رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 1611/2608
شماره دادنامه : 698/11
تاريخ رسيدگي : 5/9/69
مرجع رسيدگي : شعبه 11 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   : آقايان ...

خلاصه جريان پرونده : به شرح پرونده كلاسه 1611/2608 آقاي (الف ) فرزند... به اتهام قتل عمدي مرحوم (ب ) تحت تعقيب دادسراي ... قرار گرفته كه پس از صدور كيفرخواست ورسيدگي دردادگاههاي كيفري يك ... ( شعبه هاي 13و14) نظرات دادگاههاي رسيدگي كننده در شعبه هفتم ديوان عالي كشور تنفيذ نشده و با طرح درهيئت عمومي اصراري و عدم تنفيذ و تاييد نظرات دادگاههاي تالي رسيدگي كننده پرونده در مقام رسيدگي ماهوي (ماده 288 قانون اصلاح مواردي ازقانون آيين دادرسي كيفري ) به اين شعبه ارجاع (شده و) با تشكيل چندين جلسه در نهايت با تعيين وقت رسيدگي و احضار متهم از زندان جلسه در تاريخ بالا با حضور متهم و وكيل وي و اولياي دم تشكيل (شده و) پس از انجام دادرسي ومشاوره با استعانت از خدا به شرح زير انشاء حكم مي شود:
(بسمه تعالي 0 به شرح كيفرخواست 6226/5/63 دادسراي عمومي ... الف 19 ساله به اتهام قتل عمدي (ب ) تحت تعقيب قرار گرفته كه با توجه به شكايت اولياي دم و و گواهي پزشكي و قانوني و نظريه كارشناس اسلحه و تحقيقات معموله تقاضاي مجازات متهم شده بدين خلاصه كه آقاي (ج ) برادر مقتول اعلام نموده با(ب ) برادرم مشغول چرانيدن گله بوديم 0(الف ) كه ضمنا" حامل يك قضبه اسلحه (تفنگ ) بود در معيت برادر خود (د) نيز به دنبال گله خود بردند و به ما اعتراض نمودند كه چرا گوسفندانمان را در محل اجراي متعلق بچه آنه آورده ايم 0 به دنبال اين اعتراض و مشاجره لفظي كه بين (الف ) و برادرم (ب ) درگرفت با شليك گلوله اي از ناحيه (الف ) برادرم به قتل رسيد و متهم به طرف چادرهايشان فرار نمود . من هم وي را تعقيب نمودم كه داخل چادر گرديد كه از اهالي كمك خواستم ( با داد و فرياد) سپس بالاي سر برادرم آمدم كه كشته شده بود . مراتب به پاسگاه ژاندارمري اطلاع داده مي شود . باحضور مامورين و تعقيب موضوع و انجام بزرسي يك قبضه سلاح و تعدادي فشنگ از زير بوته هاي نزديك چادر متعلق به متهم (پدرمتهم ) كشف مي گرددو مرحوم (ب )دراثر اصابت گلوله به ناحيه شكمش فوت مي نمايد . با كالبد شكافي و خارج نمودن گلوله از بدن مقتول و استعلام از اداره تشخيص هويت اظهارنظر شده (... به نظر مي رسد گلوله ارسالي مي تواند از سلاح ياد شده خارج گرديده باشد...) آقاي (ج ) از بدو امر با توجه به محتويات پرونده و شهودي كه بلافاصله پس از وقوع حازثه به محل رفته اند شنيده اند كه نامبرده (الف ) را قاتل برادرش معرفي (كرده است ) و پدر و مادر مقتول نيز از (الف ) به لحاظ قتل فرزندشان شكايت نموده اند . متهم نيز از بدو امر منكر بزه انتسابي بوده و اظهار داشته درروزواقعه و قبل از آن در... حدود180 تا200  كيلومتري محل وقوع قتل بوده و براي امتحانات درس مي خوانده و محل كاركشاورزي آنها...است (در حالي كه ) محل وقوع حادثه ... است كه آنجا نبوده است. و عده اي را به عنوان گواه معرفي (كرده ) كه روز واقعه قتل و يا روز قبل از آن وي را در... ديده اند . شهود تعرفه شده نيز هر يك به نوعي شهادت داده وخلاصتا" اظهار داشته اند حدود ساعت 5/7 يا 8 يا 9 به تفاوت متهم رادر...مشاهده نموده اند يا بعضي از گواهان اظهار داشته اند روز قبل از واقعه وي را در... ديده اند و متهم اظهار داشته با توجه به كوهستاني و صعب العبور بودن جاده و فاصله آن حدود180 تا200 كيلومتر از محل واقعه تا... است اينكه اعلام شده حدود ساعت 5 صبح به هنگام طلوع آفتاب من در ... (محل واقعه ) بوده ام ومرتكب قتل شده ام امكان ندارد بتوانم در ساعت 5/7 يا 8 در... باشم 0 همچنين روز قبل از آن اصولا" كاري به گله و گوسفند ندارم 0 ولي (ج ) برادر مقتول مصرا" اظهار داشته : ( شخصا" (الف ) را مشاهده (كردم ) كه با برادرم مشاجره لفظي نمود و سپس وي را با شليك گلوله به قتل رساند و با توجه به اينكه ماشين دارند بعيد نيست پس از اينكه برادرم را به قتل رسانده به طرف ... متواري شده (باشد) ... با توجه به وجود جاده براي ماشين حدود 3 يا4ساعت بيشتر فاصله زماني نيست و پس از ارتكاب قتل در حدودساعت 5 صبح در ساعت 8يا9 صبح (ممكن است )در...