رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 19/5/1373 شماره دادنامه : 73/256/18 مرجع رسيدگي : شعبه 18ديوانعالي كشور
خلاصه جريان پرونده :
در تاريخ28/6/61 آقاي نريمان عطف به آگهي نوبتي شماره 2583- 15/4/61 نسبت به درخواست ثبت آقاي ارژنگ درباره خصوص پلاك 2663 اصلي 9 بخش 28 گيلان اعتراض نموده واداره ثبت اسناد تالش طي نامه شماره 5464- 2/8/61 آنرا به دفتر دادگستري شهرستان تالش فرستاده است كه بكلاسه 61/722 ثبت شده با صدور  اخطاريه رفع نقض آقاي نريمان دادخواستي به طرفيت آقاي ارژنگ بخواسته توضيح داده است كه خوانده مذكور قطعه زمين را واقع در قريه ريگ سنگ اصلي 9 بخش 28 گيلان به مساحت يكصد متر مربع مقوم به مبلغ هشتصد هزار ريال با خسارات وارده وهزينه دفتر ي برابر اخطاريه رفع نقض شماره 61/722 مدني عمومي تسليم دادگاه حقوقي تالش نموده است وبه شرح دادخواست توضيح داده است كه خوانده مذكور قطعه زمين را واقع در قريه ريگ سنگ اصلي 9 بخش 28 متصل به ملك اينجانب را از آقاي حاج حسين خريداري نموده ودرآن مالكانه تصرف وصاحب خانه وزندگي مي باشد درجوار ملك خريداري شده ايشان اينجانب با شراكت برادرانم قطعه زميني به مساحت پانصد وده متر مربع مالك بوديم كه قسمتي از آن در نتيجه نوسازي وعمران شهري وامتداد خيابان ساحلي جزء توسعه خيابان قرار گرفته مقدار تقريبي يكصد متر مربع باقي مانده بود خوانده مرقوم با علم واطلاع از اينكه باقيمانده زمين از ملكي اينجانب وبرادرانم مي باشد بدون مجوز قانوني ملك مارا از شهرداري هشتپر خريداري نموده است كه به پلاك شماره فوق درخواست ثبت نموده است در صورتيكه برابر نامه شماره 2496    – 18/5/58  اداره شهرداري هشتپر باينجانب ابلاغ نموده آن مقدار از زميني را كه جزء مسيرخيابان قرار گرفته پس از كسر مرغوبيت مبلغ 38680 ريال بابت بهاي آنرا اعلام داشته اند وبرابر نامه شماره 2358-27/7/61 نيز جهت رسيدگي بشكواييه ام احضار نموده اند وهمچنين فتوكپي تقسيم نامه مورخ 12/4/1355 تنظيمي في مابين اينجانب وشركاء وآقاشير كه زمين مورد نظر در قطعه دوم با قيد مساحت آن در سهم اينجانب وشركاء برادرانم مي باشد لذا باتقديم اين دادخواست تقاضاي رسيدگي واحضار خوانده وسپس صدور حكم مبني بر ابطال ثبت خوانده با پرداخت هزينه دفتري مورد تمنا است وپس از صدور اخطاريه رفع نقض وتكميل پرونده دادگاه مرجوع اليه ضمن تعيين وقت طرفين را براي رسيدگي دعوت نموده ودرتاريخ 3/12/61 جلسه دادگاه با حضور طرفين تشكيل شده وپس از استماع اظهارات آنان استعلام وضعيت زمين از شهرداري ضرورت تشخيص شده ودادگاه از شهرداري استعلام نموده است كه اعلام دارند اولا" زمين متعلق به چه كسي بود ثانيا" شهرداري به چه عنوان وعلت آن زمين را به آقاي ارژنگ فروخته است ثالثا" آقاي نريمان در آن زمين مالكيتي داشته ياخير واگر مالك آن بوده نحوه انتقال وعلت آنرا با مدارك موجود اعلام دارند شهرداري هشتپر به شرح نامه وارده به شماره 17143 –24/12/61 مراتب را اعلام كرده است ودر روز 27/4/63 جلسه دادگاه با حضور خوانده تشكيل شده وبا استماع اظهارات او وملاحظه لايحه خواهان بوارده 775/1- 23/4/62 پس از مشاوره ختم رسيدگي را اعلام وبا توجه به مندرجات نامه شماره 10540- 23/12/61 شهرداري دعوي خواهان را غير وارد تشخيص وحكم برد دعوي خواهان صادر نموده است با فرجامخواهي آقاي نريمان شعبه 18ديوانعالي كشور به موجب راي شماره 12/3/63      –63/201/18 به شرح زير اظهار نظر نموده است فرجامخواهي