رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

 به تاريخ : 26/1/1372
 شماره دادنامه : 34  26/1/1372
 كلاسه پرونده  : 238/70
 مرجع رسيدگي كننده : دادگاته كيفري يك ايلام
 شكات : اولياءدم مقتولين به اسامي :
1 جعفر
2 خانم نيم طلا
3 مهدي
4 خانم كافيه
5 بانو زكيه
 متهم : علي
 وكيل مدافع : آقاي دكتر ايرج
 اتهام :چهارفقره قتل عمدي ، حمل ونگهداري واستفاده ازسلاح غيرمجاز

گردشكار: بشرح كيفرخواست شماره 15665/6/70 صادره از دادسراي عمومي ايلام علي فرزند طهماسب 31 ساله مسلمان و متاهل متهم است به ارتكاب چهار فقره قتل عمدي كه اسامي مقتولين عبارت است از : 1 سميره خواهر متهم 2 زكيه 3 ماجد 4 صالح كه خلاصه ماوقع اين است كه زكيه و فرزندش ماجد طبق شياع محلي انسانهاي فاسدي بوده اند و از طريق قوادي و به فساد كشاندن زنان مردم امرارمعاش مي كردند با تمهيد مقدمه و توسل به شيوه ها و شگردهاي خاص خود با احد از مقتولين به نام سميره طرح دوستي مي ريزندوپس ازآشنائي با مشاراليها النگوهاي طلاي نامبرده را عاريه مي گيرند و سپس ادعا مي كنند كه النگوها تلف شده اند به اين بهانه سميره را به منزل خود مي كشانند و در آنجا حسب اظهارات سميره قبل از مرگ كه متن آنها از نوار پياده و به فارسي ترجمه گرديده صفحات 21الي 23پرونده به وي شربت بيهوش كننده مي خورانند و در حالي بيهوشي به وسيله احد از مقتولين به نام صالح مورد تجاوز و ازاله بكارت قرار مي گيرد و چون بهوش مي آيد صالح را در كنار خود مي بيند ومشاهده مي كند كه صالح مبلغ بيست هزار تومان در اطاق به جا گذاشته و اطاق را ترك نمود سميره كه خو را چنين مي يابد شديدا" به زكيه اعتراض مي كند ولي زكيه با اين وعده كه او را براي پسرش ماجد خواهد گرفت به سميره تسلي مي دهد و او را اغفال مي كند و سپس وي را از منزل و شهر ايلام فراري مي دهند و به كرمانشاه و تهران مي برند تا اينكه سميره ماجد به اتهام عمل زناي غيرمحصنه دستگير و زنداني مي شوند و طبق دادنامه شماره 20379/5/70صادره ازدادگاه كيفري 2 ايلام پرونده كلاسه 375/20 اجراي احكام دادسراي عمومي ايلام هر يك به تحمل يكصد ضربه شلاق محكوم و حكم صادره درباره آنان اجرا مي گردد سپس ماجد و زكيه كه قصد اصلي آنهاازآغاز به انحراف كشاندن سميره و گذاشتن مشاراليها در اختيار مردان هوسباز وزنا كار بوده ازدواج سميره را با ماجد به امروز وفردا موكول مي كنند تا اينكه متهم كه جواني مسلمان و معتقد و از معارضين عراقي مي باشد براي سركشي به خانواده اش به ايلام مراحعت مي نمايد و از جريان اطلاع حاصل مي كند متهم نخست جريان ماوقع را به طور مشروح و كامل از شخص سميره استفسار واظهارات نامبرده را روي نوار كاست ضبط مي نمايد(برگ شماره 21الي 24پرونده ) متهم پس از اطلاع از حقيقت ماجرا و اينكه خواهرش قرباني