوصيف كرده صحيح بنظرنمي رسدزيرامدعي است شكنجه به وسيله كدخداوسرجوخه اسدي صورت گرفته درصورتي كه كدخداكه قدرت محلي جلوگيري ازدفن مقتول رانداشته ،چگونه توانسته باكمك  يكنفرژاندارم ودر محيط محدوديك ده وسايل چنين شكنجه هولناكي رافراهم كرده وخويشان مصيبت ديده مقتول رابه تصديق اقرارناشيه ازاين شكنجه وادارنمايد.
7-اختلاف وكدورت بين سرجوخه اي كه بعدامبادرت به رسيدگي كرده با سرجوخه اسدي كه تحقيقات اوليه به وسيله اوصورت گرفته درپرونده مشهود است وبرعليه اشخاصي كه شهبازمتهم آنان راقاتل پدرخودمعرفي كرده هيچگونه دليل بدست نيامده وطبعااظهارات مغايركسان مقتول درتحقيقات بعدي ناشي ازتباني شهبازباآنان بوده است .
برفرض كه رسيدگي هاي سرجوخه اسدي راناشي ازغرض وتحريك كدخداتصور كنيم قدرمسلم اين است كه درمراحل رسيدگي دوسرجوخه ازنظرچگونگي جراحات مقتول واظهارات كسان اووبعضي ازمطلعين اختلافات فاحشي وجودداردكه نسبت به آن رسيدگي دقيقانه صورت نگرفته است وچون بطورقطع ويقين قتل واقع شده وحكم برائت متهم نيزدرمرتبه اول به اتفاق آراءنبوده وديوان كشور آنرانقض كرده وتحقيقات بعدي كامل نبوده اقتضاءداردحكم برائت نقض شود وموارداختلاف گوئي كه درپرونده مشهوداست موردرسيدگي دقيقانه قرار گيرد."
پس ازاستماع عقيده دادستان كل هيئت عمومي ديوان عالي كشورمشاوره نموده به اتفاق بشرح زيرراي به ابرام حكم مميزعنه داده اند:

مرجع :
آرشيوحقوقي كيهان
مجموعه رويه قضائي  صفحه 106 تا 111
آراءهيات عمومي ديوان عالي كشور
سال 1342 چاپ سال 1343

14