رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده   : 366323
شماره دادنامه  : 133/20
تاريخ رسيدگي   : 26/2/71
تجديدنظرخواه  : محكوم عليه و وكيل مدافع
تجديدنظرخواسته : دادنامه شماره 251198/10/1370 صادره از شعبه 13 دادگاه كيفري يك  ... 
مرجع رسيدگي   : شعبه 20 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه     : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : پيروگزارش 5/3/1369موضوع اتهام آقاي (الف ) به ارتكاب قتل عمدي همسرش به نام خانم (ب ) كه در كيفرخواست و قرار مجرميت مورخه 11/8/1368 از جمله دلايل دفاعيات بلاوجه و ضد و نقيض گويي متهم د مراحل بازپرسي ، اقرار نزد زنداني بنام غلامرضا سابقه اختلاف با مقتوله و غيره ذكر شده پرونده در دادگاه كيفري يك  ...  مورد رسيدگي قرار گرفته " و اين دادگاه "  با احراز بزه انتسابي به متهم مستندا" به مواد 1و2 ق 0ح 0ق با رعايت مادتين 6و 50 حكم به قصاص نفس متهم را صادر كرده " است."  وكيل مدافع به اين حكم اعتراض كدره " است "  حاكم دادگاه در عقيده خود باقي مانده و پرونده در اين شعبه مورد بررسي قرار گرفته " كه "  با وارد كردن ايراداتي دادنامه تجديدنظرخواسته نقض " شده و"  رسيدگي " مجدد"  در شعبه  ...  دادگاه كيفري يك  ...  بعمل آمده " است." سپس كميسيون پزشكي  ...  " تشكيل "  شده كه پنج نفر پزشكان قانوني " چنين "  اظهارنظركرده اند: (از مرگ متوفاه ساعتها سپري شده كه مي تواند صبح زود همان روز واقع شده باشد.)
در جلسه 22/2/1370 ولي دم (مادر مقتوله ) تقاضاي قصاص راتكرار كدره و مدافعات متهم با اشاره به نظريه پزشكان متخصص استماع شده " است."  وكيل ولي دم به اختلافات فيمابين زن و شوهر و اقارير متعدد متهم در آگاهي اشاره كرده تمام صحنه را توضيح داده كه (با اقرار نمي شود چنين عملي بشود. متهم مي گويد خواستگار قبلي همسرش اين كار را كرده 0 اگر چنين بود مي بايستي متهم را به قتل مي رساند. دليل مهم اينكه فرزند خردسال خود را آن روز از خانه خارج كرده و به نقطه اي كه مشخص نيست برده و 5/4 يا 5 بعدازظهر او را به منزل آورده " است."  بچه در اين فاصله نيازهايي دارد، يعني حداقل به داخل حياط مي آمد و گريه مي كرد.)
وكيل مدافع متهم به لايحه تقديمي قبلي خود استاد كرده " وچنين "  ادامه داده " است :"  (پزشكان متخصص مركز ...  از جمله روي سفت بودن زانوها و آرنج و غير بحث كرده اند، اما پزشك  ...  " محل وقوع جرم "  نوشته كمي سفت شده و نظر متخصصان مراكز را خلاف مي داند) و سوال كرده (چرا پزشكان متخصص مركز راجع به جاري بودن خون كه پزشك " محل وقوع جرم "  ذكر كرده و موضوع اساسي است اظهارنظرنكرده اند) و تقاضا كرده از هيئت پزشكان مجددا" نظرخواهي شود.دادگاه ازشهود استماع شهادت كرده " است."  همچنين اظهارات ولي دم را شنيده كه مي گويد ساعت 4 بعدازظهر وسيله دامادش از موضوع اطلاع پيدا كرده و وقتي به محل رفته " است "  متهم و عده اي از كسانش و همسايگان و مامورين آنجا بوده اند كه خانم  ... (زن دايي متهم ) قبلا به اتاق رفته و حالت جسد را تغيير داده و به طرف كولر كشيده كه بگويد برق او را گرفته است.
متهم در مقام دفاع مي گويد: (خدامي داند بيگناهم 0) دادگاه راجع به وضع جغرافيايي منزلش كه در كوچه بن بست و بين خانه هاي ديگر احداث شده است توضيح خواسته " است.متهم "  مي گويد:(خدامي داند چه كسي بوده و چگونه واردشده 0) وكيل ولي دم مي گويد: (موردنظر شعبه 20 ديوان عالي انجام شده 0 شهود از اقرباي متهم هستد. تنها يك نفر شهادت داده صبح حادثه با متهم همسرويس بوده 0 بقيه با او هم همسرويس نيستند. ثابت مي شود كه متهم صبح همسرش را به قتل رسانيده و سپس سر خدمت حاضر شده ) " سپس "  براي اثبات تباني شهود با متهم " چنين "  توضيحاتي داده است : (اولين كسي كه جسد را ديده متهم بوده ، حال چرا معدي است برق گرفتگي بوده ؟ علاوه بر آن متهم اقرار به قتل كرده " و"  راننده اتوبوس سرويس به نام  ...  وسار شدن متهم را به اتوبوس گواهي نداده " است " ) و تقاضاي موكل را به اجراي قصاص تكرار كرده " است." 
