رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده :  380722
شماره دادنامه :  597/20
تاريخ رسيدگي :  20/8/71
تجديدنظرخواه :  وكيل اولياي دم از حكم برائت (ق ) واعتراض آقاي (ع ) به حكم محكوميت خود
تجديدنظرخواسته :دادنامه شماره 20107/3/1371 صادره از شعبه 7 دادگاه كيفري يك ...
مرجع رسيدگي :  شعبه 20ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   :  آقايان ...

خلاصه جريان پرونده :1آقاي (ع ) فرزند ... 18 ساله به اتهام شركت در قتل عمدي مرحوم (ي ) 2 آقاي (ق ) فرزند32... ساله به اتهام شركت در قتل فوق الذكر و كتمان ادله جرم 3 بانو(م ) فرزند ... 52 ساله به اتهام كتمان ادله جرم تحت تعقيب كيفري واقع (شده اند) با صدور كيفرخواست مورخ 10/6/70 كه (درآن )ازجمله به گزارش پاسگاه و تحقيقات آگاهي ، اظهارات و اعترافات صريحه متهمين رديف 1و 3 و مواجهه فيمابين و غيره استناد شده پرونده در دادگاه كيفري يك ... مورد رسيدگي قرار گرفته (است.)
در جلسه 30/7/70 اولياي دم به لايحه تقديمي خود استناد تقاضاي قصاص قاتلين مورث خود را دارند و به قرار منع پيگرد درباره (الف ) اعلام اعتراض كرده اند كه دادرسي كيفري 2 پاسخ داده در اختلاف نظر دادگاه راي قطعي صادر كرده است. در جلسه 18/10/70در مقام دفاع از اتهام مي گويد: (محرك اصلي قتل (ق ) درمقام دفاع از اتهام مي گويد: (محرك اصلي قتل (ق ) است ، مرا تحريك كرده 0 60 هزار تومان پول پدرخوانده ام را به او دادم 0 به من گفت حال كه كه پول (ي ) برداشته ايم شكايت مي كند . اورابكشيم 0(ق ) دستمالش را نگه داشت من او را خفه كردم ...يك طرف شال را من و طرف ديگر را (ق گرفت ... سه نفري (ع )،(ق )،(الف ) جنازه را درطويله چال كرديم 0 مادرم از ترس چيزي نمي گفت.)
آقاي (ق مي گويد:(اتهام را قبول ندارم برادرزنم دامادمقتول است. مدتي ناپديدشد . با (ع ) صحبت كردم 0عاقبت به من گفت وي كشته ام 0 من به برادر زنم خبر دادم فرزندان مقتول آمدند شكايت كردند .
(ص ) احد از اولياي دم ضمن شكايت بياناتي به رفتار (ع ) و (ق ) (اشاره ) نموده ادامه داده است :(توسط حاج ...شوهر خواهرم اطلاع پيدا كردم بوئي از جريان استشمام مي كند . از من خواست تا ده هزار تومان بياورم بدهم به (ع ) تا محل دفن را بما نشان بدهد ابتدا خود(ق ) به محل دفت بعد ما رفتيم داخل منزل حاج ... اول گفت شما از دو نفر شكايت كنيد، سپس گفت جنازه در طويله دفن شده و از ما خواست تا پنج روز ديگر مراجعه كنيم 0 قبول نكرديم 0 ظاهرا" مي خواست جنازه را جابجا كند و (ع ) را فراري بدهد .
دنبال مامور فرستاديم 0(ع ) و (الف ) را در حالي كه به سينما مي رفتند، ديديم كه مامور (ع ) را دستگير كرد . ابتدا(ع ) حاضر به اقرار نبود، ولي در مواجهه با (ق گفت (تو كه خودت جنازه را با فرغون حمل كردي ) تا اينكه (ع ) جاي جنازه را نشان داد . حاج ... از كالبد شكافي جلوگيري كرد، او را غسل داد و دفن كرد . اينكه ابتدا ز (ق ) شكايت نكرديم اين بود كه حاج ...مي گفت اگر شكايت كنيد شما را مي كشيم 0)
خانم ...فرزند مقتول ضمن شكايت ... اظهارات برادرش (ص )را خلاف واقع مي داند و مي گويد: (شوهرم ،(ص ) را براي تعقيب قضيه خواست. راجع به غسل جنازه هم چون جنازه بوي تعفن گرفته بود كسي به او نزديك نمي شد . شوهرم به اتفاق پدرزن (ص ) و چند نفر ديگر آن را غسل دادند .) فرزند ديگر مقتول به نام ... مي گويداز(ع ) ومادرش اولا" و ثانيا" از (ق ) شكايت دارد و اضافه كرده از عده اي شنيده (ق ) لباسهاي پدرش را آتش زده تا وانمودكند كه به مسافرت رفته است. ساير ورثه از جمله ...اعلام شكايت كرده اند .نامبرده توضيحاتي داده است.
