رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده   :  1711/3328
شماره دادنامه  :  305/11
تاريخ رسيدگي   :  29/4/70
تجديدنظرخواه  :  علي
تجديدنظرخواسته :  دادنامه شماره 171476/11/69صادره از دادگاه كيفري يك ...
مرجع رسيدگي   : شعبه 11 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه     : آقايان ...
خلاصه جريان پرونده : دادسراي عمومي آقاي علي ... رابه اتهام اخفاي ادله جرم و اسدالله را به اتهام قتل عمدي قربان ... مورد تعقيب قرار داده و به موجب كيفرخواست صادره جرائم انتسابي را با مواد 1 و89 از قانون حدود و قصاص و تعزيرات و قانون حمل چاقو وانواع ديگر اسلحه سرد تطبيق و درخواست نموده كه حكم مقتضي درباره آنان صادر شود .
طبق مندرجات اوراق پرونده قربان ... در جريان نزاع درگيري و مجروح شده و قبل از انتقال به بيمارستان به علت جراحت وارده فوت كرده است و دو نفر ديگر به اسامي اسدالله و علي حسب مندرجات گواهيهاي پزشكي موجود در پرونده مصدوم شده اند . در گزارش معاينه جسد بريدگي به طول يك سانتيمتردر كنار چپ استخوان جناغ سينه در حدود دنده چهارم ، بريدگي به طول ده سانتيمتر بعد از اتوپسي به از اتوپسي به داخل قفسه صدري از محل اتصال مفصل دنده اي جناغي چهارم قيد شده (است.) بريدگيها با چاقو بوجود آمده و آلت برنده به داخل قفسه صدري راه يافته و عروق بزرگ قلب (شريان آئورت قلب ) را بريده است. در گزارش مزبور علت مرگ بريدگي شريان آئورت قلبي و خونريزي شديد ناشي از آن قيد گرديده (است.)
علي ... در تحقيقات مقدماتي ضمن اقرار به درگيري با قربان مي گويد چند روز قبل از درگيري منتهي به مرگ قربان در خصوص  ... دختر عموي قربان مشاجره لفظي بين آنان بوجود آمده و روز درگيري منجر به مرگ موقعي كه قربان در حال مصدوم كردن وي بوده برادرش اسدالله رسيده و چون مجروح شده از صحنه درگيري خارج شده و خودش با استفاده از كاردي كه به پشتش جراحت واردشده ضربه اي به قربان ... زده ، اما محل اصابت را نتوانسته است مشخص كند . اسدالله ارتكاب جرم را انكار نموده در اين مرحله از رسيدگي و تحقيقات به علي به عنوان اخفاي ادله جرم و به اسدالله (به عنوان ) قتل عمدي تفهيم اتهام شده است. اولياي دم عبارتند از رمضان ... و زهرا... (والدين مقتول )0
پدر مقتول مي گويد موقعي به محل واقعه رسيده كه جسد پسرش در حال انتقال به ... بوده و برادرش محمد... كه در محل حضور داشته به وي گفته است كه اسدالله فرزندش را با كارد مجروح و سپس فرار كرده است. زهرا...، مادر مقتول ، اسدالله ... را قاتل فرزندش معرفي و تقاضاي مجازات كرده است.محمدضمن طرح شكايت عليه اسدالله اظهار مي دارد . (بعد از افطار از خانه بيرون آمدم جلوي مسجد نشستم و براي گرفتن غذا به بازار رفتم 0 درحال رفتن ديدم اسدالله از پسر عمويم قربان جدا شد و در دستش كارد بود . وقتي كه اين صحنه را ديدم به طرف قربان رفتم تا ايشان رابغل كنم 0اسدالله با كاردي كه در دست داشت دو ضربه از پشت به من وارد كرد و اسدالله فرار كرد .)
