رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي :‌2/3/73 – دادنامه  144/30- مرجع رسيدگي شعبه 30 ديوان عالي كشور
خلاصه جريان پرونده
پيرو گزارش مورخه 27/7/71 در خصوص تقضااي آقاي … ب وكالت از خانم «الف» بع طرفيت خانم‌ها 1. «ب» 2. «ح» و دادسراي عمومي اروميه به خواسته اعتراض بر حكم حجر مرحوم «هـ» كه حسب دادخواست تقديمي و محتويات پرونده در تاريخ 3/9/65 وسيله پزشك متخصص اعصاب و روان آقاي دكتر … معاينه و نظريه حجر آقاي «هـ» داده و تاريخ شروع حجر را به يكسال قبل تسري داده است و چون در تاريخ 21/2/65 مشاراليه طي سند رسمي با حضور شهود در كمال صحت عمل 6/1 سهم الارث خود را از ملك فرزند متوفايش به همسر آن مرحوم كه قيم نوه‌هايش بوده واگذار نموده است كه في‌نفسه كار عقلائي بوده و بر اساس نظريه پزشك معامله باطل شده در حالي كه در پزشكي قانوني در تاريخ 6/12/64 از آقاي «هـ» معاينه و سلامت عقل وي را گواهي نموده‌اند كه با نظريه 3/9/65 پزشك اعصاب مغايرت دارد كه با رسيدگي در شعبه 7 دادگاه مدني خاص اروميه و صدور حكم به رد دعوي خواهان (معترض ثالث ) و با تجديد‌نظر از يكسال قبل از معاينه دانسته با گواهي پزشكي قانوني كه در اين مدت (حدود 9 ماه از معاينه ) وي را سالم معرفي نموده است مغايرت داشته تحقيق و با كسب نظر پزشكي قانوني در اين خصوص انشاء حكم نمايند كه دادگاه  رسيدگي كنند شعبه 15 با دعوت طرفين و پزشك معاين از پزشكي قانوني كه در تاريخ 4/8/64 وي را آقاي «هـ» معاينه نموده است پزشك مذكور و پاسخ داده است  تاريخ معاينه اينجانب داخل يكسال نظريه پزشك اعصاب و روان است و مغايرتي ندارد . دادگاه نيز پس از استماع اظهارات آقايان و از طرفين آقايان … و … كه هر يك تقاضاي تاكيد خواسته را نموده‌اند . سرانجام راي شعبه 7 سابق الصدور را تأييد نموده است با اعتراض آقاي … كه نقض مورد نظر ديوان عالي كشور (شعبه 30) مرتفع شده است ، بايد كميسيون پزشكي اظهار نظر نمايد و بدون توجه به سوابق اينكه سند تنظيمي جلسه اسناد رسمي است حكم را موجه ندانسته پرونده پس از وصول لايحه اعتراضيه و ابلاغ با خواندگان كشور ارسال شده است لايحه اعتراضيه به هنگام شور قرائت مي‌شود .
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد . پس از قرائت گزارش آقاي … عضو مميز و اوراق پرونده مشاوره نمود چنين راي مي‌دهند :
بسمه‌تعالي : اعتراضات تجديد‌نظر خواه لحاظ نقص در رسيدگي وارد به نظر مي‌رسد چه غير از معاينه‌اي كه در تاريخ 4/8/68 از مرحوم «هـ» به عمل آمده در تاريخ 16/12/64 هم جسب تقاضاي سردفتر اسناد رسمي از نامبرده وسيله آقاي دكتر … معاينه و سلامت عقل وي را گواهي نموده‌اند كه مغاير نظر آقاي دكتر … است كه حدود 9 ماه بعد از اين معاينه يعني در تاريخ 3/9/65 از آن مرحوم معاينه و ضمن اينكه وي را محجور معرفي نموده تاريخ حجر را به يكسال قبل تسري داده است كه خلاف نظريه  مورخه 6/12/64 مي‌باشد . دادگاه در اين خصوص رسيدگي ننموده است لازم است با تشكيل كميسيون پزشكي و بررسي سوابق بيماري مرحوم «هـ» گواهي‌هاي فوق‌الذكر تاريخ دقيق شروع بيماري را با توجه به مدارك موجود تعيين و در ثاني انشاء حكم فرمايند و عنداللزوم از گواهان و سر دفتر و اشخاص حاضر به هنگام تنظيم متن نيز تحقيق كه محرز و مسلم گردد آيا مرحوم «هـ» در تاريخ 21/2/65 زمان تنظيم سند رسمي از سلامت عقل برخوردار بوده است يا خير . بهه لحاظ نقص در رسيدگي حكم صادره نقض رسيدگي مجدد به منظور رفع نواقص و انشاء حكم به دادگاه رسيدگي كننده شعبه 15 مدني خاص اروميه ارجاع مي‌شود .
مرجع:
كتاب موازين حقوقي در امور حسبي (1) ، به اهتمام يدالله بازگير ، چاپ اول 1380 ، ناشر دانش نگار