رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده   : 367624
شماره دادنامه  : 341/20
تاريخ رسيدگي   : 3/5/71
تجديدنظرخواه  : دادستان عمومي  ... 
تجديدنظرخواسته : دادنامه شماره 281074/10/1370 صادره ازشعبه 13 دادگاه كيفري يك  ... 
مرجع رسيدگي   : شعبه 20 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه     : آقايان

خلاصه جريان پرونده : پيرو گزارشهاي مورخه 21/11/62 30/10/64 14/10/2867/5/1368 موضوع كيفرخواست 763220/3/63 دادسراي عمومي  ...  " درباره "  اتهام آقاي (الف )، شعبه 12 دادگاه كيفري يك  ...  با انجام محاكمه و استماع شكايت والدين مقتول بر تقاضاي قصاص و با ذكر دلايل ، اظهارنظر به قصاص كرده " است." 
اين شعبه از ديوان عالي به دليل اينكه پرتاب كردن سنگ نوعا" كشنده نيست ، مگر اينكه به جاي حساس زده باشد و مدعي بايد ثابت نمايد كه متهم قصد را داشته داشته پرونده را برگشت داده واضافه كرده جلب نظر پزشك به اينكه آيا سنگ به موضع حساس اصابت كرده يا نه نظرخواهي شود و چنين اظهارشده : ( مغز يكي از اعضاء مهم و حساس بدن است و گاهي ضربه هاي مغزي مي تواند باعث مرگ شود.)
پس ازرفع نقص در تاريخ 30/10/64 اين شعبه " چنين "  نظر داده : (منظور اين شعبه ماده 288 اصلاح موادي از آيين دادرسي كيفري برگشت داده است.
پرونده در شعبه 13 مورد رسيدگي قرار گرفته و آقاي قاضي مشاور با بيان شرح جريان پرونده اظهارنظر كرده اصل قتل و اتهام متهم محرز است ، ولي نوع قتل به طور قطع تشريح نشده است. با تجديد جلساتي براي اصلاح فيمابين از اولياي دم دليل قتل عمدي و قصد كشتن خواسته شده ، جواب داده اند (نمي دانيم 0) دادگاه با ذكر دلايلي به اينكه اولياي دم دليل اثبات قصد كشتن مقتول عليه متهم ارائه نداده اند و آلت نير قتاله به حساب نيامده ،به متهم تكليف اتيان سوگند به اينكه قصد كشتن مقتول را نداشته نموده كه متهم حاضر شده و انجام داده " است."  قاضي مشاور طي شش صفحه اظهارنظر بر قصاص متهم بر طبق بند ج ماده 2و1 و غيره از  قانون حدود وقصاص نموده " است."  دادگاه با ذكر دلايلي از جمله اينكه در موضوع مانحن فيه نزاع از تعليف الاغي در مزرعه شروع شده عادتا" همراه با قصد نيست و اينكه اولياي دم در اثبات ادعاي خود راجع به عمدي بودن عمل متهم هيچ گونه بينه شرعي اتيان سوگند هرگونه قصد قتل را نفي و انكار نموده ، مورد را قتل شبه عمدي تشخيص داده و بااستناد به مواد  قانون ديات او را " مستحق مجازات "  پرداخت ديه كامله ظرف دو سال دانسته " است." 
شعبه بيستم ديوان عالي شكور در تاريخ 14/10/67 اظهارنظر كرده (اصابت شديد سنگ به موضع حساس غالبا" كشنده و قتل عمدي است ) و نظريه دادگاه را تنفيذ نكرده " است."  پرونده در اجراي ماده 288 اصلاح آيين دادري كيفري برگشت شده " است."  شعبه سيزدهم كيفري يك در عقيده خود باقي مانده و پرونده به شعبه  ... 12ارجاع شده " است."  اين شعبه طي نوشته مورخه 9/12/67 پرونده را به ديوان عالي كشور ارسال داشته و شعبه 20 ديوان عالي كشور طي راي مورخه 28/5/68نظريه مورخه 19/10/63 شعبه 12 مبني بر قصاص را تنفيذ كرده " است." 
پس از طي پرونده از شعبه  ... 17 و ارسال آن به دادگاه  ...  بشرح نوشته مورخه 30/7/70 (ص 335 مديردفتر ... ) به لحاظ بلاتصدي بودن شعبه 12 نهايتا" پرونده در شعبه 13 كيفري يك  ...  به شرح صورتمجلس 24/10/70 منتهي به صدور راي شده " و اين شعبه "  با ذكر دلايلي و اشاره به محاكمات شعبه 12 و غيره قتل را غيرعمدي تشخيص " داده " به تجويز تبصره 2 از ماده 28  قانون تشكيل دادگاههاي كيفري حكم به پرداخت ديه كامله به مدت دو سال صادركرده " است "  (دادنامه 1074 28/10/70)
آقاي داديار عمومي  ...  طي نوشته مورخه 23/11/70 كه به موافقت دادستان رسيده ، متذكر شده (نظريه شعبه 12 بر قصاص از جانب شعبه 20 ديوان عالي كشور تنفيذ و براي انشاء حكم برگشت شده كه چون شعبه 12 بلاتصدي بوده نهايتا" به شعبه 13 ارجاع شده و اين شعبه به جاي اينكه مبادرت به صدور حكم نمايد اقدام به رسيدگي كرده و حكم به پرداخت ديه داده " است."  به حكم اخير از نظر شكلي ايراد وارد است ) و تقاضاي تجديدنظركرده " است."  رئيس دادگاه در ظهر آن پاسخ گفته كه (حكم در اجراي تبصره 2 از ماده 28 صادرگرديده و خالي از ايراد است.) متعاقب اين امر دادگاه قرار بازداشت موقت را تبديل به ابداع وثيقه و غيره كرده است وپرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع شده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي  ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي  ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر نقض حكم صادره مشاوره نموده چنين راي مي دهند:
(بسمه تعالي 0 با توجه به مفاد اعتراض و ايراد دادسراي عمومي به اين عبارت كه (شعبه 13 به جاي اينكه مبادرت به انشاي راي نمايد نسبت به رسيدگي اقدام " كرده "  و در تاريخ 28/10/1370 وفق دادنامه 1074 حكم به ديه داده ، به حكم فوق الذكر از نظر شكلي ايراد فوق وارد است ) تقاضاي تجديدنظر كرده و با توجه به پاسخ رئيس دادگاه كيفري يك  ...  به اينكه حكم بر وفق تبصره 2 از ماده 28  قانون تشكيل دادگاههاي كيفري 1و2 اصدار يافته است صرفنظر از ماهيتش ايراد دادسرا از اين جهت وجاهت قانوني ندارد، دادگاه اجازه داشته بر طبق  قانون حاكم بر طبق تشخيص خود مبادرت به انشاي حكم كند. فلذا با رد اعتراض دادسرادادنامه تجديدنظرخواسته را از اين حيث تاييدمي نمايد.)

مرجع :
كتاب قتل شبيه عمد و خطاي محض ، جلداول ، تاليف يداله بازگير
ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

77