آقاي جانشين بازپرس از محل معاينه و از مطلعين تحقيقات كرده و اين اشخاص وقوع درگيري و فوت قربان را تاييد (كرده اند) وبدون اينكه خود را ناظر جريان معرفي كنند گفته اند ك قاتل قربان ، اسدالله ... است و فرار وي را نيزتاييد كرده اند . درخاتمه تحقيقات مقدماتي آقاي جانشين بازپرس در مورد اسدالله به عنوان قتل عمدي و ايراد جرح عمدي با كارد به محمد و درباره علي به اتهام اخفاي ادله جرم قرار مجرميت صادر نموده و دادسراي عمومي ...نيزاسدالله را به اتهام قتل عمدي و علي (رابه اتهام ) اخفاي ادله مورد تعقيب قرار داده درخواست مجازات كرده است.
دادگاه كيفري يك ... كه رسيدگي پرونده را عهده دار شده متعاقب رسيدگي و انجام تحقيقاتي به اين لحاظكه در كيفرخواست اسدالله به عنوان قاتل معرفي شده اما اولياي دم علي راقاتل فرزندشان معرفي كرده اند و كيفرخواست به اين جهت ناقص است پرونده (را) جهت كيفر خواست نزد آقاي جانشين بازپرس فرستاده (است )0 در تحقيقات بعدي اولياي دم صراحتا" گفته اند كه قاتل فرزندشان علي است و درخواست قصاص كرده اند و مي گويند از اسدالله شكايتي ندارند .
دادسرا كيفرخواست مجدد صادر و عي را هم به عنوان قاتل عمدي قربان معرفي (كرده است ) و در كيفرخواست متذكر مي شود كه حسب دستور دادگاه يفري يك ... به اين نحو اقدام شده است. امادادگاه كيفري يك مي گويد چنين مقصودي نداشته و پرونده را براي شناسائي قاتل اصلي به مرجع تحقيق ارسال گرديده (است )0 بالاخره بدون اينكه به طور كامل معلوم شود كه از نظر دادسرا قاتل اسدالله (است ) يا علي (پرونده ) متعاقب مكاتبات فيمابين دادسراي ... و جانشين بازپرس در دادگاه كيفري يك ... مطرح و مورد رسيدگي قرارگرفته است.در اين مرحله از رسيدگي اولياي دم مجددا" علي را قاتل فرزندشان معرفي نموده و درخواست صدور حكم به قصاص نفس درباره وي كرده اند . علي به ارتكاب قتل اقرار (كرده ) اما اسدالله اتهام وارده را انكار نموده (است ) 0 دادگاه پس ازاستماع مدافعات متهمان ووكلاي تسخيري آنان مجرميت علي را از بابت قتل عمدي احراز و با استناد به مقررات قانون حدود و قصاص و در نظر گرفتن درخواست اولياي دم حكم به قصاص نفس (اعدام ) نامبرده صادر نموده و اسدالله را از اتهام قتل عمدي تبرئه كرده و پرونده را در مورد اتهام ديگراسدالله كه ايراد ضرب و جرح عمدي است مفتوح اعلام داشته است. علي نسبت به حكم صادره اعتراض و درخواست تجديدنظر نموده و پرونده پس ازملاحظه آقاي قاضي صادركننده حكم به ديوان عالي شكور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ... داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر نقض دادنامه شماره 271476/11/69 تجديدنظرخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد .
(بسمه تعالي 0 قطع نظر از اينكه تشخيص واستنباط دادگاه در خصوص مجرميت علي بر قتل عمدي با اوضاع و احوال و واقعيات منعكس در پرونده مطابقت ندارد و به طور كامل قابل توجيه نيست از اين حيث كه اولا" اولياي در طرح دعوي قتل عمدي جازم نيستند و صدور حكم برائت اسدالله طبق كيفرخواست دادسرا فقط اخفاي ادله جرم است و به حكايت مندرجات اوراق پرونده در خصوص قتل عمدي درباره وي مجرميت و كيفرخواست صادر نگرديده و قانونا" قبل از مشخص شدن نظريه و درخواست دادسرا در مورد اتهامات نامبرده محاكمه و صدور حكم به قصاص نفس وجاهت قانوني ندارد . ثالثا" نسبت به اتهام اخفاي ادله ، تصميم مقتضي اتخاد نشده (و) اعتراض نتيجتا" وارد است. بنابراين دادنامه شماره 171476/11/69 نقض ورسيدگي مجدد به دادگاه كيفري يك نزديكترين محل ارجاع مي شود .)

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2
تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
42