در جلسه 27/12/71 با حضور اولياي دم و وكيل مدافع متهم رديف دوم و شهود، (ع ) تقاضاي تعيين وكيل تسخيري كرده ازشهود استماع شهادت شده است.(ب به عنوان گواه توضيحاتي داده وجريان توضيحات (ع ) نزد بازپرس در محل دفن را بازگو كرده كه مي گفته با(الف ) بقچه را به گردن (ي ) (مقتول ) انداخته و مي كشيديم و او را خفه كرديم و چنين تجسم كردند كه با (الف ) در دو طرف مقتول و(ق ) در پايين پاي او قرار داشته است.(ع ) ماجرا (را) شرح داده است (ص 340)0 شاهد ديگري به نام ...جريان آوردن (ع )(متهم ) به محل و اينكه ابتدا اقرار نمي كرده وقتي در خانه حاج ...به او مي گويد حقيقت را پنهان نكن يكمرتبه (ع ) مي گويد پدرم راتوكشتي و موقعي مامور پاسگاه و حاج ... قسم مي خورند كه آزاري به تونمي دهيم حقيقت را بگو، (ع ) حاضر مي شود محل دفن را نشان بدهد كه جنازه درزير خاك مشخص شد كه پزشك آمد... در مرحله بعد پس از پنج يا شش روز بازپرس با مامورين آمدند منزل (ي ) (مقتول ) صحنه را (ع ) شرح داد و مجسم كرد كه (يك طرف بقچه را من (مي كشيدم ) و طرف ديگررا (الف ) مي كشيد . (ق ) هم روي سينه (ي )نشست.مااو راخفه كرديم 0) اما نه (ق ) و نه (الف ) هيچ كدام در مقابل حرفهاي او حرفي نزدند .
در جلسه 18/3/71 با حضور اولياي دم و وكلاي متهمين در برگهاي جداگانه از شهود تحقيق شده است. متهم به نام (ع ) مي گويد:
(اغفال شدم و وسيله (ق ) اقدام به قتل كرديم ... هر طرف شال را به گردن (ي ) انداختيم و كشيديم 0(ق هم دست او راگرفت.سه نفري او را در طويله دفن كرديم ... در قهوه خانه ... باحاج ...و (ق ) قرار گذاشتيم (ي را بكشيم تا مورد شصت هزار تومان پولش كه به (ق ) داده بودم نتواند شكايت كند) و در پايان گفته ( وراث مقتول حق دارند . من اغفال شده ام و به قصاص حاضرم 0)
(ق ) (متهم رديف دوم ) كيفرخواست را قبول ندارد توضيح داده چگونه (ع ) نزد او آمده و اقرار كرده كه با چاقو (ي )راكشته و به داخل چاه انداخته حرفهاي مختلف زده و گفته : (تا به منزل آنها رفتم 0(م ) از من خواست تاكمك كنم 0 فرداي آن روزبه حاج ... تلفن زدم 0 و و(ص ) (فرزند(ي )) و...آمدند جريان را گفتم 0
همان روز با كمك مامور پاسگاه جنازه را كشف كردند .غروب از كار آمدم 0(ع ) در حضور مامورين وقتي مرا ديد حالت حمله به من گرفت كه تو مرا به اينها فروختي تو را شريك جرم مي كنم 0)
بانو(م ) متهم رديف سوم نيز اظهاراتي كرده كه پسرش جلوي حمام آمده گفته پدرش را (ي را) كشتيم 0وقتي وارد خانه شدم متوجه شدم (الف ) و (ق ) دم در طويله هستند . جنازه هم آنجابود . سه نفري از من خواستند كه سكوت كنم 0 من هم گريه مي كردم 0 اين سه نفر به من يادمي دادند كه بگويم (ي ) به تهران رفته است.)
آقاي ... وكيل (ق ) به لايحه تقديم خود استناد نموده ومدعي است : اظهارات بانو متناقص است ، به علاوه اظهارات (ع ) عليه موكل دليل محسوب نيست. همچنين گرفتن پول از(ع )برفرض نمي تواند دليلي عليه موكل تلقي شود . به علاوه منطقي نيست كه مبلغ 60 هزار تومان انگيزه قتل باشد و تقاضاي برائت موكل را نموده است.
