رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي 21/7/73
شماره دادنامه 274
شعبه 19 ديوان  عالي كشور

خلاصه جريان پرونده
آقاي (الف ) دادخواستي بخواسته مطالبه مبلغ سه ميليون ريال بابت بهاء ششهزار وسيصد و ده مترمربع باغ و محوطه واشجارواقع در قريه كلاشم كه در مسير تاسيسا آبرساني قرار گرفته با جبران كليه خسارات وارده بطرفيت شركت سهامي آب منطقه اي گيلان تقديم نموده خلاصتا" توضيح داده است كه خوانده سه هزار و يكصد و بيست و پنج مترمربع باغ متعلق بوي را قبل از آنكه بهاء زمين و درختان باغ را بپردازد تخريب نموده و كارشناس تحت خدمت خود را جهت تقويم بمحل فرستاده است كه مشاراليه در نظريه غيرعادلانه خود كل بهاء ششهزار و سيصد و ده مترمربع زمينو اعيانات موجود در آنرا بمبلغ 14515 ريال اعلام و خوانده بشرح نامه شماره 607/6(الف ) 12/2/1350 از اينجانب خواست كه با مراجعه بدفترخانه اسناد رسمي در قبال دريافلت همان مبلغ ناچيز ملك خود را بشركت خوانده منتقل نمايم كرارا" بنظريه كارشناس اعتراض كردم رئيس دفتر حقوقي بشرح نامه شماره 2070/1520218/12/68 از من خواسته كه بادر دست داشتن كليه مدارك براي دريافت خسارات وارده مراجعه كنم و اعلام نموده كه براي ارزيابي موافقت كرده ام وشكايات عديده مقامات مسئول مملكتي چاره سازي نشد با عنايت باينكه ميازن خسارات وارده باينجانب  به مراتب بيش از ميزان معنوان در دادخواست است و عمل خوانده بقطع اشجار و تخريب باغ و تصرف ششهزار و سيصد وده مترمربع زمين انيجانب بدون جلب رضايت مالك نامشروع مي باشد لذا تقاضاي رسيدگي و محكوميت خوانده را بپرداخت اصل خواسته با جبران خسارات وارده عنداللزوم با جلب نظر كارشناس بمنظور تعيين قدر متقين خسارات دارم دادگاه حقوقي يك فومن پس از استماع اظهارات خواهان ونماينده خوانده در جلسه مورخ 7/4/71ملاحظه پرونده سازمان آب را در خصوص طرح كانال كشي قريه كلاشم ضروري تشخيص داده و آنراازاداره خوانده مطالبه كرده است ليكن پرونده حكايتي از ارسال سابقه مزبور از سوي اداره خوانده و ملاحظه آن از سوي دادگاه نداردسرانجام دادگاه با استماع مجدد اظهارات خواهان و نمانيده خوانده در جلسه مورخ 10/5/72 بدين استلدال كه هرچندخواهان دليل مالكيت خود راتقديم ننموده و پروند ه از اين جهت ناقص است ليكن همانطور كه نماينده خوانده دفاع نموده خواهان مي تواند از مزايا و راه حل پيش بيني شده در شقوق و بندهاي ماده 150 از قانون آب و نحوه ملي شدن آن استفاده نمايد و با توجه بانيكه مدارك موجود حكايت از پرداخت خسارات از سوي شركت  خوانده بخواهان دارد  عملا" موضوع ادعا از آن طريق قابل حل و خواهان مي تواند با مراجعه بشركت خوانده بحقوق قانوني و شرعي خود برسد هرچند تصرف و تملك اراضي خواهان و اعيانات وي مربوط بسال 1349 و مطالبه مربوط بسال 70 است خواهان در زمان اجراي طرح مستحق دريافت همان مبلغ مقيده در نامه شركت خواهان است و گذشت زمان و عدم مراجعه خواهان جهت دريفات آن هيچگونه حق ديگري براي وي ايجاد نميكند و با استفاده از مفاهيم و مدلول ماده 50 و بندها وتبصره هاي آن ادعاي خواهان را غير وارد تشخيص داه و راي برد آن صادر نموده است كه با وصول اعتراض از سوي خواهان وارسال پرونده بديوانعالي كشور سابقه در دستور كارهاي اين شعبه قرار گرفته است مندرجات لايحه تجديدنظرخواه هنگام شورقرائت خواهدگرديد.
هيئت شعبه در ترايخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهد:

بسمه تعالي
بر راي دادگاه اشكال وارد است زيرا قطع نظر از اينكه رسيدگي بپرونده هاي ناقص خلاف موازين قانوني است و در صورت وجود نقصي در پرونده دادگاه مي بايستي وفق ماده 85 قانون آئين دادرسي مدني پرونده را تكيمل و سپس مورد رسيدگي قرار مي داد و صرفنظر از اينكه در جائيكه مالكيت اساس دعوي را تشكيل مي دهد اظهارنظر درماهيت دعوي بدون احراز ميالكيت مدعي مغايرت با موازين قضائي و مقررات موضوعه است و موضوعات فوق الذكر نيازي بايراد از سوي خوانده ندارداصولا" دادگاه بمنظور روشن شدن واقعيت امر مي بايستي با استفاده از اختيار حاصله از ماده 8 قانون اصلاح پاره اي از قوانين دادگستري سوابق مربوطه را از ادارات اصلاحات ارضي و ثبت مطالبه و پس از ملاحظه سوابق مزبور و نيز پرونده متشكله در خصوص مورد بحث در اداره خوانده اختلاف مطروح حه را با در نظر گرفتن ماده 43 قانون توزيع عادلانه آب مورد بررسي قرار داد و حل و فصل مي نمودعلهيذا راي تجديدنظرخواسته بلحاظ مراتب مرقوم مخدوش تشخيص مي گردد و با نقض آن پرونده جهت رسيدگي بموجب بند(ب ) ماده 6 قانون تجديدنظر آراء دادگاهها نزد مرجع صدور راي منقوض ارسال مي گردد.

مرجع :
كتاب منتخب آراء ديوانعالي كشور پيرامون مسائل اراضي وآب
تاليف يداله بازگير
انتشارات فردوسي ، چاپ گيتي / 78 ، چاپ اول
155