رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 39461820
شماره دادنامه : 616/20
تاريخ رسيدگي : 11/6/69
مرجع رسيدگي : شعبه 20 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : آقاي (الف ) وكيل دادگستري به وكالت از محكوم عليه و آقاي (ب ) به وكالت از اولياي دم به راي 68/471 شعبه 140 دادگاه كيفري يك اعتراض "  كرده اند بدين ترتيب كه "  آقاي (الف ) نسبت به محكوميت موكل خود داير به پرداخت ديه و آقاي (ب ) از اين جهت كه حكم قصاص صادر نشده " است "  تقاضاي تجديدنظر نموده اند. دادگاه اعتراضات را غير وارد تشخيص " داده "  و پرونده را به ديوان عالي كشور ارسال داشته كه به اين شعبه ارجاع گرديده " است."  جريان به طور خلاصه اين است كه بانو (ج ) (مقتول ) با همسرش (آقاي (د) ) در طبقه سوم آپارتماني زندگي مي كرده اند. حدود ساعت 5/6 بعد از ظهر روز 22/8/67 بانو (ج ) را در حالي كه بيهوش بوده به بيمارستان  ...  برده اند، اما فوت كرده است.
والدين (ج ) پس از يك ساعت از جريان امر مطلع شده وسراسيمه به بيماستان مراجعه كرده اند و پدر به علت شدت ناراحتي سكته كرده فوت نموده است. اولياي دم ابتداء نسبت به (د) مظنون بوده اند كه دخترشان راشوهرش عمدا" كشته است و توضيح داده اند كه دامادشان فردي لاابالي است و غالبا" در منزل فيلمهاي جنايي كه گاهي مرداني زنهاي خود را مي كشند تماشا مي كند و خواسته اند بگويند اين فيلمها در روحيه او اثر رده و مرتكب قتل همسر جوانش شده است. آنها اضافه كرده اند كه آخرين باري كه " دخترشان "  به مهماني به منزل آنها آمده بود موقع رفتن اظهار ناراحتي مي كرده و مي گفته (در آن خانه امنيت ندارم 0)
آقاي (د) (شوهر (ج ) ) كه قابساز است وپنج ماه از ازدواجش با (ج ) گذشته بوده مي گويد: (آن روز تا ظهر در مغازه بودم و بعدا" نزد يكي از دوستانم رفتم 0 نهار با او بودم 0 بعد به حمام رفتم وب عد از آنكه به چند محل رفتم ، ساعت 5/6 به منزل آمدم كه برق نبود و چراغ آشپزخانه (كه گازي است ) خاموش بود. به طبقه پايين كه والدينم سكونت دارند رفتم و سراغ (ج ) راگرفتم 0گفتند امروز هم صبح و هم بعدازظهر پيش ما آپد و رفت. دو مرتبه برگشتم صدا زدم ، كسي در را باز نكرد، رفتم داخل اتاق پذيرايي 0آشپزخانه بسته بود و زنجير پشت در افتاده بود. بوي گاز مي آمد در را با فشار باز كردم 0 بخاري ديواري كه فاقد دودكش است با شعله بالا مس سوخت و همسرم روي تخت افتاده بود. صدا كردم ، جواب نداد بلندش كردم  ...  آوردم پايين و با كمك همسايه به بيمارستان بردم كه پس از يك ساعت همسايه آمد گفت متاسفانه تمام كرده است.) و اضافه كرد(قبلا" چند مرتبه تنفس مصنوعي به او دادم كه به هوش بيايد. همسرم همان روز صبح " به من "  گفت بخاري را روشن كن هوا سرد است. گفتم شب روشن مي كنم و تذكر دادم كه تو دست نزن چون وارد نيستي و قبلا" نيز خودم از بوي آن ناراحت شده بودم 0) مادر متهم گفته است : (ج ) ساعت 5/5 بعدازظهر آمد كبريت گرفت و گفت مي خواهم بخاري را روشن كنم 0 به او گفتم مواظب باش اگر نمي داني صبر كن (د) بيايد.)
پزشك قانوني پس از معاينه جسد و كالبد شكافي چنين نظر داده است : (جسد در معاينه ظاهري جزئي قرمز رنگ به نظر مي رسد.آثار ظاهري ديگري از ضرب و جرح و خفگي ندارد. در كالبد شكافي زير پوست سر از ناحيه آهيانه چپ مختصر كبودي و خونمردگي مشاهده مي گردد و اين مختصر خونمردگي سطحي در روي استخوان جمجمه ناحيه آهيانه مشهود مي گردد.00)
براي تعيين علت مرگ احشاي او را به آزمايشگاه فرستاده اند و متعاقبا" نبش قبر هم شده و قسمتي از حنجره را به آزمايشگاه فرستاده اند كه پس از آزمايش معلوم شده مقداري منواكسيدكربن در خون موجود است و پزشك قانوني مرگ را ناشي از مسموميت با گاز منواكسيدكربن تعيين كرده است. به اين نظر نيز اعتراض شده و كميسيوني از چند نفر پزشك در پزشكي قانوني تشكيل شده و استدلال كرده اند كه بخاري در حال اشتغال با گاز آن اندازه منواكسيد نمي دهد كه موجب مرگ شود و علت مرگ شوك ناشي از ضربه مغزي بوده است. متعاقب صدور اين نظر مهتم بازداشت و يفرخواست صادر شده در پرونده در شعبه 140 دادگاه كيفري يك  ...  مطرح و رسيدگي شده است.
دادگاه نامه ذيل به شماره 1847  را به پزشكي قانوني نوشته و با توجه به محتويات پرونده علت مرگ را جويا شده كه " طي "  نامه اي در چند فراز پاسخ داده اند و در فراز چهارم چنين آمده است : (ضايعات موجود هم مي تواند مربوط به عوارض ضربه مغزي باشد و هم در اثر مسموميت با اكسيددوكربن توام با كمبود اكسيژن  ...  ورود ضربه به سرو ضربه مغزي اگر به تنهاي موجب مرگ نشده باشد ضعف و گيجي ناشي از آن در پيش آمد مرگ تاثير كلي داشته است و توانايي عكس العمل را در برابر حوادث بعدي از وي سلب نموده است.)
دادگاه پس از وصول اين نظر و استماع مدافعات متهم و وكيل وي و توضيحات اولياي دم و وكيل آنها قتل را ناشي ازضربه تشخيص نداده ، لكن متهم را از آن جهت كه عالم به خرابي بخاري و ايجاد مسموميت كردن آن بوده و در صدد رفع آن بر نيامده گناهكار دانسته و اورا محكوم به پرداخت ديه نموده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي  ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي  ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر صدور راي شايسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي 0اعتراض اولياي دم  ...  حسب ماده 34  قانون تشكيل دادگاههاي كيفري يك و دو و شعب ديوان عالي كشور وارد نيست و رد مي شود، لكن ايراد وكيل محكوم عليه به راي معترض عنه وارد است ، زيرا با فرض آنكه مرگ ناشي از ساتنشاق منواكسيدكربن بخاري باشد كه به سبب عدم نصب لوله بخاري ايجاد شده است در موقعيتي كه بخاري خود متوفات روشن كند سبب دوم است و سبب اول مسئول پرداخت ديه نيست لذا راي معترض عنه از اين جهت موجه نبوده نقض و رسيدگي به شعبه ديگر دادگاه كيفري يك  ...  محول مي گردد.)

مرجع :
كتاب قتل شبيه عمد و خطاي محض ، جلداول ، تاليف يداله بازگير
ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

79