رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 18/5/76
پرونده كلاسه  : 75/7983/د
مرجع رسيدگي  : شعبه 18 دادگاه انقلاب اسلامي تهران
اتهام        : دخالت غيرمجاز در امور پزشكي (كورتاژهاي غير
قانوني ) و قتل

خلاصه پرونده :
براساس گزراش كارشناسان وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي شبكه هائ يدر سطح استان تهارن تكشيل و به طور فعال اقدام به كورتاژهاي غيرقانوني ترميم پرده بكارت و ....  مي نمايند كه بادستور قضائي اين شعبه و پيگيريهاي انجام شده توسط نمايندگان محترم معاونت درمان و دارو دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني  ....  تهران و ايران چند شبكه شناسائي و اعضاء آن دستگير مي گردند متهم رديف اول كه از اعضاء شبكه غرب تهران به رهبري خانم (م ) بوده است بعد از دستگيري ساير اعضاء شبكه و رهبري آن منزل خود را تغيير و متواري مي گردد، در مدتي كه مخفي بوده اقدام به كورتاژهاي متعدد كرده و يكي از آنها منجربه فوت بيمارمي گردد0 پس از شكايت همسر مرحومه به دادگاه عممي و صدور دستور قضائي به اداره آگاهي تهران ، با تلاش بسيار و مراقبت هاي ويژه متهمين پرونده دسنگيري مي گردند در بازرسي از متهم رديف اول وسايل كورتاژ كشف مي شود متهم رديف اوم داراي پرونده به كلاسه 74/5525/د در اين دادگاه بوده كه با توجه به داشتن فرنزد خردسال با قرار كفالت از زندان آزاد ولي متاسفانه بعد از آزادي دوباره همكاري خود را با شبكه (اعضاء متواري ) ادامه مي دهد كه پس از اطلاع از موضوع و گزارش نماينده مطلع دانشگاه مشاراليه احضار ولي اقدام به فرار كرده و مدتي به صورت مخفي زندگي تا اينكه توسط اداره آگاهي دستگير مي گردد0
حسب شكايت آقاي (ر) (همسر مرحومه (ف ) ) نامبرده همسر خود را جهت عمل كورتاژ به خانم (ب ) (متهم رديف سوم ) كه منشي آقاي (ك ) واقع در توليد دارو مي باشد معرفي و قرار گذاشته مي شود به آدرس داده شده مراجعه و از آنجا به منزل خانم (ز) منتقل كه مرحومه به منزل فوق مراجعه و مورد عمل كورتاژ قرار مي يگرد متاسفانه باتوجه به عدم تخصص و عدم رعايت مسائل بهداشتي بيمار دچار عفوت هاي شديد شده و به بيمارستان انتقال و پس از عمل جراحي به علت عفونت روده فوت مي نمايد و طبق نظريه پزشك معالج علت فوت ناشي از عملي بوده كه بر روي متوفي انجام شده است 0
متهمين پرونده در وقتهاي مختلف به دادگاه اخضار و از آنان تحقياقت لازم انجام و موارد اتهامي به شرح صورتجلسه تنظيمي به آنان تفهيم پس از استماع و دفاعيات نامبدره و اخذ آخرين دفاع دادگاه ختم رسيدگي را اعلام و با استعانت از خداوند نان بشرح ذيل مبادرت به صدور راي مي نمايد0

راي دادگاه
