رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پورنده : 1212/3405
شماره دادنامه : 301/12
تاريخ رسيدگي : 7/5/70
مرجع رسيدگي : شعبه 12 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : 1 آقاي (الف ) فرزند.00 24 ساله به اتهام قتل عمدي (ب ) فرزند.00 59 ساله 2 خانم (ج ) فرزند.00 18 ساله به اتهام زنا در حال احصان با مقتول ازطرف دادسراي عمومي  ...  تحت تعقيب قرار گرفته اند و به موجب كيفرخواست شماره 31206/10/69 با توجه به شكايت اولياي دم مقتول و نظريه پزشكي قانوني درباره علت مرگ و اقارير متهمان (اقرار قاتل به ارتكاب بزه واقراربانو به زنا) و عدم تاثير مدافعات متهمان و ساير اوراق پرونده به استناد مواد 2و100(شق ب )  قانون حدود و قصاص تقاضاي تعيين كيفر متهمان ، گرديده است.
شرح قضيه اختصارا" چنين است : متهمان كه زن و شوهر بوده اند اتاقي را از مقتول اجاره مي نمايند. طبق اظهارات آقاي (الف ) وي در مورخه 28/9/69 از محل كارش به خانه باز مي گردد و مشاهده مي نمايد كه همسرش قا متقول هر دو شلوارشان تا زانو پايين است. قاتل با ملاحظه اين وضع به مقتول حمله مي كند و با ضربات عديده وي را بشدت مجروح و مصدوم " مي كند"  كه گوش چپ مقتول بكلي قطع مي شود و جرح عميق و ضربه مغزي هم به وي وارد مي شود و سرانجام پس از چند روز در بيمارستان فوت مي نمايد. اما بانو ...  اقرار به زناي محصنه  ...  مي نمايد. اما در بازجوييهاي بعدي منكر اقارير و اظهارات خود شده و كلا" اعمال زشت منكراتي را به مقتول نسبت مي دهد و زناي محصنه را انكار مي كند و اضافه مي نمايد كه متهمان فاقد عقدنامه مي باشند.
بالاخره آقاي بازپرس بعد از اقدامات و باجوييهاي لازمه قرار مجرميت متهمان را صادر و اعلام " مي كند"  و دادسراي  ... گزارش كيفر خواست " را"  تدوين و تنظيم " مي كند"  و پرونده جهت رسيدگي به دادگاههاي كفري يك  ...  ارسال " مي شود"  كه به شعبه 134 دادگاه كيفري يك  ...  ارسال " مي شود"  كه به شعبه 134 دادگاه كيفري يك  ...  ارجاع " مي گردد." 
دادگاه مرجوع اليه به تاريخ 20/1/70 با حضور متهمان و وكلاي تسخيري آنان و اولياي دم تشكيل " مي شود"  و بعد از رسيدگي واستماع مدافعات طرفين ختم رسيدگي " را"  اعلام " مي كند"  و بدين خلاصه راي مي دهد:
(" متهم رديف يكم " ) در كليه مراحل اعم از دادسرا و دادگاه اقرار كرده است كه مقتول را شديدا" مورد ضرب قرار داده است ونيز گواهي پزشكي قانوني حكايت دارد كه هنگام قتل آلت تيز و برنده اي نظير چاقو استعمال شده است و اين ضربات براي امثال مقتول قابل تحمل نبوده است فلذا ضابطه قتل عمد كه عبارت است از عمد دروقوع فعلي كه نوعا" و عادتا" كشنده است محقق مي باشد. از طرفي هم نمي توان گفت كه ارتكاب قتل از ناحيه متهم رديف اول مباح ومشروع بوده تا بضماني متوجه اونباشدزيراطبق موازين شرعي (تحريرالوسيله جلداول ) وقتي شوهر معاف از مجازات مي باشد كه همسر خود را در حال زنا با اجنبي ببيند و حال آنكه در پرونده دليلي مشاهده نمي شود كه عمل مقاربت و دخول صورت گرفته باشد. البته چون وضعيت خانم  ...  