رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده :  373614
شماره دادنامه :  275/20
تاريخ رسيدگي :  9/4/71
تجديدنظرخواه :  محكوم عليها و وكيل مدافع
تجديدنظرخواسته :دادنامه شماره 16538/9/1370 صادره از شعبه 144 دادگاه كيفري يك ... 
مرجع رسيدگي  :  شعبه 20 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   :  آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : خانم (الف ) فرزند احمد به اتهام قتل عمدي دوشيزه (ب ) در كشور فرانسه تحت تعقيب كيفري واقع (شده و) آقاي بازپرس به شرح مندرجات صفحات 35و36 قرار منع پيگرد درخصوص اتهام متهمه همچنين اتهام شوهر و فرزند متهمه به اسامي  ...  و ...  آقاي (ج ) عموي مقتوله مي باشد) به دليل اينكه متهمين درايران نيستند و جرم در خاك ايران واقع نشده قرار منع پيگرد صادر كرده كه در اثر اعتراض نهايتا" طي دادنامه 2165/9/1361 دادگاه كيفري 2قرار معترض عنه نسخ مورداز موارد لوث و قابل طرح تشخيص داده شده است.
در دادسرا براي جمع آوري دلايل و شكف جرم اقداماتي صورت گرفته كه بشرح مفصل آن در گزراش آقاي داديار اظهار نظر صفحه 197الي 204 توضيح داده شده (24/8/1376) با صدور كيفرخواست مورخه 28/2/68 ك ه دلايل شكايت اولياي مقتوله دادنامه دادگاه كيفري 2 ذكر شده است پرونده در دادگاه كيفري يك ...  مورد رسيدگي قرار گرفته است.
در جلسه 18/7/69 متهم در قبال اتهام مي گويد: ( آن را قبول ندارم ، او آمد اثاثيه را ببرد در يك درگيري بحثي كرديم ، آمدم آشپزخانه غذا بكشم شوهرم آمد گفت دوشيره (ب ) خودش رابه پآئين انداخته  ...  او يك دوست مرد داشت به نام آقاي (د) ... به او گفتم شما بايد برويد سرخانه و زندگي خودت هرچه مي خواهيد به پدر و مادرتان بگوييد.  برگشت گفت من پاك هستم.  گفتم پاكي و ناپاكي شما هيچ ارتباطي به من ندارد. .. ) سپس از رفتار و معاشرتهاي (ب ) (مقتوله ) صحبت كرده مي گويد: ( ... طوري شده بود كه ديگر همه رادر منزل ناراحت كرده بود، آخرين وقت (مقتوله ) همين حرف را زدكه من پاك هستم و گفتم به من مربوط نيست و دخالتي در كار تو ندارم او ترس داشت كه والدينش از دوستي او با(د) با خبر شوند. )
آقاي ... (پدرمقتوله ) شكايت خود را (چنين ) شرح داده (است :)(با توجه به نامه هاي برادرم ، خانم (الف ) را قاتل مي دانم و برادرم را كه حقايق را به پليس فرانسه نگفته معاون جرم مي دانم )دليل را مي گويد (اين است كه ) قاضي ليل (محلي در فرانسه ) گفت اين نامه ها و اين مكاتبات را ازپليس مخفي كرده اند. ..  گفت من دستم را مي شكنم اگر چنين رائي (برائت ) صادر كنم. )
در جلسه بعد. .. (شاكي ) ادامه داده و دلايلي براي اثبات روابط نزديك و خصوصي با دكتر (ه) اظهار نموده (وگفته است :( وي ) بيماري كليه را گواهي كرد در حالي كه مسئله بيماري در بين نبوده است. همچنين تعهدنامه پرداخت اجراي بهاي محل را خود دكترامضاء كرده ، گواهي فوت را به طوري كه برادرم نوشته دخترش رفته اين دكتر را خبر كرده و او گواهي داده . ) وكيل شاكي نيز اظهراتي كرده و تقاضاي حكم شرعي به قصاص كرده (است.) آقاي ...  وكيل ديگرشاكي نيز توضيحاتي داده و نتيجه گيري كرده مسلم است كه اين خانم محترم (متهمه ) بنابرنوشته شوهرش كه حقايق را گفته گرچه مرعوب بوده ، بررسي دقيقي از حادثه در فرانسه نشده و عقيده دارد كه مورد از موارد لوث نيست. اتهام روشن و مشخص است و تقاضاي صدور حكم بر محكوميت خانم به ارتكاب قتل عمدي و شوهرش به اختفاي ادله نموده است.