با التفات به مجموع محتويات پرونده و مندرجات آن و گزارش بازرسين وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي ، كشف وسايل كورتاژ واعلام شكايت دانشگا مربوطه و آقاي (ر) در خصوص متهم رديف اول با توجه به 1 اعلام شكايت و توضيحات نماينده محترم دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني  ....  دردادگاه بشرح صورتجلسه تنظيمي مبني بر اينكه (خانم (ز) به عنوان فرد پزشك مداخله غير مجاز در امور پزشكي و كورتاژ داشته و به بيمارستان اعزام و در آنجا تحت عمل جراحي قرار گرفته كه منجر به فوت وي گرديده است ازآنجائيكه خود عمل كورتاژ يك عمل غيرقانوني و غير منطقي و به عنوان جنائي محسوب مي شود و اين عمل توسط فرد غير پزشك كه هيچ نوع اطلاعاتي درباره ساختمان رحم و مشتقات و ضمائم آن نداشته انجام شده است ، نظر به اينكه نامبرده چندين سال است اين كار را با كمك رابطين و همكاران خود و در جاي غير بهداشتي و با وسائل غير استريل كه هيچ نوع منطق و دليلي براي اين كار نداشته انجام مي داده است ، اگر پيگيري كنيم مي بينيم بيماراني كه توسط متهمه كورتاژ شده اند عوارض بعد از كورتاژ به بيماري هاي عفوني شديد رحمي و سقط جنين و ساير بيماريها مبتلا گرديده اند كه فر فوت شده به نام خانم (ف ) از قربانيان همين كورتاژهاي غير بهداشتي و غير استريل و .... توسط متهم انجام شده است 2 اهظارات خانم (و) داير بر اينكه خانم (ب ) شخصا" عمل كورتاژ را انجام مي دادند و من دو بيمار به وي جهت كورتاژ معرفي كردم 0 كورتاژ توسط خانم (ز) انجام شده است من فقط نشستم و با بيمار ديگري كه جهت كورتاژ به منزل آورده بودم در انتظار بوديم كه كورتاژ در اطاق ديگر انجام شد و وقتي بيمار را از آقاي (ل ) تحويل گرفتم ايشان را تا منزل خانم (ز) بردم كلا" مدت سه ربع ساعت يا كمي بيشتر طول نكشيد من از آنجا دوباره بيماررا تحويل شوهرشان دادم 0خانب ) مرا گول زده و اظهار داشته پزشك است ، من ديم كه پزشك نيست و تشخيص غلط ايشان بود كه گفتند بيمار مول داره (بچه خوره ) هم من وهم شوهر بيمار را به شك و ترديد واداشت ايشان فقط براي درد بيمار، مسكن به بيمار تجويز كردند و گفتند اين بيمار بايد در بيمارستان عمل شود ودر اسرع وقت ، همان زمان به آقاي (ل ) گفتم كه دكتر تشخيص داده همسر شما بيماري مول داردو در اينجا عمل كورتاژ انجام نمي شود و به بيمارستان مراجعه كنيدو از آ;جائيكه من يك رابطه بودم اختيار نداشتم بيماررابه بيمارستان ببرم ولي اين مطلب را عينا" به آقاي (ل ) منتقل نمودم 0 3اظهارات خانم (ب ) بشرح خانم (و) خودش به عنون مريض به مطب دكتر (ك )مراجعه گفت دكتر شما را كورتاژ مي كند كه من گفتم نه در بيمارستانها كورتاژ انجام مي شود0 گفت دكتري دارم كه بازنشسته است ودرمنزل مي باشد و جهت كورتاژ قيمت كمتر از بيمارستانها مي گيرد0 من يك شماره تلفن به شما مي دهم كه هروقت بيماري جهت كورتاژ داشتيد به من زنگ بزنيد0 در حدود 7 تا8 آبان ماه 75 بود به نامبرده زنگ زدم و گفتم بيماري آمده و مي خواهد كورتاژ كند و گفتم بيمار در منزل است مي تواني با ايشان خودان صحبت كند كه گوشي تلفن را به خانم ( دادم و قرار و مدار گذشته بعد خانم (و) با من صحبت كرد و گفت پشت كارت دكتر(ك ) آدرس و جائي را كه بايد كورتاژ مي شدند را بنويسيد و بيه بميار بدهيد كه آدرس را