رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

دادنامه شماره : 928 - 19/11/1378
بتاريخ 18/11/78 دادگاه شعبه 1601 در وقت فوق العاده تشكيل پرونده تحت نظر قرار گرفت با توجه باوراق پرونده و نظريه پزشكي قانوني ضمن اعلام ختم رسيدگي بشرح ذيل اقدام ميشود0

قرار دادگاه
در خصوص وفق مصطفي نبشابوري در اثر آتش سوزي مغازه متعلق بخودشان خلاصه جريان از اين قرار است در مورخه 25/12/72 آقاي مرتضي نيشابوري اظهار داشته شب گذشته من و پسرم مصطفي و شخص ديگري بنام عباس باتفاق هم در محل كارم واقع در ناصرخسرو كوچه خدابندلو كوچه كجوري پلاك 42 مشغول بكار بوديم كه ساعت 11 شب من محل كار را تكر كردم فرزندم مصطفي به تنهائي در كارگاه ماند ساعت 8 صبح 25/12/72 يكي از بستگان بنام مسعود حاج سعيدي جريان آتش سوزي را بمن خبر داد گفت بعلت آتش سوزي چون در داخل كارگاه علاءآلدين روشن داشته پسرم شب خوابيده پايش به آن اصابت نموده و آتش گرفته و شايد هم در اثر آتش گرفتگي منجر به آتش سوزي شده و اضافه كرده از هيچكس شكايت ندارم و از حميد ملكي و غيره هيچگونه شكايتي ندارم حميدملكي سريدار پاساژ اظهار داشته من با سروصداي عوامل آتش نشاني از خواب بيدار شدم ديدمي محل كار نيشابوري در حال سوختن است و درب كارگاه توسط مامورين آتش نشاني از طريق پشت بام باز شده و وارد كارگاه شده اند و آتش را خاموش كردند چون درب كارگاه از داخل فقل بوده 0 عليرضا عبدي خجسته اظهار داشته من يكي از مستاجرين چندساله ملك شماره فوق پلاك 42 ميباشم تا اينكه روز جاري متوجه شدم مغازه آقاي مرتضي نيشابوري آتش گرفته و سوخته و مغازه من نيز كه ديوار به ديوار مغازه ايشان مي باشد در اثر سرايت آتش دچار حريق شده من و بقيه مستاجرين ملك با صاحب ملك بنام آقاي اخوان اختلاف ملكي داشتيم و چندين با ما را تهديد نموده است اظهارات قرائن و شواهد فراواني عليه محمد اخوان وجود دارد كه آتش سوزي توسط ايشان بوده همواره ايشان غالب و مستاجرين مغلوب هستندپدر متوفي بعد از اظهارات مستاجرين اظهار داشته فوت فرزندش مشكوك مي باشد قبلا" كه اعلام نموده بودم شكايت ندارم در حالت عادي نبودم نظريه كارشناس علت حريق مذكور عمد ي ناشي از پاشيدن مايعات مقابل اشتعال چوب احتمالا" گازوئيل بر روي اشياء داخل كارگاه متوفي و به آتش كشيدن محل اعلام مي دارد پدر متوفي اضافه كرده تا ساعت 11 شب كار كرديم چون موتور مصطفي پنجر بود با من نيامد كه بتواند صبح زودتر دستگاه را روشن كند يكي از دوستانش هم بنام حساب بود من باو گفتم پيش مصطفي بماند اول راضي نشد چون اصرار كردم قبول كرد اما وقتي خواست تلفن كند به مادرش اطلاع دهد كسي گوشي را برنداشت شب ساعت 11 از كارگاه خارج شديم زياد در كارگاه مي خوابيد البته باتفاق برادر خانم خودم مسعود حاج سعيد و عباس ولي آن شب اولين