توطئه شوم افراد فاسدي شده كه اورا به انحراف كشانده اند با اعتقاد به اينكه هرچهار نفر شرعا" مهدورالدم مي باشند و آ;انا را يكجا و در يك محل به وسيله سلاح كلت كمري به قتل مي ،رساند و با وجودي كه امكان فرار برايش وجود داشته شخصا" به پاسگاه انتظامي مركزي ايلام مراجعه و خود را به مامورين انتظامي معرفي مي نمايد و در آنجا پس از تشريفات قانوني به دادسراي عمومي ايلام اعزام و سرانجام به اتهام قتل عمدي باز داشت و زنداني مي گردد و اولياءدم احد از مقتولين به نام سميره بلافاصله در دادسرا رضايت و گذشت كامل خود را به متهم اعلام مي دارد كه در اين خصوص دادسرا قرار موقوفي پيگرد صادر مي نمايد( اين واقعه در زمان تشريف فرمائي حاج آقا يزدي رياست قوه قضائيه و همراهان وي اتفاق مي افتد) و در خصوص سه فقره ديگر قتل قرار مجرميت صادر و با تنظيم كيفرخواست پرونده به دادگاه كيفري يك ويژه ارسال و به تصدي حجت الاسلام والمسلمين جناب آقاي  ...  رياست كل دادگستري باختران كه از همراهان مقام معظم رياست قوه قضائيه در ايلام بوده حسب دستور به وي ارجاع مي گردد(برگ شماره 58پرونده ) و دادگاه مزبور در تاريخ 16/6/70 به طور فوق العاده و ويژه تشكيل و بشرح اوراق شماره 56 الي 69 پرونده مبادرت به صدور حكم قصاص متهم و نيز محكوميت نامبرده به تحمل سه سال حبس از جهت اسلحه ومهمات مي نمايد قاطبه اهالي استان ايلام پس از اطلاع ازصدور حكم در تاريخ 17/6/70 مبادرت به تظاهرات و راه پيمائي خياباني نموده و ضمن اجتماع در مساجد و حمل پلاكارد با توجه به سوابق افراد مقتول ه به بدنامي و فسادشهرت داشته اند تقاضاي تخفيف مجازات و آزادي متهم را مي نمايد ضمنا" اعضاي شوراي تامين استان نيز در جلسه 16/6/70 تقاضاي تخفيف در حكم صادره را مي نمايد كه مراتب طي فاكس شماره 343 70 مورخ 18/6/70 توسط دادستان عمومي و انقلاب اسلامي  ايلام جهت استحضار ياست محترم قوه قضائيه ايفاد مي گردد(برگ شماره 73 پرونده ) متهم طي لايحه اعتراضيه مورخ 18/6/70 به طور مفصل ومشروح به حكم صادره اعتراض مي كند و در لايحه مزبور به موضوع عدم انتخاب مترجم و عدم انتخاب تعيين وكيل مدافع و موضوع مهدورالدم بودن مقتولين اشاره و استناد ورسيدگي تجديدنظر حكم صادره و تجديدمحاكمه را تقاضا نموده است (برگهاي شماره  74 الي 77پرونده ) پرونده جهت رسيدگي به اعتراض متهم به ديوان عالي كشور ارسال و پس از رسيدگي در شعبه 20ديوان عالي كشورحكم تجديدنظر خواسته نقض و پرونه جهت رسيدگي به اين دادكاه ارجاع شده است كه دادگاه پس از انجام تشريفات قانوني و تعيين مترجم جهت ترجمه اظهارات متهم از عربي به فارسي با حضور متهم و وكيل مدافع وي اولياءدم متقولين به موضوع رسيدگي و پس از اخذ گواهي هاي حصر وراثت و تكميل پرونده بشرح آتي مبادرت به صدورراي مي نمايند.