بدست آقاي (ل )دادم وايشان رفتند و كورتاژ انجام شد صبح روز بعد خانم (ز) زنگ زد و گفت كه نامبدره كورتاژ نشده و گفت مول دارد و بايدسريعا" به بيمارستان برده شود بعد من شمار تلفن آقاي (ل ) را كه قبلا" داده بود گرفتم و به خانه ايشان زنگ زدم و جريان را به دخترش گفتم ديگر خبري نداشتم تا زماني كه مامورين جهت دستگيري من آمدند0 4 اظهارات متهمه در دادگاه بشرح صورتجلسه تنظيمي واظهار اين مطلب كه خانم (ف ) جهت كورتاژ به منزل من مراجعه كرد و مورد معاينه قرار داده شد چون قبلا" براي ايشان مشكلي اجياد شده بود و احتمال دستكاري مي رفت از من كاري ساخته نبود و به خانم (و) همان موقع اعلام نمودم كه ايشان نياز به مراقبت هاي شديد پزشكي دارند و بايد سريعا" به پزشك مراجعه نمايند و خانم (و) بيمار را، تحويل همسرشان آقاي (ل ) دادند و من فقط دو مورد كورتاژ داشتم و با توجه به مشكلاتي كه براي آنها پيش آمد مجبور شدم وجه دريافتي را مسترد نمايم 0 خانم (ف ) مول داشتند چون من مدتي منشي دكتر بودم و در ماينه فهميدم كه ايشان مول دارند (بچه خوره ) واقرار صريح و قبول اتهامات انتسابي 5 كشف وسائل كورتاژ در منزل متهمه 6 رسيد قبض انبارو ساير قرائن و شواهد و امارات موجود در پرونده مجرميت نامبرده به اتهام دخالت غيرمجاز در امور پزشكي (كورتاژ) محرز ومسلم است لذا به استناد ماده 3 قانون اصلاح ماده 3 قانون مربوط به مقررات امور پزشكي ، دارو مواد خوراكي و آشاميدني سال 1334 مصوب 29/1/74 مجلس شوراي اسلامي نامبرده به 3سال حبس تعزيري با احتساب ايام بازداشت و پرداخت مبلغ بيست ميليون ريال جريمه نقدي وضبط وسائل و داروهاي مشكوفه از متهمه به نفع دولت محكوم مي گردد اماباتوجه به داشتن فرزند شيرخوار واينكه تازه وضع حمل نموده واظهار ندامت شديد و درخواست عفو و بخشش از دادگاه وضعيت خاص وي و داشتن بيماري قلبي حسب اعلام پزشك و با اجازه از ماده 25 قانون مجازات اسلامي بقيه مدت حبس تعزيري به مدت 5 سال تعليق مي گردد، و در خصوص اتهام ديگر متهمه (قتل ) با توحه به درخواست قصاص از سوي شاكي پرونده ، قرار عدم صلاحيت به شايستگي دادگاه عمومي تهران صادر در رابطه با متهمه رديف دوم با عنايت به 1 اظهارات آقاي (ل ) شاكي 2 اظهارات خانم (ب ) (متهمه ريدف سوم )3 اظهارات خانم (ن ) به شرح : اظهارات خانم (و) اقدام به كورتاژهاي غيرقانوني نمودند در اين رابطه در حدود5/1 سال پيش بود كه من متوجه شدم فعالي دارد يك روزي كه به طور سرزده به منزل (و) رفتم يك مورد كورتاژ را در منزل ايشان مشاهده نمودم 4 اظهارات خانم (ق ) دائر به اينكه يك روز از خانم (م ) مريضي جهت كورتاژ داشتند كه به من اطلاع دادند بروم سر قرار وقتي كه سر قرار رفتم متوجه شدم منزل در مجتمع خودم است و خود را نشان ندادم بعد فهميدم كه بيمار را جهت كورتاژ به منزل خانم (و) برده اند 5 اظهارات خانم (ز)اظهارات خانم (ن ) در مرحله تحقيق 7 اظهارات همسايگان متهم در دادگاه 0 8 اشتهار متهمه در محل سكونت خود به امر كورتاژ 9 