مالا" وارد به نظر مي رسد زيرا خواهان به عنوان اعتراض به ثبت اقامه دعوي نموده وسوابق ثبت ملاحظه نگرديده ومقررات قانون ثبت مورد توجه قرار نگرفته است 2-خواهان عنوان نموده كه قطعه زميني را به شركت برادرانش مالك بوده كه قسمتي از آن در نتيجه نوسازي وعمران جزء خيابان قرار گرفته ويكصد متر مربع باقيمانده آنرا شهرداري به عنوان متروكه بخوانده فروخته است وجريان واقع روشن نشده وميزان مالكيت ادعاي خواهان نحوه انتقالي بخوانده معلوم نشده است عليهذا با عنايت بمراتب فوق رسيدگي ناقص به نظر مي رسد دادنامه فرجام خواسته نقض ورسيدگي بدادگاه عمومي صومعه سرا ارجاع مي گردد كه با توجه به مراتب فوق در صورت به موقع بودن اعتراض به ثبت با عنايت باينكه نسبت به انتقال از شهرداري بخوانده انشاء راي شده اظهار نظر نمايند با اعاده پرونده دادگاه عمومي صومعه سرا ضمن تعيين وقت 000 پرونده را براي انجام نيابت قضايي رسيدگي وفق نظريه شعبه 18 ديوانعالي كشور به دادگاه عمومي  تالش ارسال داشته است  ودادگاه مذكور ضمن تعيين وقت ودعوت طرفين از شهرداري خواسته نماينده بصيري پرونده شهرداري را به دادگاه بياورد همچنين اداره ثبت خواسته است روز جلسه پرونده ثبتي مربوطه راتوسط نماينده مطلع ومهندس ثبت براي ملاحظه ارسال دارند وروز 21/7/1363 جلسه دادگاه با حضور خوانده ونمايندگان ثبت اسناد وشهرداري كه با آوردن پرونده ها حاضر شده اند تشكيل شده وپس از استماع توضيحات نمايندگان مذكور وانعكاس آن واستماع اظهارات خوانده پرونده بدادگاه صومعه سرا اعاده شده ودادگاه طرفين را براي اخذ توضيح از خواهان درباره ميزان زميني كه از وي وشركايش جزء طرح شهرداري رفته است وباقيمانده آن چه مقدار بوده ودليل انطباق اين قسمت با قطعه انتقالي از جانب شهرداري بخوانده چه بوده است دعوت كرده وروز 12/7/65 باحضور طرفين تشكيل جلسه داده وپس از استماع توضيحات آنان قرار تحقيق ومعاينه محلي وارجاع امر به كارشناس صادر نموده تا كارشناس منتخب با مطالعه پرونده هاي ثبتي وشهرداري ونقشه هاي مربوطه ودر صورت وجود سوابق در اداره كشاورزي با مطالعه پرونده زراعي رقبه مورد اختلاف صريحا" اعلام نمايد از ميزان 510 متر مربع زمين مورد  ادعاي خواهان چه مقدار شمول طرح اصلاحي ونوسازي شهرداري شده وبه شهرداري واگذارشده ومساحت 61متر مربع رقبه انتقالي از ناحيه شهرداري بخوانده كه معاينه گرديده باقيمانده زمين مزبور قبل از نقشه تفضيلي شهرداري به صورت مصوب بوده كه با اجراي طرح تفصيلي متروك گرديده بوده يا خير وزمين فوق الذكر در گذشته مشمول مقررات اصلاحات اراضي گرديده ويا نه ودر صورت مثبت بوده بچه كسي انتقال يافته است وچون محل از وقوع ملك در حوزه قضائي شهرستان هشتپر طوالش بوده بدادگاه مذكور نيابت قضائي اعطاء نموده وپرونده را بدادگاه يادشده فرستاده است دادگاه اخير الذكر نسبت به انتخاب كارشناس واجراي قرار اقدام نموده وبا اعلام فوت خواهان ومعرفي ورثه او به شرح وارده بشماره 164/1- 2/2/68 ودر روز 30/8/68 قرارها اجرا شده وكارشناس به شرح گزارش كه به شماره 1124/1- 27/9/68 ثبت شدنظريه خود را اعلام كرده است وپرونده اعاده شده ونظريه كارشناس به طرفين ابلاغ گرديده سپس طرفين براي رسيدگي دعوت گرديده اند ودرروز 7/7/69 جلسه دادگاه با حضور احد از ورثه خواهان وخوانده حاضرشده وبا ملاحظه لايحه خواهانها واستماع اظهارات حاضرين دادگاه مقررداشته  نظريه كارشناس به طرفين ابلاغ شود تا در صورتي كه اعتراضي داشته باشند اعلام دارند خوانده طي لايحه اي كه بشماره 1400/1 – 15/2/69 ثبت شده ضمن اعتراض بنظريه تقاضاي انتخاب كارشناس ديگر نموده است دادگاه اخذ توضيح از كارشناس ضروري دانسته وطرفين وكارشناس را براي رسيدگي واخذ توضيح دعوت نموده است