وكيل متهم اظهارنظر پزشكان را " منافي "  واقعيات مي داند ودلايل را در لوايح گفته است و به شهادت همكاران متهم كه پاي بند شرافت نظامي و شخصي خود هستد استناد كرده ك همگي موكل را در اول وقت در محل ديده اند " اما"  دادگاه " چنين "  توضيح داده " است كه "  از نامبردگان يك روز پس از حادثه استماع شهادت بعمل آمده است.
" دادگاه "  با اعلام ختم دادرسي و باذكر دلايلي و با رد مدافعات متهم جرم انتسابي به متهم را محرز تشخيص " داده و"  عمل او را با بند ب ماده 2 و مواد 6 و50 ق 0ح 0ق منطبق دانسته و حكم بر اعدام صادر كرده و اضافه كرده " است "  اجراي حكم موكول به اين است كه خواهان قصاص نصف ديه مرد را به متهم بپردازد و مكلف است چهار هزار درهم (بابت سهم دختر سه ساله مقتوله ) به صندوق دادگستري توديع نمايد.
وكيل مدافع محكوم عليه طي لايحه اي به حكم صادره اعتراض كرده كه (حاكم دادگاه هيچ انگيزه اي براي قاتل " محكوم عليه ) عنوان نكرده ، دادگاه احتمال قتل بدست نامزد سابق متقوله را رد كرده و(الف ) را محكوم كرده )و استدلال دادگاه را به اينكه شخص غريب نمي تواند به داخل خانه راه يابد و مرتكب جرم شود را رد كرده " است "  (در حالي كه (الف ) مي گويد همسرش جسور بوده و با او نزاع كرده و اينكه در بدن مقتوله آثار ضرب و جرح زياد وجود نداشته ، اگر اين نزاع با شوهرش بود بايستي او هم شوهر را مضروب و مجروح كرده باشد، اما حتي يك ضربه هم به او نزده است. اگر موكل در اولين برخورد گفته زنش را برق گرفته حالت روحي او را بايد در نظر گرفت ) و راجع به ساعت وقوع قتل به لوايح قبلي خود استناد كرده " است."  همچنين راجع به گواهي پزشكي  ...  و سفت بودن آرنج و غيره و وجود خون تازه بحث كرده از جمله اينكه (هيئت پزشكي مركزكلمه بسيار مهم و موثر (كمي ) را از جلو " كلمه سفت " برداشته تابتوانند زمان وقوع قتل را به حدود12 ساعت برسانند. هيئت پزشكان قانوني مركز راجع به جاري بودن خون به عبارت و ايراد شعبه 20 به اينكه خون مي تواند پس از12 ساعت جاري باشد توجه نكرده اند و پرونده از اين جهت ناقص است. همچنين به دستور شعبه 20 در خصوص تحقيق از كم و كيف قضيه و علت برخورد توجه نشده و مهمترين ايراد به حكم اين است كه به مقررات  قانون حدود و قصاص مخصوصا" ماده 27آن توجه نشده است. معلوم نيست دادگاه به كدام يك از راههاي ثوبت نظر داشته است ) و تقاضاي نقض حكم را نموده " است."  محكوم عليه نيز لايحه اي بر تجديدنظرخواهي تقديم كرده " است." 
دادگاه به تاريخ 24/11/1370 پاسخگويي كرده كه فقط بند الف ماده 2 ق 0ح 0ق ناظر به قتل باسبق تصميم و انگيزه است و دو بند ديگر آن ناظر به كيفيت عمل و غيره است. دادگاه مورد را مشمول بند ب ماده 2 دانسته كه نيازي به انگيزه ندارد و ايرادات وكيل را كيايك رد كرده ، از جمله راجع به ورود مرد غريب و زمان وقوع قتل در نهايت راجع به استناد به ماده 27 جوابگويي كرده وبر اساس بند 4 ماده 231 حكم داده و مستندات علم خود را ذكر كرده و در عقيده خود باقي مانده كه پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي  ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي  ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر تاييد حكم صادره مشاوره نموده چنين راي مي دهند:
(با توجه به مجموع اوراق پرونده ازجمله تحقيقات انجام شده و دلايل موجودونهايتا" نظريه مورخه 24/11/70 رئيس دادگاه صادركننده حكم مبني بر اينكه حكم بر اساس علم قاضي احراز و اثبات شده و نظر به اينكه از جانب معترضان ايراد واشكال موجهي نسبت به دادنامه تجديدنظرخواسته به عمل نيامده و به نظر نمي رسد، لذا دادنامه تجديدنظرخواسته را تاييد مي نمايد.)

مرجع :
كتاب قتل شبيه عمد و خطاي محض ، جلداول ، تاليف يداله بازگير
ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

77