ديده شده باشد .) همچنين متهم و آقاي وكيل وي ضمن رد اتهام دفاعا" بيان داشته اند (ج ) قاتل را شخص (الف ) معرفي ننموده است و در ژاندارمري گفته است يا (د) يا (الف ) برادرم را كشته اند و اولياي دم هم با توجه به اظهارات (ج ) (فرزندشان ) (الف ) رامتهم به قتل دانسته اند كه در اين مورد (ج )اظهارداشته (خصومتي با (الف ) ندارم ، شخصا" ديدم كه برادرم را(الف ) به قتل رساند و اگر هم مامورين ژاندارمري در تحقيقات اوليه نام ((د)) را ذكر كرده اندبه دليل متواري بودن متهم بوده است و رئيس پاسگاه اين مطلب را نوشته است براي اينكه اظهار داشت بامتواري بودن (الف ) چنانچه نام وي به تنهائي نوشته شود ممكن است از كشور خارج (شود) و يا خود را پنهان نمايد و دسترسي به اونباشد و نام برادرش را هم نوشت گفت از جهت دستگيري متهم اصلي و سياست پليسي است (يعني ) نوعي ابتكار و تلقين از ناحيه رئيس پاسگاه بوده 0 در حالي كه من چنين حرفي نزده ام از اول هم گفته ام قاتل (الف ) است.) عده اي از اهالي محل نيز براين مدعي شهادت داده اندكه بلافاصله پس از وقوع قتل درمحل حاضر(ج )مي گفت (الف ) برادرم را كشت و در مراسم شب هفت هم اين حرف و ادعاراتكرار نموده است كه با توجه به مراتب و مجموع محتويات پرونده و تحقيقات معموله هر چند متهم و آقاي وكيل وي قويا" چه ضمن رسيدگي و چه با توجه به لوايح تقديمي اتهام را تكذيب نموده اند ولي با عنايت به اينكه برادر مقتول و تنها شاهد قضيه از بدو امر بيان داشته است كه (الف ) با شليك گلوله برادرم را به قتل رساندهر چند با توجه به اينكه از اوايل سال 1363 پرونده در جريان رسيدگي بوده تحقيقات مفصل و متعچددي از (ج ) به عمل آمده و گاهي در خصوص چگونگي تيراندازي و يا معرفي قاتل به شرحي كه گذشت و ادعا شده آقاي (د) (برادرمتهم ) را نيز به عنوان قاتل معرفي كرده است ، ولي اين تغيير مطالب و گفتار كه متهم و آقاي وكيل وي تناقض در اظهارات مشاراليه قلمداد (كرده ) و به همين دليل ادعاي وي را رد نموده و نهايتا"بي اعتبار دانسته اند و با توجه به اينكه سابقه خصومت و دشمني بين نامبردگان نبوده و دليل خاصي هم اقامه نشده كه بدان جهت (ج ) (برادر مقتول ) با توجه به وجود سوابق و با اينكه (د) برادر متهم يا شخص  ديگري برادرش را به قتل رسانده باشد از بدو امر (الف ) را قاتل معرفي نمايد و اين تفاوت گفتار از ناحيه (ج )درمورد چگونگي شليك و نشانه روي و غيره با توجه به طول جريان رسيدگي به گونه اي نيست كه اصل ادعا و اعلام وي را مخدوش سازد چه در هر حال بيان داشته (الف ) به طرف برادرم شليك نمود و نيز كشف اسلحه متعلق به پدر متهم حسب برگ 13 پرونده كه تعلق آن را به خود اعتراف نموده به وسيله مامورين ژاندارمري از زير بوته هاي نزديك چادرهايشان و اظهارنظر صريح اداره تشخيص هويت در معاينه و تطبيق گلوله اي كه از بدن مقتول خارج گرديده ( با گلوله به قتل رسيده ) با تفنگ مكشوفه و شكايت پدر و مادر مقتول از (الف ) وبه لحاظ اختلاف اظهارات متهم با پدرش بدين شرح كه پدر متهم حسب صفحه 13پرونده بيان داشته (الف ) (متهم ) به همراه برادرش (ه) در... بوده اند در حالي كه متهم حسب تحقيقات در برگ 102 پرونده اظهار داشته تنها من در... بودم و بغير از من همه در... بوده اند و يا در روز واقعه تنها برادر12 سساله ما به نام (و) عهده دار چوپاني بوده و با توجه به اين كه تعداد گوسفندان را حدود هزار راس ذكر نموده اند مستبعد است كودك 12 ساله به تنهائي بتواند عهده دار چوپاني هزار راس گوسفندباشد . باانجام رسيدگي و توجه به ادله و قرائن فوق ظن قوي ...  به علم بر توجه اتهام به (الف ) حاصل گرديده و براي برائت از وي شهود معتبر خواسته هرچند گواهاني تعرفه نموده است ولي هيچ يك از شهود گواهي بر برائت متهم نداده و اعلام داشته اند در ساعات اوليه صبح نامبرده را در... ديده اند يا روز قبل وي را ديده اندكه باتوجه به ساعت وقوع قتل و همان طور كه اعلام گرديده با فرض صحت امكان داشته با وسيله نقليه اي كه دراختيارداشته پس از وقوع حادثه خود را به ... رسانده باشد با توجه به مراتب و اجراي مراسم قسامه كه اولياي دم قاتل عمدي فرزندشان را (الف ) دانسته و تقاضاي قصاص نموده اندعلي هذا با عنايت به مواد2(بندالف )و1و37و 38 قانون حدود و قصاص و ساير مواد مربوطه حكم قصاص نفس متهم (الف ) صادر مي گردد و اولياي دم مي تواندشخصا" يا با توكيل غير اقدام به قصاص نمايند . حكم صادره قطعي است.)

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2 تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
46