شبي بود كه تنهائي ماند فقط به محمد اخوان فر مظنون هستم در مورخه 15/1/73 جهت بازديد ازمحل بعلت ازسازي محل امكان پذير نشد گزارش پزشكي ترشحات سياهرنگ د رحلق و حنجره ديده ميشود كه نشانه تنفس نامبرده پس ازشروع آتش سوزي مي باشد با توجه به يافته هاي فوق و وجود آثار سوختگي در مجاري تنفسي نامبدره نشانگر تنفس نامبدره محل آتش سوزي مي باشد كه احتمالا" ريزش آوار در محل پس از سوختگي ايجاد شده و تغييرات جمجمه و اندامها ايجاد گرديده بنابراين علت فوت سوختگي صددرصد مي باشد آزمايش خون در خون 20 ميلي گرم الكل يافت شد و در خون منواكسيدكربن يافت شد اظهارات حسين معروفه به امير قوه چي صبح مي آمدم صداي آتش نشاني شنيدم و بعد از نيم ساعت كه برگشتم ديدم در كاروانسراي آتش سوزي شده و مامورين از پشت بام رفته بودند مامورين دنبال فكله آب مي گشتند رفتند سراغ سرايدار و اورا صدا زدن و ديدند كه او با يك نفر ديگر صبحانه مي خوردند سئوال شده نفر دوم چه كسي بود جواب داده من ديدم سفره را نكانده و من از پشت اورا ديدم محمد اخوان و حميدملكي اظهارات كليه افراد را تكذيب نموده كه اظهارات حميد ملكي مشروحا" منعكس شد و نظريه هيئت كارشناسي آتش سوزي عمدي تلقي شده و بعلت عمدي بودن اين است ( چنانچه آتش سوزي مذكور بصورت طبيعي و كندسوزي مي بود امكان عكس المعل متوفي و تلاش براي نجات جان خود وجود داشته ) از پزشكي قانوني استعلام شده آتش سوزي در شب بوده و در خون متوفي منواكسيد كربن يافت شده آيا امكان اينكه منواكسيدكربن در خواب مي تواند از شخص سلب اختيار كند يا نه در جواب مرقوم فرموده گاز منواكسيدكربن مي تواند باعث گيجي و بي هوشي فرد مسموم شود درحالت خواب و چه در حالت بيداري مي گردد لذا در اينگونه موارد فرد مسموم بتدريج بي هوش شده و قدرت و توان فرار از محل حادثه را از دست مي دهد با توجه باوراق پرونده كه حكايت دارد ابتداء پدر متوفي از كسي شكايت نداشته و علت وقوع حادثه را غير عمدي بيان كرده است بعداز اينكه مستاجرين گفته اند پدر متوفي نيز به تبعيت از آنها شكايت كرده است و اينكه قوه چي اظهار داشته حميد ملكي تنها نبوده مطابق با واقع نمي باشد چون آتش سوزي ساعت 5 صبح بوده و آتش نشاني نيز در محل حاضر بوده با وصف اختلاف مستاجرين و محمد اخوان فر در مورد تخليه قضيه مستعفي مي باشد با ملاحظه اوراق پرونده و نظريه پزشكي قانوني چه د رمورد فوت و چه در مورد اينكه گاز منواكسيدكربن سبب سلب اختيارمي كنندبا در نظر گرفتن اينكه امكان پاشيدن ندارد و چون مغازه قفل بوده عدم وجودموارد اشتعال زا در محل غير از علاءالدين چه در منزل مقتول و چه در منزل مظنون حميد ملكي گازوئيل كشف نشده نسبت فقد دليل كافي قرار منع پيگرد صادر ميشود قرار صادره قابل اعتراض در ديوان عالي كشور مي باشد0
رئيس شعبه 1601 حسيني كوه كمري