2- درتاريخ 13/12/69 آقايان بهرام وجمشيد دادخواستي به طرفيت آقايان : 1- جهانگير 2- جهانبخش 3- كاوس 4- خسرو 5- داريوش 6- كيانوش وخانمها 7- سريه 8- طاهره 9- ياسمن شهرت همگي 000 10- آقاي ارژنگ به عنوان ورود ثالث نسبت به پرونده كلاسه 63/142 حقوقي دادگاه صومعه سراتسليم داشته اند كه به كلاسه 69/1276 ثبت وبه شرح دادخواست توضيح داده اند كه به تجويز قانون آيين دادرسي ومدني درخواست ورود ثالث نسبت به پرونده مطروحه فوق را داريم زيرا خواهان اصلي نريمان كه در حين دادرسي فوت وخواندگان جانشين وي شده اند مالكيتي بررقبه مابه النزاع نداشتند تا معترض ثبت گردد زمين مذكور قسمتي از نسق شماره 43319-20/7/51 مي باشد كه در مالكيت خواهان رديف اول ومورث خواهان دوم قرار داشته ومالكيت معترض ثابت نيست عليهذا با عنايت به مراتب با تقديم اين دادخواست تقاضاي رسيدگي وصدور حكم برد دعوي مطروحه را دارد دادگاه ضمن تعيين وقت طرفين رابراي روز 28/1/70 وقت پرونده كلاسه 63/142 اصلي دعوت نموده وبالاخره در تاريخ 3/4/70 جلسه دادگاه با حضور احد از خواهانهاي اصلي وخوانده اصلي وخواهانهاي ثالث تشكيل شده وپس از استماع اظهارات آنان به علت انفعال كارشناس قبلي وقرار تكميل كارشناسي صادرنموده وكارشناس منتخب به شرح وارده به شماره 10006/1- 19/11/70 نظريه خودرا مفصلا" اعلام داشته كه به طرفين ابلاغ شده آقايان بهرام وجمشيد خواهانها ورود ثالث به شرح لايحه اي كه به شماره 2442/1- 27/3/71 ثبت شده نسبت به نظريه كارشناس اعتراض نموده اند بالاخره روز 26/2/72 دادگاه تشكيل جلسه داده وپس از اعلام ختم رسيدگي دادنامه تجديد نظر خواسته را به شرح زير صادر نموده است : در خصوص دعوي خواهان آقاي نريمان به طرفيت خوانده آقاي ارژنگ به خواسته اعتراض بر ثبت پلاك شماره 2663 واقع در قريه ريگ سنگ اصلي 9 بخش 28 گيلان به مساحت يكصد مترمربع مقوبه هشتصد هزار ريال با احتساب خسارات وارده تحت كلاسه 71/7 حقوقي يك صومعه سرا ثبت وبدوا" پرونده امر  دردادگاه حقوقي يك تالش مطرح كه نهايته به موجب راي شماره 480- 28/2/62 حكم برد دعوي خواهان صادر كه نامبرده نسبت به حكم صادره از دادگاه مزبور درخواست فرجام مطرح كه پرونده امر به ديوانعالي كشور ارسال وبه شعبه 18 ديوانعالي كشور ارجاع برابر دانامه شماره 63/201/18 –12/2/63 راي دادگاه حقوقي تالش نقض ورسيدگي به پرونده باين دادگاه ارجاع گرديده دادگاه از جهت رفع نقض ديوانعالي كشور محترم كشور ملاحظه سوابق پرونده ها ي ثبتي وپرونده متشكله در شهرداري ضرورت داشته قرار ملاحظه پرونده هاي مزبور را صادر وپرونده جهت انجام نيابت بدادگاه عمومي حقوقي تالش ارسال وپس از اجراي نيابت پرونده را باين دادگاه ارسال نموده اند دادگاه پس از رسيدگيهاي معموله چون جهت احراز واقع وكشف حقيقت معاينه وتحقيقات محلي باجلب نظر كارشناس در معيت نماينده ونقشه بردار ثبت ضروري بوده  عليهذا قرارهاي مذكور را صادر وجهت اجراي آنها پرونده امور جهت انجام نيابت بدادگاه تالش ارسال كه در نتيجه قرارهاي صادره اين دادگاه در تاريخ 3/8/68 اجرا وبا توجه بصورتمجلس معاينه محل واظهارات نماينده ثبت در صورتمجلس اجراي قرار وبا توجه به اظهارات گواهان تعرفه شده در محل اجراي قرار آقاي كارشناس شرح