رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده :  17/23523
شماره دادنامه :  219/3
تاريخ رسيدگي :  12/4/71
فرجامخواه   :  والدين مقتول
فرجامخواسته :  دادنامه شماره 779/7/70 صادره از شعبه ...  دادگاه كيفري يك ... 
مرجع رسيدگي  :  شعبه دوم ديوان عالي كشور
هيات شعبه   :  آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : در تعقيب گزارش قبلي و دادنامه شماره 435/72/6/69 اجمالا" اينكه آقايان 1 (الف ) فرزند ... 33 ساله 2 (ب ) فرزند ... 30 ساله به اتهام شركت درقتل عمدي مرحوم (ج ) تحت تعقيب قرار گرفته اند و پس از تكميل تحقيقات و (اخذ) نظريه پزشكي قانوني در خصوص علت مرگ و انجام ساير تشريفات لازم شعبه دادگاه كيفري يك ...  به موضوع رسيدگي (كرده ) و تحقيقات وسيعي را پيرامون قضيه انجام داده ونهايتا" طي دادنامه شماره 69/86/55/3/69 با اعلام اينكه مورد را مشمول مقررات لوث تشخيص داده به اين خلاصه راي داده است.
(با عنايت به شكايت والدين مقتول و اظهارات 1  ...  2   ...  (خواهر و خواهرزاده مقتول )و دفاعيات غيرموجه متهم (الف ) و اظهارات ضد و نقيض وي كه ابتدا حضور خود را در محل درگيري انكار (كرده ) و پس از اعلام رضايت شكات از متهم رديف دوم (ب ) اقرار به حضور در محل نزاع و مشاجره با مقتول مي نمايد وايضا" دفاعيات غيرموجه متهم و مستندا" به ماده 15 و بند ب ماده 2 و ماده 15وبند ب ماده 2 و ماده 15 و بند ب ماده 2 و ماده 15و بند3ماده 27وماده 37 قانون قصاص حكم به قصاص نفس (اعدام ) متهم موصوف (الف ) توسط اولياي دم صادر و اعلام مي گردد و آقاي (ب ) از حيث اتهام شركت در عمدي قطع نظر از گذشت اعلام شده به لحاظ عدم احراز وقوع بزه از ناحيه وي حكم به برائت وي صادر و اعلام مي گردد. )
پس از ابلاغ راي دادگاه متهم به اتفاق وكيل مدافع خود نسبت به راي دادگاه اعتراض تجديدنرخواهي (كرده است ) و اين شعبه پس از رسيدگي طي دادنامه مارالاشاره چنين راي داده است :
(از محتويات پرونده و اظهارات شهود چنين استفاده مي شود كه قرائن ظنيه مقدمه لوث با يكديگر معارض باشد وقسامه تا زماني كه مستند به علم صاحب حق و اقامه كننده قسامه نباشد حجيت ندارد، لذا راي مورد اعتراض نقض و پرونده به دادگاه همعرض ارجاع مي شود. )
دادگاه كيفري يك ...  باجري تشريفات قانوني به موضوع رسيدگي نموده و اولياي دم در جلسه مورخ 29/8/69 اعلام كرده اند كه (اگر مورد از موارد قصاص نباشد تقاضاي دينه نداريم و نمي خواهيم. )به هر حال دادگاه تحقيقات مفصلي را انجام داده و نهايتا"طي دادنامه شماره 779/7/70 مفادا" چنين راي داده است :
( با توجه به محتويات پرونده و شكايت شكات وگواهي پزشكي و تناقض اظهارات اولياي دم كه پدر مقتول گفته است : (آقاي ...  (حمامچي ده ) به من گفت آقايان (الف ) و (ب ) كمين كرده اند و مي خواهند پسرت را بزنند و من جلوتر آپدم كه (ديدم ) پسرم نقش زمين شده است و از دهانش ودماغش خون مي آيد) مويد به اظهارات...  كه مي گ ويد: ( به پدر علي كفتم بيا كه احتمال داردپسرت را(ب ) بزند چون جلو خانه شان ايستاده است. با هم به جلومنزل حركت كرديم.  