وكيل مدافع (ع ) ضمن استناد به لايحه تقديمي خود مي گويد با توجه به اقرار نامبرده مطلب خاصي براي گفتن ندارد .
اولياي دم تقاضاي قصاص براي كساني كه در قتل دخالت داشته اند نموده اند . در اخذ آخرين دفاع (ع ) مي گويد عرضي ندارد .(ق )خود را بيگناه مي داند . خانم (م )اظهارداشته (مرابكشيد،عرضي ندارم 0) دادگاه با اعلام ختم دادرسي و با ذكر دلايل متهم رديف اول را قاتل تشخيص (داده و)به استناد ماده 205 و بند الف 206 و بند يك 231وماده 233 مجازات اسلامي حكم به قصاص نفس او صادر (كرده است ) در مورد اتهام (ق ) به شركت در قتل و كتمان ادله جرم به دليل اقدامات وي در جهت كشف جنازه و فقد اقرار از سوي متهم حكم برائت صادر كرده (است.) نسبت به اتهام بانو(م ) با محرز داشتن جرم انتسابي با عنايت به ذيل ماده 43 تعزيرات حكم به تحمل يك سال حبس صادر كرده است.
اولياي دم طي لايحه مورد مورخ 27/4/71 نسبت به حكم برائت حكم برائت درباره (ق و بانو (م ) اعلام اعتراض كرده اند . حاكم دادگاه به تاريخ 28/4/71 اعلام كرده در عقيده خود باقي است.
متعاقبا" وكيل اولياي دم لايحه به تاريخ 18/7/71 به عنوان رياست محترم ديوان عالي كشور تقديم (داشته و) حكم برائيت (ق ) راخلاف قانون و واقعيت و دلايل كيفرخواست دانسته و اظهار داشته وضع جسمي وسني قاتل و مقتول مورد توجه قرار نگرفته و خفه نمودن مقتول به تنهائي امتناع عقلي دارد و راجع به فقد اقرار مندرج درحكم مدعي است (ق با طرح نقشه اي دقيق و فرصت كافي از قبل خود را آماده كرده تا در مظان اتهام قرار نگيرد و دلايلي بر اثبات ادعا ذكر كرده از جمله حمايت غيرقانوني ... آزاد بودن (ق ) هنگام نبش قبر و دفن جنازه به صورت سريع  و ادامه داده : (ترفند آقاي (ق )كه متاسفانه به نتيجه مطلوبي رسيده در طرح تعيين جايزه براي يابنده مقتول كه پنج هزار تومان هم گرفته ، در مواجه (ع ) با(ق )نزد معاون پاسگاه (ع ) به (ق ) مي گويد تو روي سينه حاجي نشستي ... (ق ) حرفي براي گفتن نداشته اگر اين مطلب در پرونده منعكس مي شد الزاما" (ق ) اعتارف به شركت در قتل مي كرد (و تقاضاي تعيين حكم برائت را نموده است (توضيح اينكه پرونده با اعتراض اولياي دم و اظهارنظر قاضي صادركننده حكم طي نامه مورخ 28/4/71 به دفتر ديوان عالي كشور ارسال شده است. آقاي ... وكيل سه نفراز اولياي دم به تاريخ 18/7/71 لايحه اعتراضيه را به ديوان عالي كشورتقديم نموده است ) همچنين (ع ) (محكوم عليه پرونده ) لايحه اي از طريق زندان تقديم كرده و به حكم اعتراض نموده كه (قتل روي اغفال (ق ) بوده و با همدستي او و (الف ) به قتل مبادرت كرديم )ودر پايان اضافه كرده مادرش از ماوقع اطلاعي نداشته است. آقاي رئيس دادگاه به تاريخ 21/6/1371 اظهار نظر كرده و در عقيده خود باقي است كه ضميمه پرونده به اين شعبه ارجاع شده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ... داديار ديوان عالي كشوراجمالا" مبني بر... مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(اولا" راجع به اعتراض (ع ) از حكم محكوميت خود همچنين اعتراض اولياي دم ووكيل آنها از حكم برائت صادره درباره (ق ) به دخالت و معاونت چون ايراد و اشكال موجهي به عمل نيامده و اينكه باعنايت به دلايل اثبات جرم از جانب وكيل اولياي دم دليلي كه نقض حكم را ايجاب نمايد اقامه نگرديده است.لذادادنامه تجديد نظر خواسته را تائيد مي نمايد . ثانيا" درخصوص اعتراض شكات به ميزان محكوميت درباره بانو(م ) مستندا" به ماده 24 قانون تشكيل دادگاههاي كيفري به لحاظ قانوني نبودن آن مردود اعلام مي شود .)

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2
تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
44