رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 13/141/27
شماره دادنامه : 321
تاريخ رسيدگي : 6/11/70
فرجامخواه   : آقاي جعفر
فرجامخوانده : راي دادگاه
فرجامخواسته : دادنامه 14222/7/66 صادره از شعبه 8 دادگاه كيفري يك  ... 
مرجع رسيدگي : شعبه 27 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : آقاي جعفر فرزند.00 35 ساله متهم است به قتل عمدي مرحوم حسن در اثر ريزش ديوار اطراف چاه ، بدين شرح كه در قلعه  ...  به ماليت آقاي خليل قبلا" چاهي به عمق 15 متر و قطر يك متر حفر گرديده و حدود 3 متر از چاه مذكور از پايين كول هاي سيماني به قطر80 سانتيمتر چيده شده و به علت پايين نشستن آب چاه مالك قلعه اقدام به عميق كردن آن مي نمايد كه بدين جهت متهم را به عنوان مقني به كار مي گمارد و پس از چها روز كار كردن در داخل چاه در روز حادثه متوفي به كمك وي به كار گرفته مي شود وبه اتفاق مهم در قعر چاه مشغول به كار مي شوند كه پس از كندن يك متر و خالي كردن زير كول ها ناگهان حدود 5 عدد كول پايين نشسته وخاكهاي سست و شني اطراف چاه ريزش كرده به روي نامبردگان مي ريزد و متهم از طناب چاه استفاده كرده خود را نجات مي دهد، ولي همكارش فوت مي نمايد.
اداره كار و امور اجتماعي علت حادثه را سهل انگاري از طرف كارگران مقني تشخيص داده و متهم و شهود گفته اند: (وقتي آن مرحوم با طناب رفت پايين چاه گفت كلنگ خودم را بدهيد و شروع به كار كرد و متم روي كولها ايستاده بود كه ريزش كرده و در اثر كندن آن مرحوم و خالي كردن زير كولها حادثه پيش آمده است.) متهم بزه انتسابي را انكار كرده و بر اساس شكايت شكات ، دادسراي عمومي  ...  به موجب كيفرخواست شماره 22296/2/66 تقاضاي تعيين كيفر كرده و دادگاه كيفري يك شعبه 8 طي دادنامه شماره 14222/7/66 باتوجه به محتويات پرونده وفقددليل كافي وعدم تقاضاي اولياي دم  ...  به برائت متهم راي صادر نموده كه پس از گذشت بيش از چهار سال از صدور راي مورد اعتراض آقاي دادستان و اولياي دم قرار گرفته مبني بر اينكه روز قبل از حادثه به وسيله متهم در پشت كول هاي داخل چاه مقداري آب ريخته شده و به متوفي اطلاع نداده تا رعايت احتياط لازم " را"  بنمايد كه اين خود يك بي احتياطي است و متهم روي كول ايستاده كه ريزش كرده و مالك حاضر شده پنجاه هزارتومان به خانواده متوفي بدهد تا از شكايت خود صرفنظر كنند و لذا تقاضاي تجديدنظر كرده اند و پرونده بدين جهت به شعبه 27 ديوان عالي كشور ارسال گرديده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد وپ س از قرائت گزارش آقاي  ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي  ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر ابرام دادنامه شماره 14222/7/66 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد.
(بسمه تعالي 0  با توجه به محتويات پرونده صرفنظر از فاصله بيش از چهارسال بين صدور حكم و تجديدنظر خواهي و قطع نظر از اينكه تاريخ صدوردادنامه فوق الاشاره قبل از تاريخ لازم الاجرا شدن  قانون تجديدنظر (4/9/67) است و  قانون عطف به ماسبق نمي شود(مضوع ماده 4  قانون مدني ) و اصولا" دليلي بر استناد قتل (فوت مرحوم حسن ) به متهم وجود ندارد، زيرا با توجه به اينكه متوفي سابقه 35 سال كار مقني گري داشته و حسب اظهار شاهد عيني آقاي حمدالله وقتي متوفي به داخل چاه رفته طناب را از كمر خود باز كرده و با اينكه متهم به او تذكر داده باز نكن اعتنايي نكرده ( اين يك بي احتياطي از ناحيه خود متوفي است ) سپس مقداري زير كول هارا خالي كرده " است "  با اينكه حسب نظريه كارشناس اداره كار علت بروز حادثه خالي كردن تمامي زير كول ها(حدود يك متر) " است "  كه اين كار بايد با احتياط و بتدريج انجام گيرد و پس از خالي كردن جاي يك كول اقدام به خالي كردن كول دوم گردد( اين بي احتياطي دوم باز از ناحيه خود متوفي با سابقه طولاني در كارش بوده ) وخيس كردن ديوار چاه در روز قبل از حادثه از سوي متهم و نگفتن آن به متوفي دليل اثباتي ندارد و اولياي دم هم حاضر به استحلاف متهم نشده اندوهمچنين نسبت به ايستادن متهم روي كول ها شاهد عيني ديگر به نام علي اصغرگفته است آن مرحوم متوجه بود كه (متهم ) روي كول هاست و بالجمله بايد سب اقوي از مباشر باشد تا به سبب عرفا" قتل مستند گردد و اقوائيت وقتي احراز مي گردد كه بين سبب و حادثه فعل فاعل بالاراده و مختار فلاصله نباشد، ولي در مانحن فيه خود متوفي با اراده و اختيارش و با تجربه كاري 35 ساله و آگاهي لازم اقدام به كار كرده و اين حادثه پيش آمده ا ست ، لذا فوتش عرفا" به متهم يا شخص ديگري استناد داده نمي شود و كسي ضامن نخواهد بود و در صورت شك هم مقتضاي اصل برائت متهم است ، بنابراين دليلي براي نقض و فسخ دادنامه فوق الاشعار به نظر نمي رسد و درخواست تجديدنظر با هيچ يك ازموارد مذكور در ماده 6  قانون تجديدنظر انطبقا ندارد و ضمن ابرام آن ورددرخواست تجديدنظر پرونده اعاده مي گردد.)

مرجع :
كتاب قتل شبيه عمد و خطاي محض ، جلداول ، تاليف يداله بازگير
ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

79