لايحه شماره 1124/1- 27/9/68 ضمن ترسيم كروكي از رقبه متنازع فيه مبادرت باظهار نظر كارشناس نموده ودر جريان دادرسي خواهان فوت وورثه وي به اسامي جهانگير وجهانبخش وكاوس وخسرو وداريوش وكيانوش وسريه وطاهره وياسمن شهرت جملگي 000بدادگاه تعرفه وخوانده دعوي نيز به نظريه كارشناس به شرح لايحه شماره 1400/1- 15/2/69 اعتراض نموده چون جهت رسيدگي باعتراض نامبرده اخذ توضيح از كارشناس ضرورت داشته دادگاه قرار اخذ توضيح از نامبرده را صادر كه در تاريخ 13/2/69 آقايان بهرام وجمشيد عليه وراث خواهان متوفي دادخواست ورود ثالث به كلاسه 71/6 بدادگاه تقديم پرونده ورود ثالث ضميمه پرونده امر گرديده با توجه به اظهارات احد از ورثه خواهان وارد ثالث نيز خواهان اصلي در جلسه مورخه 3/4/70 اين دادگاه وعدم حضور كارشناس جهت اداي توضيح نظر باينكه كارشناس منتخب در اين پرونده از طريق كانون كارشناس وزارت دادگستري منفصل گرديده بود دادگاه از جهت عدم اطاله دادرسي موضوع را به كارشناس ديگري ارجاع وكارشناس جديد به موجب نظريه شماره 10006/1- 19/11/70 مبادرت به اظهار نظر كارشناسي نموده كه خواهانها وارد ثالث وخوانده اصلي به نظريه كارشناس جديد نيز اعتراض نمودند ليكن با توجه به محتويات پرونده ورسيدگي هاي معموله در آن اظهار نظر صريح ومستدل كارشناس اخير دادگاه ضمن رد اعتراض واصله وبا اثبات ادعاي خواهان متوفي ووراث وي وبا قبول دعوي اصلي اعتراض بر ثبت نامبردگان حكم بابطال ثبت آقاي ارژنگ خوانده اصلي نسبت به يك قطعه ملك به شماره پلاك 2663 واقع در ريگ تالش سنگ اصلي 9 بخش 28 گيلان به مساحت 32/70 متر مربع به شرح حدود ومشخصات منعكسه دراظهار نظر كارشناسان اوليه وثانويه صادر واعلام مي نمايد وثانيا" در خصوص دعوي خواهانها ي وارد ثالث عليه متداعيين پرونده اصلي باتوجه به اظهار نظر كارشناسان منتخب در پرونده اصلي نظر باينكه وارد ثالث دلائل ومدارك قانوني كه مثبت ادعاي آنان باشد بدادگاه ارائه ننموده اند بنابراين دادگاه دعوي واردين ثالث را فاقد محمل وبينه قانوني تشخيص وحكم برد آن صادر واعلام مي نمايد راي صادره حضوري محسوب وقابل تجديد نظر در ديوانعالي كشور است وپس از ابلاغ راي آقاي ارژنگ نسبت بدادنامه صادره به طرفيت ورثه مرحوم نريمان درخواست تجديد نظر خواهي نموده وپس از توضيحاتي نقض دادنامه را خواستار شده است وبا ارسال نسخه دوم دادخواست جهت تجديد نظر خواندگان اقاي كيخسرو  احدي از آنان به شرح لايحه وارده به شماره 10232- 4/10/71 تقاضاي ابرام دادنامه رانموده است با وصول پرونده  بديوانعالي كشور بكلاسه بالا ثبت وجهت رسيدگي باين شعبه ارجاع گرديده است دادخواست تجديد نظر خواهي ولايحه جوابيه هنگام شور قرائت خواهدشد .
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس از قرائت گزارش آقاي 000عضو مميز وبررسي اوراق پرونده نسبت به دادنامه هاي شماره 176و175 –14/7/1372 تجديد نظر خواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد :
بسمه تعالي
از ناحيه تجديدنظر خواه در اين مرحله از رسيدگي ايراد واعتراض موثر وموجهي كه با يكي از شقوق ماده 10قانون تجديد نظر آراء دادگاه مصوب مرداد 1372 منطبق بوده ونقض دادنامه تجديد نظري را ايجاب نمايد به عمل نيامده است واز طرفي دادنامه تجديد نظر خواسته موجها ومستدلا" اصدار يافته واز جهت رعايت اصول وقواعد دادرسي هم فاقد اشكال موثراست لهذا دادنامه تجديد نظر خواسته مستندا" بماده سه وبند يك ماده پنج قانون فوق الذكر ابرام مي شود .