رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده :  1311/3119
شماره دادنامه :  60/11
تاريخ رسيدگي :  27/8/69
فرجامخواه   :   ... 
فرجامخواسته :  دادنامه شماره 18614/5/69 صادره از شعبه 13 دادگاه كيفري يك ... 
مرجع رسيدگي :  شعبه 11 ديوان عالي كشور
هيات شعبه   :  آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : طبق مندرجات اوراق پرونده در نتيجه وقوع درگيري و نزاع در قريه  ... از توابع  ... كه متعاقب تيراندازي با سلاحهاي مختلف و به وسيله اقوام آقاي (الف ) كه از زندان آزاد شده بود اتفاق افتاد آقايان (ب ) و (ج ) به قتل رسيده اند. روز 29/12/61 يعني يكروز بعد از واقعه قتل (د) برادرزاده (ب )به اتفاق (ه) جهت كسب اطلاع از جريان عازم روستاي  ...  كه از قراء همجوار ... است مي شوند.  اما قبل از رسيدن به محل بين راه (د)در اثر اصابت گلوله اسلحه ، ناريه مجروح و بعد از مدت كوتاهي فوت مي شود. پزشك معاينه كننده اجساد در گزارش مربوطه اعلام داشته كه در بازو سوراخي به طول تقريبي 15 ميليمتر در پشت و در زير بغل شكافي به طول 3 سانتيمتر مشاهده گردديه و علت مرگ اصابت گلوله بوده .  درگزارش معاينه جسد(ب ) سرواخي به طول 1510 ميليمتر در ناحيه پشت مشاهده شده و علت مرگ اصابت گلوله از ناحيه پشت و خونريزي داخل فقسه سينه قيد شده .  فاصله تيراندازي 23 متر واز پشت هدف گلوله قرار گرفته است.
ژاندارمري محل به موضوع رسيدگي و باانجام تحقيقات لازمه مراتب را به دادسراي عمومي  ...  اعلام (كرده است.) آقاي بازپرس شعبه سوم دادسراي عموءمي  ...  كه پرونده به وي ارجاع شده تحقيقات لازمه را انجام (داده ) و در نتيجه بر مبناي اظهارات و ادعاي اولياي دم مقتولين و كساني كه خود را ناظر وقوع درگيري و قتل معرفي كرده اند محمد فرزند. .. به اتهام قتل عمدي (ج ) ، ولي خان به اتهام قتل عمدي (د) و اسدقلي به اتهام قتل عمدي (ب ) مورد تعقيب قرار گرفته اند.  متهمين در مرحله تحقيقات مقدماتي ارتكاب جرائم انتسابي را انكار كرده اند.  نهايتا" بازپرس مجرميت متهمين را بر مبناي شواهد و دلايل منعكس در پرونده احراز و به صدور قرار مجرميت مبادرت كرده است. قرار صادره مورد موافقت دادستان قرار گرفته و با صدور كيفرخواست پرونده جهت رسيدگي به دادگاه ارسال گرديده است.
شعبه 13 دادگاه كيفري يك ... در جلسات متعدد و با حضور متهمين و اولياي دم و وكلاي آ;ان به مضوع رسيدگي كرده .  در جريان دادرسي و در جلسات متعدد متهمين كماكان ارتكاب جرائم انتسابي را انكار كرده اند.  چون ولي خان در حين فرار و در اثر اصابت گلوله مامورين كشته شده در مورد نامبرده قرار موقوفي تعقيب صادر و به موجب دادنامه شماره 18614/5/69 در خصوص اتهام محمد و اسدقلي به علت فقد دليل حكم برائت صادر كرده است.
اولياي دم (ج ) نسبت به حكم برايت اعتراض (كرده اند)وپرونده به نظر قاضي صادركننده حكم رسيده است و به جهات منعكس دراظهار نظر 8/6/69دادنامه را فاقد ايراد و مورد تاييد اعلام داشته (است ) و پرونده جهت رسيدگي به اعتراض به ديوان عالي كشور ارسال و به اتين شعبه ارجاع گرديده است.
هيات شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ... داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني برنقض دادنامه  ... شماره 18614/5/69 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهند:
(بسمه تعالي. نظر به اينكه ادله اثبات دعوي قتل عمدي در قانون حدود و قصاص معين و احصاء گرديده وبا توجه به مندرجات اوراق پرونده علي الخصوص در مورد تكليف سوگند به اولياي دم و متهم صراحتا" معلوم نيست كه مبناي ترتيب مزبور چيست تا مطابقت و ياعدم تطبيق ترتيبات رسيدگي با قانون امكان پذير باشد وبا توجه به اينكه به صراحت قسمت اول ماده 29 قانون تشكيل دادگاههاي كيفري يك و دو و شعب ديوان عالي كشوراحكام محاكم كيفري بايستي مستدل و مستند و موجه باشد و در اين خصوص بين مجرميت و برائت فرقي وجود ندارد و حكم صادره واجد خصوصيت قانوني اشاره شده نيست و نظر به اينكه تحقيقات كافي در زمينه صحت و سقم اظهارات شهود و ادعاي اولياي دم و ادعاي متهم در مقام دفاع ازاتهام انجام نشده و به طور كلي رسيدگي ناقص و مغاير قواعد و ترتيبات مقرره قانوني است ، بنابراين دادنامه شماره 18614/5/69 نقض و رسيدگي به شعبه ديگردادگاه كيفري يك ... ارجاع مي شود. )

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2 تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
49