دادگاه نظريه هيئت هشت نفره پزشكان رامطالبه كرده كه پاسخگوئي شده (ص 317) در جلسه 10/9/70 كه با حضور اولياي دم راجع به درگيري مقتول با متهمه و اينك پزشك فارنسوي كاملا" در اختيار متهمه بوده بخصوص گواهي دوم دكتر (ه) نشانگر اين موضوع دانسته نتيجه گرفته سقوط موجب قتل نبوده ، بلكه با آلت نوك تيز برنده در مغزو حتما" در حين درگيري به وجود آپده و( ...  مقتول ) كشته شده ، اسنادبه خط زوج متهمه به پدر ...  (مقتوله ) كه برادرش بوده نوشته شده كه پدر و مادر (مقتوله ) را به ترتيباتي راهنمائي مي كند كه قضيه را تعقيب كنند. 
پدر مقتوله به گواهي خلاف واقع (ه) راجع به نياز والدين (ب ) براي عمل جراحي (اشاره ) كرده (وگفته ) به همان ترتيب كه در آن مورد دروغ گفته راجع به علت مرگ هم به همين ترتيب عمل كرده (است و) تقاضاي قصاص از متهمه حاضر را كرده است. مادر مقتوله مي گويد: (موردي نداشته كه دخترم خودكشي كند) و تقاضاي قصاص دارد.  متهم در مقام دفاع از اتهام مي گويد آن را قبول ندارد و جريان را همان طور كه قبلا" گفته بوده شرح داده و اضافه كرده است : (شوهرم اين ماجرا را به وجود آورده است. تمام نوشته هاي او دروغ است ، قبول ندارم. ) وكيل متهمه به لايحه تقديمي خود استناد كرده آقاي ...  لايحه اي در نه برگ تقديم كرده و درجلسه 11/9/70دلايل خود را توضيح داده است.
دادگاه مورد را از موارد لوث تشخيص داده و از متهمه دليل بيگناهي مطالبه كرده است كه مي گويد يك نفر از اهالي محل ديده كه فعلا" با ترك محل آدرس او را نمي داند.  از والدين خواسته شده از بستگان نسبي ذكور براي قسامه معرفي كنند كه نهايتا" پدر مقتوله چهل بار و مادرش ده بار سوگند ياد كرده اند.  دادگاه با اعلام ختم دادرسي و با شرح مختصر از جريان واقعه و سير پرونده و با ذكر دلايل از جمله دلايل از جمله نظريه كميسيون پزشكي و اجراي قسامه جرم انتسابي به متهمه را به استناد بند ب ماده 1 وبند 3 ماده 27 و ماده 43قانون حدود و قصاص محرز تشخيص (داده و) حكم برقصاص خانم (الف ) فرزند. .. را صادر كرده است.
