رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 13/12/372
شماره دادنامه : 158/12
تاريخ رسيدگي : 26/3/1371
مرجع رسيدگي : شعبه 12 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : محتويات پورنده اجمالا" حكايت دارددر تاريخ 20/9/70 متعاقب اعلام اين امر كه شخصي به اسم آقاي (ب )كه  ... در مورخه 19/7/70 به منظور دريفات طلب خود به سراغ شخص ديگري به نام (الف ) رفته از همان تاريخ دچار غيبت شده و اطلاعي از وي بدست نيامده است. بلافاصله از ناحيه مامورين انتظامي  ... جستجو و تفحص جهت يافتن و كسب اطلاع راجع به وضعيت شخص مذكور آغاز (مي شود)ودر تعقيب آن چون اطلاعات حاصله حاكي از اين بوده است كه در مسير بيراهه باغات اطراف شهر حسد نامبرده فوق در داخل اتومبيل مورد استفاده وي به دست آمده است ، تحقيقات و اقدامات ضروري به منظور روشن شدن موضوع و كشف قضيه انجام (مي گيرد) و بدوا" در جريان معايناتي كه از محل استقرار جسد صورت گرفته با به دست آمدن سه عدد پوكه فشنگ كه ظاهرا" مربوط به اسلحه كلت بوده است آثاري از اصابت گلوله به ناحيه سروصورت مقتول مشاهده (مي شود)وبا بررسيهاي بهعمل آمده مشخص شده كه به دنبال درگيري احتمالي درداخل اتومبيل و وقوع برخورد، شخص مورد نظر كه در پشت فرمان وسيله نقليه مزبور قرار داشته است از طرف كسي كه سرنشين اتومبيل بوده بااسلحه مورد حمله واقع شده و بر اثر آن ضمن اينكه نامبرده شديدا" مجروح وبا صورت به كف اتومبيل افتاده شيشه در سمت راننده نيز كلا" متلاشي شده است.
در معاينات پزشكي وجود آثار زخمهاي متعدد با لبه هاي كمي فرو رفته به داخل بدن كه مساحت آنها از سطح سكه يك ريالي تا حدودي كوچكتر بوده در قسمتهاي شانه سمت راست و ناحيه گردن در همين سمت و نيز در قسمت پشت سر ناحيه پآئين سمت راست و همچنين آثار زخمهاي ديگر در سمت چپ صورت مقتول ( كه سن وي حدود سي سال تعيين شده ) مورد تاييد قرار گرفته و پزشك معاين علت فوت رااصابت گلوله به ناحيه گردن و سر شخص ياد شده اعلام نموده است. با توجه به موارد مذكور و اداي شهادت توسط يكي از ساكنين محل موقوع جنايت مفادا" به اينكه در ساعت 30/7 يا 8 شب مورخه 19/9/70 صداي شليك 4 گلوله در نزديكي اقامتگاه خود شنيده ليكن به لحاظ عدم پيگيري موضوع از چگونگي جريان امر اطلاعي كسب نكرده است ،چون پدر متقول در خصوص مورد به شخصي به نام آقاي (الف ) مظنون بوده و از وي شكايت داشته است در زمينه دستگيري متهم مزبور اقدام (مي شود)و در تحقيقي كه از وي به عمل آمده نامبرده پس از اداي توضيح پيرامون مطالب مختلفه سرانجام در ادامه تحقيقات به طور صريح و روشن به ارتكاب عمل قتل اعتراف نموده و در بيان علل و جهات اقدام خود متذكر شده است به لحاظ اينكه شخص او و مقتول در خريد مقدار قابل توجهي ترياك مشاركت داشته اند و با تحويل گرفتن جنس خريداري شده توسط مقتول كه بهاي آن حدود دو ميليون و هشتصد هزار تومان بوده است شريك وي از پرداخت حق السهم او خودداري (كرده ) ودر اين خصوص كار را به تعلل و طفره برگزار نموده است به دنبال اختلافي كه راجع به همين امر بين و او و مقتول به وجود آپده و ادامه آن به مشاجره لفظي منتهي گرديده است ، و نيز با استفاده از اسلحه مورد بحث كه در داخل اتومبيل قرار داشته شريك خود را به قتل مي رساند و متعاقبا" با عزيمت به منزل اسلحه مذكور را درپشت خانه خود در زير خاك مخفي مي كند. 
