رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

بتاريخ  8/5/76 پرونده كلاسه 74/1317  شماره دادنامه  971
مرجع رسيدگي شعبه 186 دادگاه عموي تهران
خواهان شركت سهامي بيمه ايران ...
خوانده :شركت سي اسپارك ناويرا مجهول المكان
خواسته :مطالبه وجه
گردشكار:خواهان دادخواستي بخواسته فوق بطرفيت خوانده بالا تقديم داشته كه پس ازارجاع به اين شعبه وثبت كلاسه فوق وجري تشريفات قانوني دروقت مقرردادگاه بتصدي امضاءكننده زيرتشكيل است وباتوجه بمحتويات پرونده ختم رسيدگي رااعلام وبشرح زيرصدورراي مي نمايد.

راي دادگاه
بشرح دادخواست تقديمي مورخه 2/10/1362شركت سهامي بيمه ايران مدعي گرديده مركزتهيه وتوزيع فلزات وابسته به وزارت بازرگاني طي بيمه نامه هاي شماره 210328/61و210397/61و 210489/61 و 210396/61 مقدار330900 تن محمولات فولادي خريداري رانزدشركت سهامي بيمه ايران بيمه باربري نموده است مقدار 194184421 كيلو از مورد بيمه توسط كشتي دسپينازد كه متعلق به خوانده مي باشدازكشور روماني به مقصدايران حمل ميشود دربين راه فرمانده كشتي طبق دستورنابجاي خوانده مسيرحركت راتغيير داده ودرتاريخ  26/10/61 به بندرمسقط ميرودسپس كشتي رابامحموله موردبيمه به بندردمام درعربستان سعودي برده وبالاخره بعداز مدتي تردددربنادرمختلف جنوبي خليج فارس كشتي رابه بندرشارجه برده واعلام ميدارد كه موتوركشتي ازكارافتاده وقادربه حركت نمي باشد و براي نجات كشتي موسسه الكساندرجي تساوليرين را معرفي مي نمايد كه با تحقيقات انجام شده معلوم ميگردد اين موسسه نجات نيزمتعلق به خوانده مي باشد موسسه نجات پس از تماسهاي گوناگون در نهايت جهت عمليات نجات تقاضاي صدور ضمانت نامه به مبلغ 000/500 دلارنموده و شركت سهامي بيمه ايران كه من غيرحق در چنين شرايطي قرارگرفته بود براي نجات محموله كه قريب پنج ميليون دلارارزش داشته ناگزيرتن به تقاضاي صدور چنين ضمانت نامه اي داده است دراثر پيگيري بعدي اين شركت معلوم ميگردد كه چنين تغيير مسيري به دليل اختلاف بين صاحب كشتي (خوانده ) و كشتيراني جمهوري اسلامي ايران (اجاره كننده كشتي دسپينازد) راجع به مسائل ادعايي مالي فيمابين بوده و بديهي است اين موضوع هيچگونه ارتباطي با صاحب كالاي محموله كشتي دسپينازد نداشته و ندارد و خوانده مكلف بوده محموله راصحيح و سالم در مقصد تحويل و اختلافات مالي خود با شركت كشتي راني جمهوري اسلامي راازطريق صحيح حل نمايدنه ازراه گروگان گرفتن محمولات متعلق به مركزتهيه فلزات بهرحال دراثرتقصيرخوانده كه مشروح آن كه درگزارش تحقيق مورخ سوم اوت 1938 شركت اوليدياردوشركاءكه فتوكپي مصدق وترجمه رسمي آن تقديم گرديده مبالغ خواسته بابت صدورضمانت نامه ،حق المشاوره موسسه حقوقي درخارج و دستمزدكارشناسي وهزينه اداري وپرسنلي به شركت بيمه تحميل گرديده است لذاباعنايت