راي دادگاه
اتهام علي داير بر ارتكاب چهار فقره قتل عمدي 1 سميره 2زكيه 3 ماجد 4 صالح با توجه به شكايتاولياءدم مقتولين رديفهاي 2و3و4 و گواهي پزشكي مضبوط در پرونده و اقرار صريح متهم در كليه مراحل تحقيق در جلسات دادگاه محرز ومسلم است النهايه نظر به اينكه متهم در جلسه مورخه 6/3/71 دادگاه كه اظهاراتش درحضور اولياءدم متقولين و وكيل مدافع متهم از عربي به فارسي ترجمه گرديده و در لوايح تقديمي اظهار داشته كه به طور قطع و جزم و يقين معتقد بوده كه مقتولين افرادي مهدورالدم بوده اند و با اعتقادي راسخ و جازم به مهدورالدم بودن مقتولين مرتكب قتل آنها گرديده وافراد مهدورالدم قصاص وديه ندارند و نظر به اينكه حسب طومارهاي تقديمي توسط قاطبه اهالي استان ايلام وتظاهرات مردم به پشتيباني وحمايت از عمل متهم واعلام مهدورالدم و فاسد بودن مقتولين به شرح اوراق شماره 9573 الي 112 و114و126 پرونده وهمچنين حسب تظاهرات مردم حزب الله استان ايلام كه اخبار مربوطه در جرايد كثيرالانتشارو محل درج گرديده ( برگ شماره 257 پرونده ) و همچنين فاكس شماره 70/343، 15/6/70 اجراي احكام دادسراي عمومي ايلام موضوع اشتهار مقتولين به بدنامي وفساد وتظاهرات مردم استان ايالم وتجمع در مساجد و حمل پلاكارد به حمايت از عمل متهم و تقاضاي شوراي تامين استان ايلام در جلسه مورخ 16/6/70 از رياست محترم قوه قضائيه در اين خصوص توسط دادستان محترم عمومي و انقلاب اسلامي  ايلام به قوه قضائيه در تهران اعلام گرديده (برگ شماره 73پرونده ) و نظر به انيكه حسب مطالب مندرج در بند 4 صفحه 11 حكم مورخه 16/6/70 دادگاه كيفري ويژه رياست محترم آن دادگاه صراحتا" چنين مرقوم داشته كه در حين محاكمه كه حدود 9 ساعت طول كشيد از مراكز مختلفي واز مردم تلفن هاي متعددي شد كه قاتل افراد فاسقي را كشته ومردم شهربسيار خوشحالند مخصوصا" به خاطر كشتنه شدن زكيه كه علي الضاهر زكيه در سطح شهر ايلام اشتهار به فاسد داشته تا حدي كه مديركل اطلاعات ايلام اظهرا مي داشت در هر محله اي كه زكيه خانه اجاره مي كرد مردم محله شكايت مي كردند واز وجودش در آن محل رنج مي بردند و زكيه در مدت سكونت خود در ايلام چندين دفعه تغيير محل سكونت داده است (برگ شماره 68پرونده ) و نظر به اينكه ارتباط و تماس احدازمقتولين به نام صالح كه متاهل و داراي عيال واولاد بوده و رفت وآمدوي به خانه زكيه و انجام عمل زناي به عنف نسبت به سميره در نواري كه از مشارالهيا ضبط و ترجمه گرديده عنوان شده است وهمچنين حضور صالح همراه زكيه وماجد در محل وقوع قتل كه همراه آنان كشته شده قرينه اي بر صحت اظهارات سميراه مي باشد مضافا" اينكه استشهاديه اي كه به شماره 1438،26/12/70 در دفتر دادگاه ثبت و ضميمه پرونده مي باشد از فت و آمد مكرر صالح به خانه فساد زكيه حكايت داردبرگ شماره 280 پرونده و تحقيقات انجام شده دادگاه از افرادي كه ذيل استشهاديه را گواهي نموده اند صفحات 289 الي 303 و نظر به اينكه حسب نامه شماره 400/2614/12/71 نماينده محترم ولي فقيه و امام جمعه ايلام طومار پارچه اي به امضاء اهالي محترم ايلام و مومنين و امت حزب ا ...  ايلام مشعر بر اين است كه مقتولين هر چهار نفر مهدورالدم بوده اند ومتهم در اجراي وظيفه شرعي امر به معروف و نهي ازمنكر اقدام به عمل نمده و به اعتقاد راسخ به مهدورالدم بودن مقتولين مرتكب قتل آنها گرديده عليهذا با توجه به مجموع مراتب فوق و قطع نظر از مهدورالدم بودن مقتولين نظر به اينكه متهم جواني است مسلمان و متعهد و داراي تعهد عملي كه به شرع مقدس اسلام و مذهب شيعي اثني عشري كه اخلاق اسلامي واعتقادات مشاراليه مورد تاييد عموم اهالي ايلام مي باشدونامه شماره 55/1/113/1142/9/71 سرپرست اداره كل زندانهاي استان ايلام