بر مبناي اقارير متهم ياد شده و كشف اسلحه كلت شماره 107453 با سه تيز فشنگ در محل تعرفه شده از ناحيه متهم و طرح شكايت توسط ورثه حين الفوت مقتول كه مشتمل بر پدر و مادر و نيز زوجه و دو فرزند صغير 4ماهه و پنج ساله بوده اند از طرف آقاي جانشين بازپرس دادگاه مستقل  ...  سلسله تحقيقات و اقداماتي در رسيدگي به موضوع انجام (مي شود) و در نهايت آقاي ...  قضينه قرارمجرميت آقاي (الف ) فرزند ... را از حيث ارتكاب قتل عمدي مرحوم (ب ) فرزند ... بااسلحه كلت عراقي صادر و ضمن اعلام صلاحيت دادسراي انقلاب اسلامي راجع به بزه عنوان شده ديگر مبني بر خريد ترياك ، سوابق كار را به دادسراي عمومي  ... ارسال نموده است.
با تحقيق امور مذكوره فوق وصدوركيفرخواست شماره 161694/10/70 كه طي آن مرجع ياد شده اخير رسيدگي و تعيين كيفر متهم موصوف را به استناد مادتين 1 و 2 قانون حدودوقصاص ازدادگاه صالحه خواستار گرديده است رسيدگي به موضوع به شعبه 16 دادگاه كيفري يك ...  ارجاع (مي شود) و در اين مرحله از كار پس از تعيين وقت رسيدگي وانتخاب وكيل تسخيري جهت متهم در جلسه متشكله درتاريخ 11/1/71 رسيدگيهاي لازمه با حضور متهم و وكيل مدافع وي و تعدادي از اولياي دم انجام (مي گيرد) و نهايتا" دادگاه مرجوع اليه (درمورد) قضيه  ... به موجب دادنامه شماره 7/167/1/71 (راي ) صادر (مي كند) كه در راي صادره عينا" چنين آمده است :
( ...  در خصوص اتهام آقاي (الف ) فرزند ... دائربه قتل عمدي مرحوم (ب ) با اسلحه گرم با توجه به شكايت اوليادي دم متوفي و گزارشات واصله و اقارير صريح متهم در مراحل بازجوئي مقدماتي و گواهيهاي پزشكي و صورتجلسات معاينه جسد در محل وقوع جرم و ساير قرائن و امارات موجود در پرونده بزهكاري نامبرده به نظردادگاه محرز و مسلم بوده مستندا" به ماده 205 وبند ب ماده 206 قانون حدود و قصاص حكم به قصاص متهم صادر و اعلام مي گردد. .. )
پس از اصدار دادنامه فوق وجري پاره اي اقدامات لازمه نظر به اينكه محكوم عليه و آقاي وكيل تسخيري وي با ارسال لوايحي كه متن آنها هنگام شور قرائت خواهد شد نسبت به حكم صادره اعتراض نموده اند و دادگاه صادر كننده راي نيز اعتراضات عنوان شده راواردندانسته است ، در اجراي مقررات قانوني سوابق امر به ديوان عالي كشور ارسال و سرانجام رسيدگي به موضوع به اين شعبه محول گرديده است 
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ...   داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر صدور راي شرعي وقانوني دادنامه شماره  ...  فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي.با امعان نپر بر مندرجات پرونده بر حكم معترض عنه اشكال موثر وارد است ، چه باوصف اينكه مقتول داراي دو طفل صغير بوده و حسب مقررات شرعي و فتواي امام (ره ) ولي صغير حق قصاص از طرف صغار را نداشته است ، دادگاه بدون تامين سهم صغاربه محكوميت متهم به قصاص نفس اعلام راي نموده و حال آنكه بر مبناي فتواي مزبور و راي شماره 2031/8/65هيئت عمومي ديوان عالي كشور كه در مقام وحدت رويه اصدار يافته است اقتضا داشته كه با تامين و تضمين 0 سهم صغار از ديه نسبت به صدور راي اقدام نمايد و ...  به لحاظ عدم مراعات امر مذكور حكم صادره مخدوش تشخيص مي گردد.  با اختيارات حاصل از مواد 3و5و9 قانون تعيين مواردتجديد نظر احكام دادگاهها و نحوه رسيدگي آنها حكم معترض عنه نقض و رسيدگي مجدد در خصوص مورد به شعبه ديگردادگاه كيفري  ... ارجاع مي شود. )


مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2 تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
50