به مراتب فوق ومستندبه مدارك تقديمي تقاضاي رسيدگي وصدورحكم برمحكوميت خوانده نسبت به پرداخت اصل خواسته بااحتساب كليه خسارات منجمله هزينه دادرسي ،هزينه ترجمه مدارك وحق الوكاله راباصدورقرارتامين خواسته وتوقيف كشتي دسپينازد استدعا نموده دادگاه براي احرازصحت ادعاي خواهان آنچه كه ازمكاتبات فرمانده كشتي بامالكين ومقامات بندري مسيرحركت وهمچنين اجاره كنندگان كشتي ازآغازحركت تاورودبه لنگرگاه بندرعباس باقي مانده مدنظرقرارداده حسب گزارش شركت اودن ليديارد وشركاءكه درمعيت كاپيتان پاووالديس وفرمانده فعلي كشتي وآقاي تي كالافاتيس وسرمهندس كشتي تهيه گرديده ومضبوط درپرونده مي باشدپس ازبارگيري محموله فولاددرمورخه 15 ژانويه 1983ازگونستانهاي روماني حركت خودرابه مقصدبندرعباس آغازودرمورخه 14 فوريه 1983 درساعت 10/22 دقيقه پس ازطي مسيرفرمانده كشتي دستوراتي ازمالكين مبني بر عزيمت به دوبي دريافت كرددرمورخه 26 فوريه 1983 ساعت 45/1دقيقه فرمانده كشتي به اجاره كنندگان اطلاع ميدهدكه مالكين به اودستور انتقال كشتي به سمت پيرائوس يونان راصادرودرمورخه 2 مارس 1983 فرمانده كشتي دربيان تشريح موقعيت كشتي به وزارت تجارت دريائي يونان اعلام داشته چون مالكين ازاجاره كنندگان كشتي دموراژپرداخت نشده مربوط به سفرقبلي رادريافت داشته لذادرانتظاروصول دستوراز مالكين بسرمي برددرمورخه 2مارس 1983 دستورحركت به سمت دوبي ازسوي صاحبان كشتي صادروكشتي به حركت خود ادامه و بدلالت مندرجات دفتر وقايع عرشه كشتي درمورخه 30 آوريل 1983 مهندس سوم كشتي هنگام آزمايش شيرتخليه مخزن مصرفي نفت كوره تصفيه موجودآب راكشف ودر اين هنگام شيررابازنموده وتوجه او به روغنكاركشتي موجب انحراف اوازموضوع بازگذاري شيرونهايتا"شيرتخليه تاساعت 8 بازمانده ودر اثرتقليل سوخت درساعت 12 آوريل 1983 كشتي به علت فقدان نفت كوره ازكنترل خارج وبدلالت تلكس مورخه 5 مه 1983 ازسوي موسسه دسپينازد به شركت سهامي بيمه ايران درخواست صدورضمانتنامه اي مبني برانجام خدمات كشتي دسپاينازددرنزدكميته لويدزلندن بعمل مي آيددادگاه با ملاحظه سلسله وقايع موجوددردفتروقايع عرشه وموتوركشتي هرچندگزارش شركت كلايداندكوواقدام بازرسي كارشناسانه درپاسخ نامه شماره 8 ر خ /3033 شركت بيمه ايران حكايت براين داردكه هيچ نوع نقض مكانيكي دركشتي وجودنداشته وعلت آسيب وارده به آن اين بوده كه مالكين مسير حركت كشتي راازمسقط به بعدمنحرف كرده وسپس به فرمانده كشتي دستور داده اند باسوخت غيركافي ازبندردمام عربستان به سفرخودادامه دهند وهمين امرآسيب كشتي راحتمي الوقوع ساخته و علاوه برآن باتوجه به موقعيت كشتي نظرداده اندكه عمليات نجات آن لازم وضروري نبوده بلكه مالكين مي توانسته اند ترتيب اعزام يك دوبه سوخت راازشارجه بدهند كه بعلت فقدان امكانات مالي اين كارانجام نشده