نيز مويد اين مطلب است (برگ شماره 278 پرونده ) لذا موضوع اعتقاد متهم به اينكه مقتولين مهدورالدم بوده اند و برحسب اين اعتقاد مرتكب قتل آنها گرديده براي دادگاه محرز ومسلم است زيرا اگر چنين اعتقادي نداشت با توجه به اينكه مشاراليه از معارضين عراقي مي باشد و با در دست دشاتن برگ و جواز مراوده مكرر و عبور از مرز به سهولت و بدون هيچ اشكالي و مانعي مي توانسته از مرز خارج و به كشورهاي همجوار فرارنمايد مبادرت به فرار مي نمود و شخصا" با پاي خود به پاسگاه انتظامي مركزي ايلام مراجعه نمي كرد و خود راتسليم قانون نمي نمود بنابراين عدم فرا رمتهم از محل و رفتن آزادانه به پاسگاه انتظامي نيز قرينه ودليل ديگري بر اعتقاد راسخ مشاراليه به مهدورالدم بودن مقتول مي باشند منتهي نظر به اينكه متهم نتوانسته مهدورالدم بودن آنان را طبق موازين در دادگاه ثابت نمايد تا هم قصاص و هم ديه از وي ساقط شود لذا دادگاه به استناد اجماع فقهاء و فتواي حضرت امام راحل (قدس سره ) در كتاب ديات جلد دوم تحريرالوسيله صفحه 534 مساله 6 كه چنين فرموده (يلحق بشبيه العمداوقتل شخصا" به اعتقادكونه مهدورالدم  ... الخ ) و به استناد تبصره 2 بندج ماده 2 قانون ديات مصوب 1361 كه چنين مقرر مي دارددر صورتي كه در دادگاه ثابت شود جنايتهاي عمدي كه به اعتقاد قصاص يابه اعتقادمهدورالدم بودن طرف انجام شود و بعدا" معلوم گردد كه مجني علهي موردقصاص يا مهدورالدم نبوده به منزله خطا شبيه عمد است و همچنين تبصره 2بند ج ماده 295 قانون مجازات اسلامي مصوب 1375 كه صراحتا" مقرر داشته است در صورتي كه شخصي كسي را به اعتقاد قصاص يا به اعتقاد مهدورالدم بودن بكشد و اين امر بر دادگاه ثابت شود وبعدا"معلوم گردد كه مجني علهي مور قصاص يا مهدورالدم نبوده است قتل به منزله خطاء شبه عمد است واگر ادعاي خود را در مورد مهدورالدم بودن مقتول به اثبات برساند قصاص و ديه از او ساقط است دادگاه با احراز اعتقاد متهم به مهدورالدم بودن مقتولين حكم به سقوط قصاص از متهم صادر و چهار فقره قتل ارتكابي متهم را به منزله قتل خطاي شبيه عمد تلقي و حكم به ملحق شدن آنها به شبيه عمد صادر مي نمايد و لذا نظر به اينكه متهم در جلسه مورخ 23/1/72دردادگاه حاضر ضمن اصرار در اعقتاد خود به مهدورالدم بودن مقتولين وسقوط قصاص و ديه در مانحن فيه از خود اظهار داشت كه چنانچه دادگاه تشخيص دهد كه ديه از مشاراليه ساقط نيست وبايديك نوع ديه ازانواع ششگانه ديات را انتخاب نمايد نامبرده ناچارا" درهم را انتخاب نموده بناء عليهذا دادگاهم تهم موصوف را، به پرداخت مبلغ پنج هزار درهم بابت ديه زكيه وده هزار درهم بابت ديه ماجد وده هزار درهم بابت ديه صالح در حق اولياءدم آنان صادر و محكوم مي نمايد امادر خصوص ديه خواهرش سميره ، نظر به اينكه اولياء دم متقوله در دادسرا رضايت و گذشت كامل خود را اعلام داشته اند به همين جهت دادسرا قرا رموقوفي تعقيب متهم را صادر نموده كه دراين مورد دادگاه مواجه با تكليفي نيست اما درخصوص حمل ونگهداري واستفاده از سلاح غيرمجاز پس از نقض راي صادره اوليه نسبت به اسلحه دادسراي عمومي ايلام راجع به اين موضوع پرونده را تفكيك و به دادسراي انقالب ايلام ارسال نموه است (صفحه 158پرونده ) كه دادگاه پس از تشكل پرونده 70886 مبادرت به صدور راي شماره 28234/12/70 نموده است ومتهم را به يكسال حبس و ضبط اسلحه و دو برابر قيمت آن محكوم كرده است (صفحه 326) كه زمان محكوميت آن به اتمام رسيده است لذا نيازي به اظهارنظر مجدد نسبت به اسلحه نمي باشدراي صادره حضوري و قابل اعتراض مي باشد.
دادرس دادگاه كيفري يك ايلام

مرجع :
كتاب گزيده آراء دادگاههاي كيفري ،تدوين نورمحمدصبري ،انتشارت
فردوسي ، چاپ سپيدرود،/ 78 ، چاپ اول

115