رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 412/3345
شماره دادنامه : 202/12
تاريخ رسيدگي : 29/3/70
مرجع رسيدگي : شعبه 12ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : محتويات پرونده اجمالا" حكايت دارد كه در در تاريخ 19/6/69 به دنبال اعلام اين امر از ناحيه ندامتگاه  ...  كه نگهبان در جبهه زندان به نام سرباز وظيفه (الف )فرزند.00 بر اثر سهل انگاري مورد اصابت گلوله قرار گرفته و پس از اعزام به بيمارستان معالجات لازمه درباره وي موثر واقع نشده و نامبرده به علت شدت خونريزي فوت نموده است.
دادسراي عمومي  ...  رسيدگي مقدماتي نسبت به مورد اعلامي را به اداره آگاهي محول “ كرده “  كه در جريان اقدامات و تحقيقات به عمل آمده از طرف اداره مرقوم مشخص شده است كه محل شليك گلوله كيوسك نگهباني دژبان زندان بوده و اسلحه اي كه با آن مبادرت به تير اندازي شده در اختيار مقتول قرار داشته است. سربازوظيفه ديگري (ج ) فرزند.00 پيرامون چگونگي موضوع مطالبي اظهار “ داشته است.”  نامبدره كه بدوا" ادعا داشته مرگ حاصله ناشي ازغفلت  وسهل انگاري مقتول در استفاده از اسلحه كمري بوده است در ادامه تحقيقات با اقار به اينكه گلوله توسط شخص او شليك گرديده راجع به جزئيات قضيه “ چنين “  توضيح داده است “ كه “  در روز واقعه پس از اينكه در كيوسك مورد نظر ناهار را با مقتول صرف نموده ، شخص مذكور اسلحه كمري مربوط به خود را كه در كنار پنجره قرار داشته به دست گرفته و اقدام به خارج كردن خشاب آن نموده است و در اين هنگام او نيز اسلحه را از متقول اخذ و مبادرت به خشاب گذاري كرده ودر شرايطي كه مقتول روبروي وي بر زمين قرار داشه است دفعتا" دست وي به ماشه اسلحه برخورد “ مي كند”  و با شليك گلوله ياد شده از ناحيه گلو مجروح “ مي شود”  كه بلافاصله در زمينه انتقال وي به بيمارستان اقدام “ مي كنند،اما”  در بين راه نامبرده فوت مي كند. با بيان مطالب فوق و تشريح جزئيات واقعه از ناحيه مهم و اظهارنظر پزشك قانوني  ...  به اينكه آقاي (ب ) به علت خونريزي شديدناشي ازاصابت گلوله اي كه از سمت راست غضروف تيروئيد وارد و از كتف راست خارج شده و منجر به پارگي نسوج حياتي اين ناحيه گرديده فوت كرده است ، گزارش نهايي قضيه تكميل و به دادسراي عمومي  ...  ارسال “ مي شود.”  مرجع مرقوم سلسله تحقيقات واقداماتي راانجام “ داده “ ونهايتا" با اختتام تحقيقات ضمن تنظيم كيفرخواست شماره 4869/10/69 رسيدگي و تعيين كيفر آقاي (الف ) فرزند.00 را از حيث ارتكاب قتل شبه عمد وبه استناد ماده 31  قانون ديات از دادگاه صالحه درخواست نموده است. با تحقق امر مذكور و طرح قضيه در شعبه 12 دادگاه كيفري يك  ...  در خصوص مورد رسيدگيهاي لازمه معمول “ شده “  و پس از استماع شكايت اولياي دم كه با تلقي عمل واقعه تحت عنوان قتل عمدي متقاضي اجراي قصاص بوده اند و همچنين استماع مدفعات متهم و گواهي گواهان سرانجام دادگاه مزبور به شرح دادنامه شماره 2023/1/70 نسبت به امر مطروحه اعلام راي نموده كه در قسمتي از حكم صادره پس از ذكر هويت مهم و نوع بزه منتسبه به وي عينا" چنين آمده است :
(گرچه اولياي دم معتقدند قتل عمدي است ، اما توجه به مجموع محتويات پرونده و اظهارات مهم و اظهارات مطلعين تعمدي در قتل احراز نمي شود و عنوان اهام به نظر اينجانب وقوع قتل به نحو خطاي محض است. زيرا متهم قاصد جنايت و فعل واقع شده بر مقتول را نداشته و اين عمل ناخواسته و در اثر سهل انگاري متهم واقع شده “ است.”  بنابراين به  استناد بند الف ماده 2  قانون ديات و ماده و بند ج و ماده 8  قانون مذكور و ماده 15 همان  قانون متهم به پرداخت يك ديه كامله مرد مسلمان از نوع انتخابي (درهم مسكوت يا معادل ريالي آن ) در صورت توافق طرفين در وجه اولياي دم به مدت سه سال از تاريخ حادثه محكوم مي گردد.)
با اصدار دادنامه فوق  ابلاغ مفاد آن به طرفين ، چون والدين مقتول ضمن تقديم لايحه اي با تاكيد بر عمدي بودن قتل نسبت به حكم صادره معترض “ بوده اند”  و دادگاه صادركننده راي نيز اعتراض به عمل آمده را موجه ندانسته است ، در اجراي مقررات قانوني ،پرونده متشكله به ديوان عالي كشور ارسال و در نهايت رسيدگي به موضوع به اين شعبه محول گرديده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي  ...  عضو مميز واوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي  ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر صدور راي متقضي دادنامه شماره  ...  فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي 0 با امعان نظر به مندرجات پرونده نظر به اينكه طبق ماده 34  قانون تشكيل دادگاههاي كيفري 1و2 و شعب ديوان عالي كشور شاكي خصوصي منحصرا" نسبت به حكم برائت متهم در صورت وجود جهات تجديدنظر مذكور در  قانون تعيين موارد تجديدنظر احكام دادگاهها و نحوه رسيدگي آنها حق تجديدنظر داردوچون درمانحن فيه كه به محكوميت متهم اعلام راي شده اعمال حق مزبور و درخواست تجديدنظر توسط شكاه خصوصي انطباقي با مقررات  قانون ياد شده نداشته و بمورد نمي باشد، لذا اعتراض اولياي دم در حدود ماده 34  قانون مارالذكر قابل طرح در ديوان عالي كشور نبوده مقررمي داردپرونده به مرجع ديصلاح اعاده گردد.)
* * *
مرجع :
كتاب قتل شبيه عمد و خطاي محض ، جلداول ، تاليف يداله بازگير
ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

77