ولي قبل از رسيدن ما (الف ) و (ب ) آقاي (ج ) را كتك كاري كرده بودند و (ج ) روي زمين افتاده بود) و تناقض اظهارات مادر مقتول كه در دادگاه رويت ضرب (الف ) را مدعي شده و ... مي گويد: (خود من در دعوا نبودم ) و اظهارات شهود مبني بر تعيين حاضرين در صحنه زد و خورد كه هيچ كدام حضور پدر ومادر مقتول را در محل حادثه حين الوقوع ذكر نمي كنند و تنها خود وي رامي گويندو اظهارات متناقض داود كه در صفحه 7 پرونده ضربه اول را كه موجب افتادن (ج ) گرديده به (ب ) نسبت داده و مي گويد: (زدن (الف )راياد ندارم ) و در صفحه 146 مي گويد: (من فقط ديدم كه (الف ) زد و (ج ) بر روي زمين افتاده ) كه حكايت از سبق زدن توسط (الف ) دارد و مويد به گفتار داود در همين صفحه 146 كه مي گويد: (من در نتيجه عقب ماندم وقتي به بالاي گردنه رسيدم ديدم (ج ) (مقتول ) بر روي زمين اتفاده است ) و معلوم نيست او كه عقب مانده و قبل از رسيدن وي به گردنه (ج ) مضروب شده بود چگونه ديده است كه (الف ) (ج ) را زده است و اظهارات حاج  ... در صفحه 68 و وحيد. ..  به نقل از داود. ..  در صفحه 143 و اظهارات خواهرمقتول به نام (د) در صفحه 22 كه صدر و ذيل آن متناقض است و اظهارات شهود تعرفه شده از سوي برادر مقتول (13) و شكايت اوليه شكات كه از دو نفر به نامهاي (الف ) و (ب ) شكايت كرده اند سپس نسبت به (ب ) اعلام رضايت نموده اند و نحوه اظهارات شكات در دادگاه و امتناع از اجراي قسامه به فرض ثبوت لوث و دفاعيات متهم و وكيل وي نظر به اينكه قرينه ظنيه اي كه در اثر آن بتوان مورد را از موارد لوث تشخيص داد وجود ندارد و قرائن موجود به فرض مقاومت گرچه قرائن به انتساب قتل به غير (الف ) قوي است ،متعارض مي باشند. لذامورد از موارد لوث (مصطلح نسبت به (الف ) ) نبوده و دليلي كه دلالت بر انتساب بزه واقعه به متهم نمايد وجود ندارد و طبق ماده 39 قانون قصاص و مساله 6 از المقصدالثاني في كميته القسامه ( ازتحرير الوسيله حضرت امام قدس سره ) متهم پنجاه مرتبه به برائت خود با لفظ جلاله بر نفي قتل (ج ) سوگند ياد كرده است. لذا حكم برائت وي لاصاله البرائه مستندا" با ذكر صادر و اعلام مي گردد. )
پس از ابلاغ دادنامه والدين مقتول آقاي ... وبانو ... طي لايحه اي كه هنگام شور قرائت خواهد شد نسبت به آن اعتراض وتجديدنظرخواهي نموده اند كه مقبول دادگاه واقع نشده و پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و جهت رسيدگي به اين شعبه ارجاع شده است.
هيات شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و اوراق پرونده نظريه كتبي آقاي ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر اتخاذ تصميم شايسته قانوني دادنامه شماره 729/7/70 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهند:
(از ناحيه تجديدنظرخواهان با توجه به رسيدگيهاي دادگاه و استدلال مندرج در راي ايراد و اعتراض موثرو مدللي كه موجب نقض دادنامه صادره گردد به عمل نيامده است و از لحاظ رعايت تشيفات قانوني و ضوابط آئين دادرسي نيز اشكالي مشهود نيست ، لذا با ردتجديدنظر خواهي دادنامه تجديدنظرخواسته ابرام مي گردد. )

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2 تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
49