و متقول به نحوي بوده است كه براي شوهر اين توهم حاصل شده كه مقتول در حال زنا با همسر او بوده است دست به قتل اوزده است. به اين خاطر تصور كرده است كه مقتول مهدورالدم مي باشد.به هرحال طبق تبصره 2 ماده 2  قانون ديات چنين قتلي به منزله شبه عمد است ، زيرا متهم به اعتقاد اينكه متقول مهدورالدم است مبادرت به اين كار نمو ه است. فلذا دادگاه آقاي (الف ) (متهم رديف اول ) را به پرداخت يكي از اصناف مذكور ماده 3  قانون ديات محكوم مي نمايد كه مقتضي است داديار اجراي احكام در صورت عدم اعتراض به حكم توسط اصحاب دعوي يا در صورت اعتراض چنانچه راي دادگاه در ديوان عالي كشور تنفيذ شد در اجراي تبصره 4 ماده 2  قانون مذكور نظر محكوم عليه را جهت انتخاب نوع ديه تامين نمايد. نكته ديگر آنكه هر چند در پرونده مدرك عادي يا رسمي كه دلالت كند بر اين كه بين متهم رديف اول و دوم رابطه زوجيت موجود است وجود ندارد و چون طبق موازين شرعي اين حق منحصر است بين متهمان و كسي هم منكر آن نيست مجالي براي اين توهم كه متهمان زن و شوهر نيستند وجود ندارد و در خصوص اتهام خانم  ...  داير به ارتكاب زناي منحصنه نظر بهاينكه نامبرده ، فقط در يك نوبت آ; هم در نزد آقاي داديار اجمالا" اقرار به زنا كرده است فلذا جهت اينكه نصاب شرعي اقرار وجود ندارد و نيز با توجه به وجود شبه مجازات حد زناي محصنه عبارت از رجم است دفع مي شود، النهايه اقرار به ماذون الحد طبق ماده 85  قانون حدود مستوجب تعزير است كه مستندا" به ماده 11  قانون مجازات اسلامي به تحمل 95 ضربه شلاق محكوم مي شود.)
پس از صدور و ابلاغ راي آقاي  ... ( فرزند مقتول ) نسبت به راي صادره اعتراض نموده و دادگاه به تاريخ 19/3/20 بشرح زير " اظهار نظر"  نموده است : (دادگاه به نظر خود باقي است. پرونده جهت رسيدگي به اعتراض اولياي دم مرحوم  ...  به ديوان محترم كشور ارسال مي شود.) پس از وصول پرونده رسيدگي به اين شعبه ارجاع گرديده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي  ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي  ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر تصميم قانوني دادنامه شماره  ...  فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي 0 با توجه به صراحت ماده 34  قانون تشكيل دادگاههاي كيفي يك و دو و شعب ديوان عالي كشور كه مقرر مي دارد (شاكي يا مدعي خصوصي نسبت به حكم نسبت به حكم برائت متهم در صورت وجود جهات تجديدنظر مذكور در  قانون تعيين موارد تجديدنظر احكام دادگاهها و نحوه رسيدگي آنها مصوب 14/7/76 حق تجديدنظردارد) و همچنين راي وحدت رويه هيئت عمومي ديوان عالي كشور به شماره 28562/3/70 چون درمانحن فيه (الف ) فرزند.00 به پرداخت ديه محكوم گرديده است موردي جهت طرح پرونده در ديوان عالي كشور به نظر نمي رسد. مقرر مي داردپرونده در ديوان عالي كشور به نظر نمي رسد. مقررمي داردپرونده به مرجع ذيربط اعاده گردد.)
مرجع :
كتاب قتل شبيه عمد و خطاي محض ، جلداول ، تاليف يداله بازگير
ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

77