رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

.
تاريخ رسيدگي : 5/7/71
شماره راي    : 410/3
مرجع رسيدگي  : شعبه سوم ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده :
در تاريخ 13/5/69 خانم (س ) داخواستي بطرفيت آقاي (م ) مقيم گرگان بخواسته الزام خوانده بفسخ معامله انجام شده با خوانده در خرداد ماه 69 مقوم به مبلغ پانصد هزار ريال وخسارات قانوني دفتردادگاه هاي حقوقي شهرستان گرگان تسليم و با استناد بنظريه كارشناس در مقام تامين دليل و فتوكپي صورتجلسه 31/4/69 مربوط بپرونده تامين دليل شماره 309/69 در توضيح دعوي اعلام داشته طبق مدركيه موجوددر يد خوانده مالك ومتصرف يك قطعه زمين واقع در جاده نهارخوران كوي گل شهر بمساحت 516 مترمبع مي باشم در خرداد ماه 69آقاي يحيي 00 كه بامن نسبت دارد خريداري آن را تقاضا ومرا اغفال نمود و زمين راكه در حال حاضر متري چهل هزار تا شصت هزار ريال ارزش دارد متري بيست دو هزرا ريال قولنامه نموده از يد من خارج كرد و اينجانب بعلت بيسوادي از قيمت زمين اطلاع نداشتم ولي يك روزپس از تنظيم قولنامه متوجه حيله وتقلب خوانده و واسطه شده بلافاصله فسخ قولنامه را تقاضا كردم كه عده اي از اين جريان اطلاع دارندو براي اثبات حقانيت خود تحقيق از آنان را تقاضا دارم كارشناس تامين دليل هم ارزش زمين را از قرار مترمربعي مبلغ چهل ودو هزار ريال برآورد كرده كه ملاحظه مي فرايند نصف ارزش واقعي زمين را سر من كلاه گذارده اند و چون اينجانب در معامله مغبون شده ام ضمن استناد به پرونده تامين دليل وتحقيق ومعاينه محلي و جلب نظر كارشناس رسيدگي و صدور حكم بفسخ معامله انجام شده رادرخواست دارم و مبلغ دريافتي هم براي استرداد بخوانده آماده بوده لكن از دريافت آن خودداري كرده است. رسيدگي به موضوع بشعبه سوم دادگاه حقوقي در گرگان ارجاع و پرونده بكلاسه 331/69 ثبت و با تعين وقت وابلاغ دعوي طرفين جهت رسيدگي دعوت شده اند خواهان ضميمه لايحه ثبت شده بشماره 1059-20/10/69 يكبرگ استشهاديه فرستاده و آقاي (ع ) وكيل دادگستري مقيم گرگان بوكالت از طرف خوانده مداخله كرده ودرجلسه 28/10/69 دادگاه بتقديم خواسه و بهاي خواسته اعتراض كرده نتيجتا" خواهان خواسته را بملغ دو ميليون ويكصد هزار ريال تقديم نموده و دادگاه مرقوم باعبتار شايستگي دادگاه حقوقي يك گرگان قرارعدم صلاحيت صادر و پرونده را ارسال نموده كه حسب الارجاع تحت كلاسه 375/69 در شعبه اول دادگاه حقوقي يك گرگان مطرح رسيدگي قرار گرفته و در جلسه 18/6/70 اين دادگاه وكيل خوانده ضمن ارائه فتوكپي مصدق سند عادي مورخ 1/3/69و فيش بانكي در قبال دعوي مطروحه دفاع و رد ان را تقاضا كرده و توضيح داده معامله بقيمت روز صورت گرفته و آقاي (ج ) همسر و آقاي (ص ) فرزند خواهان حين معامله حضور داشته و سند معامله را امضاء كرده اند و قمست دوم ثمن معامله هم در تاريخ 5/3/69 وسيله موكل بخواهان تسليم گرديده كه خواهان هم دريافت آنرا هم اكنون در محضر دادگاه اعتراف كرده دادگاه بمنظور تحقيق از آقاي يحيي  ...  واسطه معامله تعيين وقت نموده و درجلسه 25/1/71 از نامبرده  تحقيق و اظهارات طرفين را استماع و باكسب نظر ماشور خلاصتا" برد دعوي خواهان اظهار نظر كرده است باابلاغ رونوشت نظريه دادگاه خواهان بشرح لايحه تقديم ثبت شده بشماره 1305-29/2/71 نسبت بنظريه دادگاه اعتراض كرده و حسب تصميم مورخ 31/2/71 دادگاه پرونده بديوانعالي كشور ارسال بكلاسه 5/6328ثبت و باين شعبه ارجاع شده است.
هيئت شعهب در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز واوراق پرونده مشاوره نموده چنين نظراظهارنظرمي نمايد

نظريه :
نظر باينكه طبق مندرجات سند عادي مورخ 1/3/69 بانو(س ) قطعه زمين موردنظر را فروخته است به آقاي حاج (م ) و وجه آنرا في المجلس دريافت كرده وكليه خيارات وخيار غبن از فروشنده ساقط شده است بنابراين نظريه مورخ 25/1/71 شعبه اول دادگاه حقوقي يك گرگان در پرونده شماره 69/375 نتيجتا" و قطع نظر از كيفيت استدلال صحيح و بلااشكال تشخيص و تاييد مي شود و در اجراي ماده 14 قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي كي و دو پرونده بمنظور انشاء حكم بدادگاه مرقوم ارسال مي گردد.

مرجع :
كتاب قانون مدني در آراء ديوان عالي كشور- خيارات واحكام راجع به آن - به اهتمام يداله بازگير - انتشارات فردوسي - چاپ اول 1379 - چاپ دريا