گزارش واحد تحقيقات دادگاه انقلاب اسلامي تهران (نامبدره در كاركورتاژ فعاليت دارد و همسايه ها ديده اند كه افرادي براي كار فوق به منزل متهمه مي آمدند را از محل سكونت وي هميشه بوي الكل استشمام مي شده است 10 كشف وسايل كورتاژ از منل متهمه 11 رسيد قبض انبار12 متواري بون وي به مدت چندماه و استمرار همكاري با شبكه كورتاژ بعد از آزادي از زندان 13 اقرار صريح متهمه و قبول اتهام انتسابي و ساير شواهد و قرائن وامارات موجود در پرونده مجرميت نامبرده به اتهام مشاركت در امر كورتاژ(دخالت غير مجاز امور پزشكي ) محرز و مسلم است 0 لذا به استناد ماده 3 قانون اصلاح ماده 3 قانون مربوط مقررات امور پزشكي ، دارو، مواد خوراكي و آشاميدني در سال 1334 مصوب 29/1/74 مجلس شوراي اسلامي نامبرده به دو سال حبس تعزيري با احتساب ايام بازداشت و پرداخت مبلغ پانزده ميليون ريال جريمه نقدي و ضبط وسايل و داروهاي مكشوفه از وي محكوم مي گردد0 اما با توجه به عدم سابقه كيفري و داشتن فرزند خردسال و اظهار ندامت شديد با استفاده از ماده 25 قانون مجازات اسلامي بقيه مدت حبس وي به مدت 4 سال تعليق مي گردد و در خصوص اتهام ديگر متهمه قتل با توجه به حدود صلاحيت دادگاههاي انقلاب مستندا" به ماده 5 قانون تشكيل دادگاههاي عمومي وانقلاب مصوب 15/4/73 مجلس شوراي اسلامي قرار عدم صلاحيت رسيدگي به شايستگي دادگاه عممي صادر مي گردد در رابطه با متهمه رديف سوم خانم (ب ) با عنايت به 1 اظهارات شاكي آقاي (ل ) 2 اظهارات خانم (ب ) 3 اظهارات خانم (و) 4 اظهارات متهمه در مراحل مختلف تحقيق در دادگاه بشرح صورتجلسه تنظيمي و انكار اتهام انتسابي و با توجه به كلمه اشتغال ورزيده در ماده 3 قانون مقررات امور پزشكي كه مفيداين معني است كه بايدعمل (كورتاژ) چندين بار تكرار گردد تا بتوان از مصاديق ماده 3 قلمداد نموده و ساير قرائن ديگر مجرميت نامبرده براي دادگاه به اتهام دخالت غيرمجاز امور پزشكي صادر مي گردد و در خصوص به اتهام ديگر قتل با توجه به حدود صلاحيت قرار عدم صلاحيت به شايستگي دادگاه عمومي تهران صادر مي گردد0 و در رابطه باخانم (ت ) به اتهام فعاليت غير مجاز در امور پزشكي با توجه به فقد دليل حكم برائت صادر مي شود اين حكم حضوري و قابل تجديدنظرخاهي پس از ابلاغ در مهلت مقرر قانوني در دادگاه تجديدنظراستان مي باشد0 در ضمن لازم به ذكر است در خوص كليه متهمين و افرادي كه اسامي آنها در پرونده موجود قيد شده پرونده جداگانه تشكيل و بعضي از آنها منجر به صدور حكم گرديده است 0
دفتر : مقرر است حكم صادره ابلاغ و از پرونده در خصوص اتهام قتل بدل مفيد تهيه و به مرجع فوق الذكر ارسال و در صورت عدم اعتراض و درخواست تجديدنظرخواهي پرونده جهت اجراي حكم واعلام مراتب تعليقي به اداره سجل كيفري حسب بخشنامه رياست محترم دادگاههاي انقلاب اسالمي تهران به اجراي احكام ارسال گردد0

مرجع :
كتاب منتخب آراء قطعيت يافته دادگاهها درامورجزائي ،جلددوم
تعزيرات
چاپ اول  1379 . ناشر، دانش نگار، چاپ جديت

161