رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 9/25 ... 
شماره دادنامه : 949/2
تاريخ رسيدگي : 19/11/73
فرجامخواه   : آقاي هاشم از طرف اولياي مقتولان
فرجامخواسته : دادنامه شماره 19644/9/73 صادره ازشعبه چهارم دادگاه عمومي  ... 
مرجع رسيدگي : شعبه 2 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : آقاي عمرالله  ...  23ساله ، به اتهام قتل عمدي دو نفر به اسامي حسين و حسن با اسلحه كلاشينكف تحت تعقيب قرار گرفته و پس از انجام تحقيقات و تكميل پرونده طي كيفرخواست شماره 233077/9/72 دادسراي عمومي  ...  توجها" به شكايت اولياي دم وگزارش مرجع انتظامي و گزارش معاينه اجساد و اظهارنظر كارشناسان نيروي انتظامي و گزارش معاينه اجساد واظهارنظركارشناسان نيروي انتظامي و اقرار صريح متهم و شكف اسلحه بزه انتسابي را محرز " اعلام كرده است "  و طبق مواد205و206و232  قانون مجازات اسلامي درخواست رسيدگي و صدور حكم شده است. اجمال جريان طي قرار اصداري به اين صورت تشريح شده كه متهم موصوف خود را به اداره اطلاعات.00معرفي واظهار مي دارد كه در روستاي  ...  دو نفر را بقتل رسانيده است كه قتل با اسلحه كلاش بود و اسلحه را نيز همراه خود برده وتحويل " داده است."  بلافاصله از او بازجويي " شده و"  ضمن اقرار صريح به ارتكاب قتل ابراز مي دارد كه انگيزه آن اجادمزاحمت ناموسي براي همسرش وسيله شخصي از بستگان متقول به نام صالح  ...  بوده و توجيه مي كند كه مقتولان آگاهي داشته اند كه او به دنبال گله خواهد رفت ، زيرا از چوپان اصلي گله به نام كريم  ... ( برادر احد از مقتولان به نام حسين ) خواسته بودند كه گله را در آن شب به آنها بسپارد و خود در خانه استراحت كند كه او پذيرفته ودر نهايت متهم و مقتولان همزمان با گله به كوه مقابل خانه هاي روستايي مي روند. دو نفر قصد كتك كاري او را مي نمايند و وي را تا داخل خانه كه حدود شش كيلومتر فاصله داشته تعقيب " مي كنند"  و وارد خانه مي شوند كه ناچار به سوي آنان شليك مي كند.

در نهايت شعبه چهارم دادگاه عمومي با اجراي تشريفات قانوني به موضوع رسيدگي و طي دادنامه شماره 19644/9/73 پس از بيان مشخصات متهم و اشاره به دلايل اثباتي جرم از جمله اظهارات و مدافعات مقرون بهواقع متهم توضيح داده كه جريان ايذه و تعقيب متهم توسط مقتولان قبل از واقعه در تعقيب اين بوده كه همسر متهم توسط يكي از مقتولان مورد تجاوز قرار گرفته كه با پا در مياني ريش سفيدان محل موضوع فيصله پيدا مي كند و نظر به اينكه قتلهادر كنار منزل متهم صورت گرفته و بنا به ادعاي متهم پس از تعقيب وي مهاجمين حتي در داخل منزل همسر او را مورد تعرض قرار داده اندكه با فرياد اوناچار به شليك به سوي آنان شده است و ايضا" انگيزه ديگري سواي آنچه متهم مطرح ساخته قابل احراز نيست ، لذا به نظر مي رسد انگيزه ارتكاب قتل مساله ناموسي بوده و مورد مصداق ماده 49  قانون تعزيرات است. 
ليكن چون آلت دفاع متناسب با حمله وهجمه نبوده و از طرفي متهم عقيده بهمدورالدم بودن مهاجمين داشته است ، به لحاظ اينكه در بين عشاير تصور بر اين است كه هركس معترض زن شوهردار شود بر شوهر است كه متعرض را به قتل برساند، لذا موضوع پرونده با ماده 229  قانون مجازات اسلامي و منصرف ازمادتين استنادي كيفرخواست است و به اين ترتيب مستندا" به ماده مرقوم و مادتين 295 و304 و با رعايت ماده 61 قانون مجازات اسلامي مهم موصوف به پرداخت دو فقره ديه كامله مرد مسلمان از نوع انتخابي در حق اولياي مقتولان محكوم مي گردد كه در صورت مطالبه آنان بايد پرداخت نمايد.