محكوم عليها در ذيل دادنامه به حكم صادره اعتراض كرده ، رئيس دادگاه در عقيده خود باقي مانده و پرونده به ديوان عالي كشور ارسال (شده ) و بهاين شعبه ارجاع گرديده است. متعاقبا" آقاي ...  وكيل محكوم عليها طي لايحه مورخه 27/2/71 در هفت برگ به حكم صادره اعتراض نموده كه از جانب قاضي صادركننده حكم دستورارسال به ديوان عالي كشور داده است ، اجمالا" اينكه (پرونده فقط و فقط بر پايه اختلافات شديد خانوادگي و حدس و گمان ، آن هم مغاير با واقعيت از بدو تشكيل تا زمان ورود موكله به ايران و آخرين لايحه اولياي دم در جلسه 29/1/69 به دادگاه متهمين خانواده (ج ) مي باشند يكدفعه دادسرا موكله را قاتل شناسائي كرده يكايك دلايل استناديه دركيفر خواست را رد كرده همچنين دلايل محكوميت را توضيح داده نتيجه گيري كرده ادعاي اولياي دم در خصوص فقط شكستگي مختصر در ناحيه حساس سر با اظهارات بقيه شهود در غسالخانه تعارض دارد، نظريه پزشك و پليس فرانسه آن گونه كه دادگاه استدلال نموده نمي تواندبلااعتبار باشد، در هيچ يك از گواهيهاي پزشكي اظهارنظر نشده كه مرگ ناشي از ورود ضربه مستقيم به ناحيه سر بوده است دادگاه به آمادگي شاهد عيني (ج ) و عوامل ديگر از جمله انگيزه و اينكه موكل توان جسمي انجام چنين كاري داشته يا خير يا اينكه همان طور كه اولياي دم در ابتدا گفته اند خانواده (ج ) عمل را انجام داده اند اگر اين را قبول كنيم چرا تنها موكله محكوم به قصاص شود، ممكن نبوده انتقال جسد بدون جلب توجه ساكنين صورت بگيرد.  استدلال دادگاه در لوث و قسامه بدون در نظر گرفتن بينات له موكله و ظنون و قرائن متعارض عليه او نمي تواند قانوني باشد.  چرا به نامه هاي آقاي (ج ) توجه نشده ) و اضافه كرده ( در دادرسي ايجاب مي كند قضاي در تشخيص موضوع و يافتن حكم از هيچ كوششي دريغ ننمايد و به صرف ظن و گمان بسنده نكند.  در اين پرونده دليل يا دلايلي عليه موكله درخصوص فعل قتل اقامه نگرديده است. قرائن موجب ظن توسط موكله وجود نداردو طبق ماده 244 مجازات اسلامي در چنين وضعي مدعي بايد بينه اقامه كند.  اينكه موكله در هنگام حادثه در محل اتاق نبوده بايد طبق تبصره 256 ادعاي مشاراليها را با سوگند پذيرفت...  رجوليت در قسم خورندگان بر طبق قانون اخيرالتصويب شرط مي باشد. ) اشاره به ماده 13 تشكيل دادگاه هاي كيفري راجع به همين  ... و مواد2و3 و تقاضاي نقض دادنامه را نموده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ...  داديار ديوان عالي كشوراجمالا" مبني بر ... مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي. با توجه به مجموع اوراق پرونده از جمله صورتجلسات محاكمه و مفاد حكم صادره و با توجه به لايحه تجديدنظرخواهي محكوم عليها و وكيل او ايرادات زير وارد به نظر مي رسد: از جانب قاضي صادركننده حكم در اظهارنظر بر بقاء در عقيده خود بخصوص درپاسخگوئي به لايحه تجديدنظرخواهي وكيل محكوم عليها دستور قسمت اخير بند ج ماده 9 قانون تجديدنظر احكام دادگاههاي كيفري مبني بر (اظهارنظرلازم ) رعايت نشده وبه صرف نوشتن (به نظر خود باقيست ) يا (پيرو سابقه به ديوان عالي كشور ارسال شود) بسنده شده است. همچنين دستور ماده 249 و تبصره 3 از ماده 248 موضوع نبودن خويشان و بستگان و اطمينان حاكم دادگاه بر نبودآنها عمدي و غيرعمدي بودن قتل  داشتن علم وجزم خورندگان قسم در اجراي قسامه تصريح و رعايت نشده است. همچنين در اصل موضوع اتهام وارد كردن ضربه چه از جانب متهمه يا ديگران را كسي اظهار نكرده و احراز نشده يااينكه در هنگام وقوع حادثه افراد خانواده در محل حضور داشته اند. خاصه اينكه آقاي (ج ) (عموي مقتول و همسر متهمه ) حضور داشته و ظاهرا" اظهاراتش مورد قبول بوده و به نوشته او هرچند صريح و مستقيما"به مقامات قضائي نيست استناد شده ، همچنين از همسايه اي كه نامش برده شده يا سايرين به هيچ نحوي تحقيق و كسب اطلاع نشده است ، فلذا با نقض دادنامه رسيدگي را به شعبه ديگر دادگاه محول مي نمايد. )

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2 تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
48