رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 4/26/3220
شماره دادنامه : 5592
تاريخ رسيدگي : 29/10/69
مرجع رسيدگي : شعبه 26 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : آقايان (الف ) و (ب ) (مرحوم ) متهمند به قتل مرحوم (ج ) بدين شرح كه طبق اظهارات همسر مقتول و اعتراف متهمين مقتول در حالي كه سوار بر اتومبيل متهم رديف اول بوده به در منزل آمده و مقداري نان كه گرفته بوده به منزل مي دهد وهمراه متهمان با همان اتومبيل برمي گردند و ساعت 5/10 شب به پاسگاه تلفن مي شود كه جسدي كنار جاده افتاده است كه بعد ملعوم مي شود جسد مرحوم (ج ) است.
طبق گواهي پزشكي در جسد خونمردگيهاي پس از مرگ مشاهده مي شود و يك شكاف عميق توام با خونريزي شديد در روي پوست و استخوان آهيانه سر وجود دارد. وسائلي كه همراه وي بوده ساعت مچي و يك شامپور و دارويي كه همراه داشته نزديك جسد افتاده اند. متهمان با مقتول دوست بوده اند و هيچ سابقه اختلافي بين آنها در پرونده مشاهده نمي شود. متهمان مي گويند : (ما از منزل متوفي به دفتر كار متهم رديف اول رفتيم و طبق معمول مدتي در آنجا نشستيم و دو نفر ديگرهم كه براي معامله به دفتر آمده بودند ودرآنجابوده اند. بعد از مدتي متهم رديف دوم همراه متوفي از دفتر خارج مي شوند و سپس از يكديگر خداحافظي كرده هركس به جانب منزلش مي رود و متهم رديف اول نيز بعد از مدتي دفتر را ترك كرده به منزل خودمي رود.) در جستجو از دفتر يك تكه گچ آغشته به خون به دست آمده و دو لكه قرمز رنگ در ديوار و ميز شماهده شده كه مشخص نشده خون انسان مي باشد. نگهبان دفتر مي گويد در اينجا گوسفندذبح مي شود واستخوان خوني " را"  در سطل مي ريزيم 0 محتمل است از آن باشد. كف دفتر با گازوئيل شسته شده كه متهمان مدعي اند چند روز قبل از اين حادثه شسته شده است.
دادسراي عمومي  ...  طبق كيفرخواست شماره 617/1/69 تقاضاي تعيين كيفر نموده و دادگاه كيفري يك  ...  شعبه 11 با تشكيل جلسه دادگاه و استماع اظهارات اولياي دم و دفاعيات يكي از متهمين (متهم ديگر مرحوم شده است ) به لحاظ اينكه متهمان اعتراف كرده اند كه ساعت 7 شب متهم را از منزل با خود برده اند و متوفي ديگر برنگشته طبق ماده 42 ديات آنان را ضامن ديه توانسته است و راي به پرداخت ديه توسط متهم رديف اول و از اموال متهم رديف دوم در حق اولياي دم داد است كه راي دادگاه هم از جانب شكات و هم از طرف وكيل متهمين مورد اعتراض قرار گرفته و با بقاي دادگاه بر راي خود پرونده به ديوان عالي كشور شعبه 26 ارسال گرديده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس از قرائت گزارش آقاي  ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي  ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر ...  دادنامه شماره  ... فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهند:
(بسمه تعالي 0 با توجه به محتويات پرونده و ملاحظه برگ معاينه جسد در پزشكي قانوني  ...  واظهارات متهمين در مراحل مختلف قرائن ظنيه اي در رابطه با انتساب قتل به آنان ديده نمي شود و لذا دادگاه نيز از طريق لوث و قسامهوارد نشده كه از اين جهت تشخيص دادگاه قابل تصديق است. لكن در رابطه با ضمانت متهمين نسبت به ديه كه دادگاه آن را منطبق بر ماده 42  قانون ديات دانسته خالي از اشكال نيست. چون طبق اظهارات پدر و همسر متوفي كه مويد اظهارات متهمين نيزمي باشد و در جلسه دادگاه مورخه 19/6/69 نيز همسرش صريحا" اظهار نموده و در ص 178126 نيز كه نان را درب منزل به همسرش داده و سپس مجددا" سوار ماشين شده كه همسرش حتي سوارشدن او را ديده در اين صورت فقط همراه بودن متهمين با متوفي محرز و مسلم است ولي اخراج او از منزل صدق نمي نمايد.00 به تصادف نيز خيلي شبيه است در نتيجه انطباق ماده 42  قانون ديات نمي تواند مورد تصديق باشد بلكه بر ماده 42  قانون حدود و قصاص منطبق مي باشد. در نتيجه راي دادگاه نقض مي گردد و پرونده وفق بند الف ماده 10  قانون تجديدنظر و ماده 5 آن جهت ارجاع به شعبه همعرض ارسال مي گردد.)

مرجع :
كتاب قتل شبيه عمد و خطاي محض ، جلداول ، تاليف يداله بازگير
ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

79