رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

بتاريخ :30/11/67
پرونده كلاسه : 66/487
شماره مرجع رسيدگي : شعبه 7دادگاه حقوقي يك تهران

نظريه دادگاه
در خصوص دعوي بانو(الف ) با وكالت آقاي (ب ) به طرفيت بانو(ج ) با وكالت آقاي (د) داير به مطالبه مبلغ سي ميليون ريال وجه يك فقره چك شماره 963129بانك بشرح دادخواست و ضمائم به خلاطه اينكه خوانده فوق كه بر طبق مستندات تقديمي هسمر دائمي و يكي از وراث قانوني مرحوم آقاي ه مي باشد مبلغ خوواسته را ازكل ماترك متوفي به موكله كه خود نيز يكي ديگر تنهاوارث نسبي آن مرحوم مي باشد (خواهر) بدهكار است.با وجود مذاكرات و تماسهاي مكرر موكل با مشارالهيا در جهت تصفيه بدهي مورث خود حسن نيتي ابراز نداشته ناچار مبادرت به تقديم دادخواست گرديده و خواسته را از ماترك متوفي با منظور نمودن خسارات استدعا نموده است كه اينك با توجه و با امعان نظر و بررسي محتويات پرونده و تدقيق در اوراق آن عمده دفاع خوانده و وكيل وي در قبال دعوي مطروحه ادعاي جعل چك مستند دعوي و برفرض چون عيال متوفي بوده و متوفي فاقد نزدفرزند است طرف دعوي يك چهارم خواسته مي توانم قرار گيرم كه دادگاه در جهت رسيديگ به دلايل و احراز واقع كه موثر در تشخيص حق و دعوي بوده و حسب تقاضاي طرفين موضوع را به كارشناس ارجاع و آقاي (و) كارشناس منتخب حسب نظريه وارده به شماره 1737/2/67 پس ازبررسي و تدقيق لازم امضاي موجود در متن چك فوق الذكر را با امضاهاي اصيل آقاي (ه) مطابق و يكي دانسته كه اين نظريه مورد اعتراض آقاي (د) وكيل خوانده قرار گرفته لذاموضوع به هياتي از كارشناسان رسيم ارجاع واكثريت هيات كارشناسان آقايان (س ) و(ش ) حسب نظريه وارده به شماره 54095/9/67 صريحا" منجزا" اعلام داشته اند كه امضاي منتسب به مرحوم آقاي (الف ) و ظهر چك موصوف با امضاهاي مسلم الصدور آن مرحوم يكي و منطبق بوده و از ناحيه يك نفر صادر كه اين نظريه مصون از ايراد و اعرتاض موثر و موجه باقي مانده و اعتراضات معنونه نمي تواند خللي به اركان آن وارد و به نظردادگاه نيز با اوضاع و احوال محقق و معلوم قضيه نيز مخالف و مغايرت و مباينتي ندارد. دادگاه ضمن رد دفاعيات وكيل خوانده دعوي خواهان را ثابت و مدلل و مقرون به واقع و حقيقت تشخيص و ضمن احراز اصالت و صحت چك مستند دعوي و نظريه و استنباط خويش را مبتني بر محكوميت خواند هبه يك چهارم اصل وجه خواسته حسب سهم شرعي وي از اموالا وماترك متوفي در حق خواهان صادر واعلام مي دارد. اين نظريه ظرف مدت 5 روز پس از ابلاغ در اجراي مدلول ماده 14 قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك ودو قابل اعتراض است.
رئيس دادگاه ...                             مشاور دادگاه ... 