22/27/7343
تاريخ رسيدگي : 13/7/79                      دادنامه :291
تجديدنظرخواه : پدر متوفي آقاي مرتضي سنجر نيشابوري
تجديدنظرخوانده : متهم آقاي محمد اخوان فر
تجديدنظرخواسته : دادنامه شماره 928-19/11/78 صادره از شعبه 1601 دادگاه عمومي تهران 
تاريخ ابلاغ دادنامه به تجديدنظرخواه 18/4/79
تاريخ وصول دادخواست تجديدنظر  29/4/79
مرجع رسيدگي : شعبه 27 ديوانعالي كشور
هيئت شعبه آقايان بروجردي رئيس - شريفي عضو معاون

خلاصه جريان پرونده
بر اثر آتش سوزي در كارگاه آقاي مرتضي نيشابوري واقع در ناصرخسرو(تهران ) كوچه خدابندلو كوچه كجوري پلاك 42 در تاريخ 25/12/72 آقاي مصطفي نيشابوري فرزند مرتضي كشته ميشود وجريان باينصورت اعلام گرديده شاكي آقاي مرتضي نيشابوري فرزند حسين در همان تاريخ (25/12/72) اظهار داشته شب گذشته من و پسرم مصطفي و شخص ديگري بنام عباس باتفاق هم در محل كارم واقع در ناصر خسرو آدرس فوق مشغول بكار بوديم ساعت 11 شب من محل كار را ترك و پسرم به تنهائي در كارگاه ماند ساعت 8 صبح مورخه 25/12/72 يكي از بستگانم بنام مسعود حاج سعيدي جريان آتش سوزي را بمن خبر داد در رابطه آتش سوزي اظهار داشته چون داخل كارگاه علاءالدين روشن داشته و پسرم شب خوابيده و پايش به آن خورده آتش گرفته و شايد هم در اثر آتش گرفتن منجر به آتش سوزي شده و در رابطه باآتش سوزي از كسي شكايت ندارم و از حميد ملكي ( سريدار محل ) شكايت ندارم و مجددا" در همان تاريخ و در همان برگ بازجوئي اعلام داشته چون با صاحب ملك آقاي محمد اخوان فر اختلاف قديمي دارم فعلا" از سوي شكايت تقاضاي رسيدگي نموده آقاي حميد ملكي فرزند حسين (سريدار محل ملك ) در مورخه 25/12/72 اظهار داشته شب گذشته حدود ساعت 10 شب چون خيلي خسته بودم در محل آتش سوزي خوابيدم و صبح حدود ساعت 6صبح با سروصداي عوامل آتش نشاني از خواب بيدار شدم ديدم محل كار آقاي نيشابوري در حال سوختن است درب كارگاه توسط مامورين آتش نشاني از طريق پشت بام باز شده و وارد كارگاه شدند و آتش را خاموش كردند آقاي عليرضا عبدي خجسته فرزند محمد مغازه دار همسايه مغازه آقاي نيشابوري در اظهاراتش بيان داشته مغازه بنده نيز با توجه به اينكه ديوار به ديوار كارگاه آقاي نيشابوري است در اثر آتش سوزي دچار خسارت گرديده و چون بنده و ساير مستاجرين ملك با صاحب ملك اختلاف شديد داشتيم (منظور آقاي اخوان فر) و چندين بار آقاي اخوان فر ما را تهديد نموده و در رابطه با آتش سوزي از وي شكايت و تقاضاي رسيدگي نموده از آقاي محمددهدشتي دانشجوي دانشگاه تهران رشته اقتصاد بعنوان گواه تحقيق اظهار ميدارد با توجه به اينكه حدود دو سال قبل درجريان درگيريهاي شاغلين ملك مورد نظر بودم و با توجه به اينكه آقاي محمد اخوان فر با مستاجر مغازه سوخته شده اختلاف شديدتري نسبت به سايرين داشت و به تعبير محمد اخوان فر حريف سرسخت خود را هماره مرتضي نيشابوري ميدانست لذا محمد اخوان فردر رابطه با قتل بسيار مشكوك ميباشد پزشكي قانوني در برگ 53 پرونده در معاينه جسد اعلام داشته در معاينه ظاهري جسد آثار سوختگي (ذغال شدن ) جسد ديده ميشود و در حلق و حنجره ترشحات سياهرنگ ديده ميشود كه نشانه تنفس نامبرده پس از شروع آتش سوزي ميباشد جسد حالت گاردنيك پيدا كرده و در سمت چپ جمجمه آثار شكستگي همراه با آب وارده به مغز در منطقه اي به وسعت 5در7 سانتيمتر ديده ميشود علت فوت سوختگي صددرصد ميباشد مامورين آتش نشاني و كارشناس علت آتش سوزي را عمدي ناشي از پاشيدن مايعات قابل اشتغال چرب (گازوئيل ) و به آتش كشيدن آن اعلام و اضافه ميكند چنانچه آتش سوزي بصورت طبيعي وكندسوز بود امكان عكس العمل متوفي و قدرت براي نجات جان خود داشت پس مرتضي نيشابوري (پدر متوفي ) آخرالامر از آقاي محمداخوان فر صاحب ملك و حميد ملكي سريدار و شخص ديگري كه با سريدار بوده شكايت نموده و بالاخره شعبه 1601 دادگاه عمومي تهران طي دادنامه شماره 928-19/11/78 با توجه به اوراق پرونده و نظريه پزشكي قانوني (پاشيدن اسيد و 000) چون مغازه قفل بوده و عدم وجود مواد اشتغال زا در محل غير از علاءالدين چه در منزل مقتول و چه در منزل مظنون حميد ملكي گازوئيل كشف نشده بعلت فقد دليل كافي قرار منع پيگرد صادر و پرونده در پي اعتراض پدر مقتول بديوانعالي كشور ارسال و باين شعبه ارجاع ( شعبه 27) و تحت نظر است بشرح زير اظهارنظر ميگردد:
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس از قرائت گزارش آقاي بروجردي عضو مميز واوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي هدائي داديار ديوانعالي كشور اجمالا" مبني بر نقض دادنامه شماره 928-19/11/78 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي ميدهند0

بسمه تعالي
با توجه بمحتويات پرونده هرچند دادگاه محترم دليل واماره اي بر انتساب بزه بمتهم محمداخوان فر پيدا نكرده و حتي از سابقه اختلاف قبلي متوفي با متهم نامبرده كه صاحب ملك در كارگاه آتش گرفته (محل حادثه قتل ) داشته اماره ظنيه و لوث هم براي قاضي محترم حاصل نگرديده است النهايه نظر باينكه در دعاوي خصوصي حق الناسي بويژه دعوي قتل نفس محترمه شرعا" قانونا" اولياء دم حق استحلاف و قسم دادن متهم را دارند تا پس از مراسم استحلاف و تحليف و حلف حكم ببرائت صادر شود و فصل خصومت گردد (موضوع مساله 3 ص 528 جلد2 تحريرالوسيله و ماده 178 قانون آئين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب (در امور كيفري) مصوب 1378) بنابراين قرار منع پيگرد صادره صحيح نبوده نقض ميگردد و پرونده دراجراي بند2 از شق ب ماده 265 قانون مرقوم جهت تكميل رسيدگي وانشاء راي مقتضي به همان دادگاه محترم صادر كننده قرار اعاده وارجاع ميگردد0
بروجردي  رئيس                         شريفي عضو معاون