پس از ابلاغ راي دادگاه آقاي هاشم به وكالت از طرف اولياي دم و ورثه متقولان طي لايحه اي كه هنگام شور قرائت خواهد شد نسبت به آن اعتراض و تجديدنظرخواهي نموده است و پروده در نهايت جهت رسيدگي به اين شعبه ارجاع شده است.

هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد وپ س از قرائت گزارش آقاي  ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي  ... داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر غيرقابل طرح " بودن "  دادنامه شماره 19644/9/73 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد.
(بسمه تعالي 0 نظر به محتويات پرونده در تنظيم گزارش جريان وماوقع و ايضا" در رابطه با استناد قانوني مسامحه شده است كه در خصوص مورد اول جريان به اين صورت مطرح شده كه قبل از ماجراي  قتل (خردادماه سال 72) همسرش در خانه خود كه با محل فاصله دارد و منفرد است مشغول دوشيدن گوسفندان خود بوده كه توسط فردي بنام صالح  ...  كه پسرعموي مقتولين بوده مورد تجاوز و زناي به عنف قرار گرفته كه با وساطت بعضي قضيه فيصله پيدا مي كند تا اينكه در شب واقعه قتل (9/6/72) كه نوبت كنك كردن وي در كمك چراي گله عمومي بوده بر اساس توافق بين متقولان و چوپان اصلي گله آن دو نفر همراه گله مي آيند و در هنگام چرانيدن گله با وي به نزاع مي پردازند و جهت مضروب نمودن اورا تعقيب مي كنند تا به خانه او مي رسند و وارد خانه شده اقدام به آزار و تهيه مقدمات تجاوز به عنف به همسراومي كنند كه همسرش به او مي گويد بي غيرت چرا ايستاده اي ، مرا بي ناموس كردند. او ميرود اسلحه را برمي دارد ومي آيد در اين هنگام مشاهده مي كند كه دو نفر ديگر به اسامي صالح و رحمان حدود 5 متري منزل وي ايستاده اند كه در اين هنگام به سوي دو نفر اول شليك مي كند كه هردو روي هم افتاده و كشته مي شوند و دو نفر بعدي فرار مي كنند (27و28و32و35) در حالي كه در دادنامه آمده است كه همسر متهم قبلا" توسط يكي از مقتولان مورد تجاوز قرار گرفته است و اما در ارتباط با مسامحه در استناد قانوني جريان به اين صورت است كه استدلال دادگاه مورد را با تبصره 2 ماده 295  قانون مجازات اسلامي منطبق مي سازد، ليكن دادگاه به ماده 229  قانون مرقوم استناد مي كند كه بدين وسيله در اجراي بند 2 ماده 5  قانون تجديدنظر آراء دادگاهها دادنامه اصداري دادگاه تصحيح مي گردد. و اما از نظر اعتراض و تجديدنظرخواهي مورد اشاره نر به اينكه وفق ماده وحدت رويه شماره 2562/3/75 شاكي خصوصي يا وكيل يا نماينده قانوني او در صورت بارئت متهم حق اعتراض وتجديدنظرخواهي دارد، درصورتي كه در مانحن فيه حكم به محكوميت متهم صادر شده است و به ا ين ترتيب پرونده غيرقابل طرح در ديوان عالي كشور است با كسر از آمار موجودي اعاده مي گردد.)

مرجع :
كتاب قتل عمد، جلداول ، تاليف يداله بازگير،ازانتشارات ققنوس چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

76