راي شبعه ديوانعالي در مقام تجديدنظرخواهي از دادنامه فوق الذكر
تاريخ رسيدگي :2/9/68
شماره دادنامه :771/5
موضوع رسيدگي : اعتراض وكيل خوانده به نظريه مورخ 31/12/67شعبه هفتم دادگاه حقوقي تهران 
مرجع رسيدگي : شعبه 5ديوان عال يكشور
هيات شعبه   : آقايان رئيس 000 و مستشار000

خلاصه جريان پرونده : در تاريخ 14/6/66 آقاي (ب ) دادخواستي به وكالت خانم (الف ) به طرفيت آقاي (ج ) بنابه خواسته مبلغ سي ميليون ريال وجه يك فقره چك شماره 963129بانك 000 شعبه به دادگاه حقوقي يك تهران تسليم توضيح داده موكله همسر دائي و وارث منحصرمرحوم آقاي (ه) مي باشد، با مراجعات مكرر به خوانده اقدامي در تاديه وجه چك فوق ننموده است باستناد فتوكپي چك وگواهينامه حصر وراثت درخواست رسيدگي و صدرو حكم به اصل خسارات دادرسي را دارد.شخص خوانده ضمن لايحه ثبت شده به شماره 97115/10/66دفاعا" پاسخ داده است اولا" در دعوي مرقوم صرفا" تا يك چهارم خواسته مي تواند طرف دعوي قرار گيرد ثانيا" نسبت به چك استنادي ادعاي جعل مي كند و دلايل مجعول بودن از اين اقرار است
 1 - دليلي بر بلامحل بودن ارائه به بانك معطل مانده و اين قرينه ساختگي است
 2 - خط چك متعلق به مرحوم آقاي ه صاحب حساب نيست
 3 - امضاء چك مجعول است تقاضاي مطالبه كارت نمونه امضاء و حسابجاري از بانك و تطبيق آن بانمونه امضاء مزبور و ساير اسناد مسلم الصدور مي شود
4 - مطالبه صورت حسابجاري در سنوات اخير از بانك و اصول چكهاي صادره در سنوات اخير و تطبيق خط وامضاي چكهاي صادره از ناحيه متوفي و تطبيق خط و امضاي آنها با خط وامضاي چك مورد ادعاي جعل
 5 - تغاير امضاء موجود در متن چك با امضاي موجود در ذيل فتوكپي كه پروژه اي ظاهرا" منتسب به متوفي مي باشد دليل بارز مجعول بودن چك است. در تمام موارد فوق كسب نظر كارشناسان تقاضا مي شود وكيل خواهان پاسخ داده اولا" وجه چك كلا" مورد مطالبه قرار نگرفته و از ماترك براي موكله درخواست شده ثانيا" دلايل اثبات دعوي جعل چك بي اساس و بي محتوا بوده محكمه پسندنيست 0 شعبه هفتم دادگاه حقوقي يك پس از ورود آقاي (د) به وكالت خوانده و استماع توضيحات و اظهارات وكلاي طرفين با توجه به اين كه نسبت به يك فقره چك مستند دعوي ادعاي جعل شده ، قرار رسيدگي به دعوي جعليت صادر و با ارجاع به هيات كارشناسي آقاي (و) و وصول نظريه وي در خصوص اصالت چك وسپس ارجاع به هيات كارشناسان بسبب اعتراض به نظريه كارشناس اول و اعلام نظر اكثريت كارشناسان به عدم جعليت چك استنادي سرانجام در تاريخ 31/12/67 بر اساس نظريه كارشناسان و اعلام صحت و اصالت چك موضوع دعوي به محكوميت خوانده به پرداخت يك چهارم اصل وجه چك علي قدر سهم خواهان اظهارنظر و بر اثر وصول اعتراض پرونده را به ديوان عالي كشوو ارسال به اين شعبه ارجاع گرديده است لايحه اعتراضيه وكيل خوانده در موقع شور قرائت مي شود.
هيات شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد. باق رائت گزارش تنظيمي و بررسي اوراق پرونده مشاوره نموه چنين راي مي دهند:
ايراد قضائي موثري نسبت به نظريه معرتض عنه به عمل نيامده به جهات و دلايل مندرج در آن تاييد و براي اقدام متقضي ، پرونده به دادگاه صادر كننده نظريه مزبور اعاده مي شود.
مرجع :
كتاب مسائل پيرامون چك درآراي قطعيت يافته دادگاهها
تاليف يداله بازگير،نشرعصرحقوق باهمكاري حقوقدان ،چاپ نخست
تابستان 1378
144