اساسا"بفرض پذيرش حادثه ناشي ازنفت سوخت كشتي نظرباينكه تقصيرمتعهدو متصدي حمل محموله موجب بروزحادثه گرديده وتقصيركاركنان كشتي كه درمالكيت خوانده قرارداشته حادثه خارجي تلقي نشده ومنطبق باماده 226 قانون مدني نمي باشدومالا"ازمواردفورس ماژورنيزمحسوب نمي گرددوخوانده مي بايستي خسارت ناشي ازعمل خلاف حق خودرابه طريق مقتضي جبران نمايدوفي الواقع هراقدامي كه موجب استقراروضع بحالت پيش ازحدوث واقعه مي بايستي انجام مي شدازسوي خوانده كه مسئوليت انجام تعهد رابعهده داشت صورت مي پذيرفت وخودداري وي ازانجام تكليف وتعهد كه درنتيجه تخلف وي صورت گرفته شركت بيمه ايران رادرحالت انفعالي قرارداده تانسبت به صدورضمانتنامه به منظورنجات محموله اقدام نمايدوتوديع ضمانتنامه كه منشاءصدورآن جلوگيري ازوقوع خسارات و آسيب احتمالي به محموله خريداري شده بوده ودرنزدشركت خواهان بيمه بوده درنتيجه اجبارواضطرار صورت گرفته وقصدواراده شركت بيمه به پرداخت هزينه هاي يدك كشتي بنحومجاني وبدون مطالبه آن درآتي نيز ازمحتويات پرونده مستفادنمي گرددواساسا"مبادرت شركت خواهان به صدورضمانتنامه به منظورجلوگيري ازوقوع خسارت حتمي خودمي تواند منشاءاستفاده ازمواردفورس ماژورتلقي گرددزيراوقوع خسارت به محموله دراثربه گل نشستن كشتي اعلامي اجتناب ناپذيروحتمي الوقوع بوده و خواهان چاره اي نداشته كه درشرايط ازدست رفتن محموله به پيشنهاد موسسه الكساندرجي تساوليرپس گردن نهندوچون تعهدمتصدي حمل منوط به تحويل كالادرمقصدبوده مسسوليت قهري ناشي ازفعل كاركنان كشتي نيز بعهده اوبوده ومي بايستي خساراتي كه دراين رهگذرواردمي نمايد تدارك نمايدوچون خسارت موضوع ضمانتنامه ازسوي شركت بيمه ايران بدلالت مستندات ومدارك ابرازي پرداخت شده وازابتداجهت وموقعيت قانوني براي پرداخت آن وجودنداشته خروج اين اين مبلغ ازدارائي شخص ضمن اينكه مخالف مقررات جاريه كشورمي باشدقواعدانصاف وعدالت اجتماعي نيزمغايرت داشته وخواهان رامحقق ومجازبه دريافت آن مي نمايد لهذادادگاه بااحرازاستحقاق خواهان به دريافت مبلغ مقيددرضمانت نامه شماره H531G مورخه 24 مه 1983واينكه خوانده بلحاظ مجهول المكان بودن به طريق انتشارآگهي موضوع ماده 100  قانون آيين دادرسي مدني مستحضربوقت دادرسي بوده وايرادوتكذيبي نسبت به دعوي مطروحه و مستندات ابرازي خواهان بعمل نياورده حكم برمحكوميت خوانده به پرداخت مبلغ /76/788/146پوند استرلينگ و مبلغ 5032 دلارآمريكا به علاوه مبلغ 304080 ريال ايراني ازبابت اصل خواسته و مبلغ 356810 ريال هزينه دادرسي من باب قواعدلاضرروتسبيب درحق خواهان صادرواعلام ميداردراي صادره غيابي بوده ودرظرف 10 روزپس ازابلاغ قابل واخواهي دراين شعبه مي باشد%
رئيس شعبه 186 محاكم عمومي تهران محدثي

مرجع :
آرشيوكتابخانه اختصاصي صادق غلام نتاج كارآموزقضائي دادگستري
123