رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

شماره دادنامه : 1.. /2
تاريخ رسيدگي   : 26/2/72
فرجامخواسته   : دادنامه 3307/2/70  صادره از شعبه 129دادگاه كيفري يك ... 
مرجع رسيدگي   : شعبه دوم ديوان عالي كشور
هيات شعبه     : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : به موجب كيفرخواست شماره 2532/4/70 دادسراي عمومي  ...  دكتر ...  68 ساله فرزند ... به اتهام قتل غير عمد به علت قصور در معالجه مريض تحت تعقيب كيفري قرار گرفته است. اجمال مسئله اينكه در بيستم فروردين 69 محمدباقر به منظور عمل جراحي فتق در بيمارستان  ...  بستري مي شود و فرداي همان روز مورد عمل جراحي قرار مي گيرد و حالش رضايت بخش بوده (است.) در خاتمه ساعت عيادت همسر متوفي بيمارستان را ترك مي كند و اوايل شب در اثر تزريق آمپول آمپي سيلين مريض فوت مي نمايد. 
پس از شكايت عيال متوفي در اثر ارجاع و كسب نظر، كميسيون پزشكي تشيل و با بررسيهاي لازمه نتيجه گيري مي شود كه فوت مريض در اثر تزريق آمپي سيلين بوده و چون خود مريض منكر حساسيت خود بوده بنابراين قصوري رخ نداده است. با وصول نظريه ياد شده آقاي بازپرس مبادرت به صدور قرار منع تعقيب نموده ولي در اثر ايراد نقص آقاي داديار مراتب از سازمان نظام پزشكي نيز استعلام شده و جوابا" اعلام كرده اند( چون جهت نجات بيمار اقدامات ممكنه پزشكي به عمل آمده كه متاسفانه موثر واقع نشده قصور و تخلفي از طرف پزشكان و كادر پرستاري به نظر نمي رسد. )
با رفع نقص تحقيقي قرار صادره مورد موافقت قرار مي گيرد و در اثر اعتراض عيال متوفي پرونده به شعبه 165 دادگاه كيفري دو  ...  ارسال مي شود.  شاكيه ضمن دو برگ لايحه موارد اعتراض خود را توجيه و مدارك علمي مسئله را نيز پيوست نموده است.
دادگاه مرجوع اليه ابتدا از اداره پزشكي قانوني ضرورت تست در تزريقات پني سيلين رااستعلام (مي كند كه ) طي شماره 66461/810/11/69 جواب داده شده : (تست لازم (است ) و حتما" بايد رعايت شود) و سپس در خصوص آمپي سيلين سوال كرده وبشرح نامه شماره 1372527/12/69 جواب داده شده كه معمل نيست.) نتتيجتا" از دانشكده پزشكي دانشگاه  ...  اسستعلام گرديده و به طور محرمانه جواب رسيده كه (تست حساسيت الزامي است ) و لذا قرار صادره دادسرا فسخ و طبق حكم شماره 26335/3/70 دستور جلب به دادسرا صادر شده و با اخذ تامين و آخرين دفاع طبق ماده 2 از قانون ديات كيفرخاست صادر و درخواست رسيدگي شده است.
در جريان دادرسي مطالب معنونه در مراحل تحقيق تكرار گرديده و فتوكپي دفترجه بيمه متوفي كه در آن به خط خود حساسيت خويش را گوشزد نموده بوده پيوست (شده ) و با چند نوبت تجديدجلسه به لحاظ مرقوم در اوراق پرونده و ملاحظه لايحه مشروح و مفصل وكلاي طرفين دادگاه باجري تشريفات قانوني به موضوع رسيدگي (كرده ) و بااحراز مجرميت متهم از حيث قتل شبه عمدي حكم به پرداخت ده هزاردرهم نقره ظرف دو سال صادركرده است.
مراتب مورد اعتراض وكيل محكوم عليه واقع شده و چون دادگاه در نظرش باقي بوده پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و جهت رسيدگي به اين شعبه ارجاع گرديده است. متهم (محكوم عليه ) لوايحي ازطريق مقامات مختلفه به اين شعبه ارسال (كرده كه ) پيوست پرونده است و موقع مشاوره (مورد) ملاحظه قرار خواهد گرفت و متهم در صفحه 126 پرونده تصريحا" اعلام داشته كه دستورتزريق را شخصا" به بيمارستان داده است.
هيات شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ... داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر ابرام دادنامه شماره 3307/3/70 فرجامخواسته مشاوره نموده و با حدوث اختلاف و ضم قاضي ثالث چنين راي مي دهند:
(بسمه تعالي. دادنامه تجديدنظرخواسته كه مستندبه علم حاكم صادر شده با عنايت به مجموع مندرجات اوراق پرونده قابل توجه مي باشد، زيرا آنچه مسلم است اولا" قتل در اثر تزريق آمپي سيلين اتفاق اتفاده و مراجع ذيربط و پرونده باليني مويد اين مطلاب است. ثانيا" به حكايت اقرار و اعتراف شخص متهم به شرح لايحه خود دستور تزريق آمپول ياد شده وسيله شخص ايشان داده شده ثالثا" در مانحن فيه سبب اقوي از مباشر مي باشد،زيرا براي هيچ ترس و مامور تزريقي متصور نيست كه دستور دكتر متخصص و پزشك معالج را اجرا نكند.  مضافا" به اينكه اولا" هيچ يك از مراجع نظام پزشكي وپزشكي قانوني تست را زائد ندانسته و نفي نكرده اند، بلكه گفته اند كه معمول نيست و از مفهوم اين جمله استنباط مي گردد كه اگر ضرورت تام نيز نداشته باشد، علي الاصول و علااحتياط بايد انجام شود و چون تراكم كار ...  (مانع ) است معمولا" انجام نمي شود.  ثانثا" به فرض ثبوت كه خود مريض گفته باشد من حساسيت ندارم ، مسلما" اين حرف از مسئولين رفع تكليف نمي كند، ثالثا" پزشكي قانوني طي شماره 8666461/11/69 ضرورت تست را در مورد پني سيلين همخانواده آپپي سيلين است تاييد كرده و صراحت نامه دانشكده پزشكي مويد موضوع است ، رابعا" مسئله حساسيت متوفي در دفترچه بيمه درماني قيد(شده ) و فتوكپي آن پيوست پرونده مي باشد، خامسا" لزوم مراقبت جراح پس از عمل جراحي و مسئوليت او در خصوص مورد از بديهيات است ، زيرا اوست كه به وضع مزاجي و عوالم فيزكي مريض احاطه دارد و مسلما" قبل از عمل از حيث تجزيه كامل و بررسيهاي لازمه اطلاع از كم و كيف جسماني بيمار پيدا كرده است و اگر بدون توجه به واكنشهاي حاصله با صدور دستور تزريق بيمارستان را به اصطلاح خود كماكان ترك مي كند دستوري صادر نمايد كه فاقد عوارض بعدي باشد، لذا با توجه به اقوي بودن طبيب معالج در اين پرونده كه شخصا" مرتكب تقصير شده و اينكه احراز هويت تزريق كننده هيچ گونه مسئله اي را حل نمي كند باالتفات به مدلول ماده 319 از قانون مجازات اسلايم و مسئله 4 از ص 560، جلد دوم تحريرالوسيله مهم ضامن ديه متوفي است نتيجتا" راي صادره خالي از اشكال تشخيص و عينا" تاييد مي گردد. )

مرجع :
كتاب قتل شبيه عمد و خطاي محض ، جلداول ، تاليف يداله بازگير
ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

78