رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 3/7/67  
شماره راي : 671/21 
مرجع رسيدگي : شعبه 21 ديوان عالي كشور 
خلاصه جريان پرونده :
در تاريخ 27/10/61 به شرح نامه شماره 4221 دادسراي شهرستان اصفهان از دادگاههاي شهرستان اصفهان خواسته شده كه به استناد گواهي شماره 15076 ـ 22/10/61 اداره پزشكي قانوني حكم حجر بانو منور … فرزند عبدالوهاب صادر گردد .
پرونده به شعبه دوم دادگاه شهرستان اصفهان ارجاع و سپس شعبه مزبور تبديل به دادگاه عمومي گرديده و پرونده با كلاسه 61/60 در شعبه اول دادگاه عمومي تحت رسيدگي قرار گرفته و دادگاه در تاريخ 5/12/61 پس از رسيدگيهاي لازم طي دادنامه شماره 347 حكم حجر بانو منور … را صادر و تاريخ آن را 20/10/61 تعيين نموده است .
متعاقباً در تاريخ 25/4/62 افرادي به اسامي … و عزت … و عفت … و ايران …. و فاطمه … و نگار … به عنوان ورثه مرحومه منور… شرحي به دادسراي عمومي اصفهان نوشته و مدعي مي شوند كه مرحوم منور … از سال 1340 محجور بوده است و تقاضا كرده اند كه تاريخ حجر مشاراليها از سال 1340 تعيين شود . اين بار پرونده طبق دستور مورخ 25/4/62 دادسرا به دادگاههاي مدني خاص ارسال مي گردد و شعبه اول دادگاه مدني خاص اصفهان با رسيدگيهاي لازم سر انجام در تاريخ 11/2/62 طي دادنامه شماره 1344 در پرونده كلاسه 7 ـ 62/71 حجر مسلم بانوي مزبور را طبق نظريه مورخ 20/10/62 كميسيون پزشكي كه قبلاً مستند حكم حجر مورخ 5/12/61 بوده است از اوايل سال 62 دانسته و اعلام كرده است كه بانو متوفي تا تاريخ 20/10/61 از نظر فكري و عقلي سالم بوده است .
از اين حكم در تاريخ 14/10/66 آقاي محمود … درخواست تجديد نظر كرده و كلاسه پرونده را 10 ـ 62 ـ 2 ذكر نموده و توضيح داده كه بانو منور از سال 41 كه هفتاد ساله بوده است دچار اختلال مشاعر بوده و اين وضع تا تاريخ مرگ او ادامه داشته است و آقاي هرمان … و بانو نسرين …. را ظرف دادخواست تجديد نظر قرار داده است اين پرونده با كلاسه 63/63 در شعبه اول دادگاه تجديد نظر مدني خاص تهران در جريان رسيدگي قرار گرفته است . و اما بانو نسرين … نيز در تاريخ 15/10/66 دادخواستي به عنوان اعتراض ثالث نسبت به حكم حجر شماره 347 ـ 5/12/61 شعبه اول دادگاه عمومي اصفهان به طرفيت دادسراي عمومي اصفهان ( اداره سرپرستي ) و آقاي حاج محمود … و بانو عفت … و بانو عزت … و بانو ايران … و خانمها فاطمه … و نگار … تسليم دادگاه تجديد نظر مدني خاص تهران نموده و توضيح داده است كه مدارك مستند حكم حجر مرحومه منور زاهدي دلالتي بر جنون و حجر مشار اليها نداشته و حكم صادره انطباقي با حقيقت نداشته و به زيان او مي باشد و مستند به ماده 44 قانون امور حسبي نسبت به آن اعتراض كرده و لغو آن را درخواست نموده است .
اين داخواست نيز به شعبه اول دادگاه تجديد نظر مدني خاص تهران ارجاع شده و به كلاسه 66/1406 ثبت گرديده و دادگاه در تاريخ 28/11/66 طي دادنامه هاي شماره هاي 2155 ـ 2159 ـ 66 به طور توام نسبت به دادخواست تجديد نظر خواهي آقاي محمود … و اعتراض ثالث بانو نسرين … رسيدگي كرده و در مورد دادخواست اعتراض ثالث مستنداً به مواد 582 و 585 قانون آئين دادرسي مدني رسيدگي را در صلاحيت دادگاه صادر كننده حكم تشخيص داده و از خود نفي صلاحيت نموده است و در خصوص دادخواست تجديد نظر خواهي آقاي محمود … رسيدگي را تا حصول نتيجه رسيدگي به اعتراض ثالث به اصل حكم حجر متوقف نموده و اخذ تصميم نسبت به آن را متفرع بر حصول قطعيت حكم حجر دانسته است . پرونده به دادگستري اصفهان ارسال و به شعبه 18 دادگاه مدني خاص ارجاع گرديده و شعبه مزبور در تاريخ 26/2/67 پرونده را با كلاسه 67/221 تحت نظر قرار داده با نفي صلاحيت از خود پرونده را به شعبه اول دادگاه عمومي اصفهان ( حقوقي يك ) ارسال داشته كه اين تصميم به شماره 173 ـ 26/2/67 ثبت شده است و پرونده به شعبه اول دادگاه حقوقي يك ارجاع ( در تاريخ 31/2/67 ) و به كلاسه 67/55 ثبت شده است و دادگاه مزبور در تاريخ 24/3/67 طي دادنامه شماره 102 ـ 25/3/67 به استناد ماده 223 اصلاحي قانون مدني و تصميم 19/6/62 دادگاه تجديد نظر مدني خاص اصفهان و تغيير وضعيت سازمان قضائي و تبديل شعبه به دادگاه حقوقي يك بهر حال رسيدگي به موضوع اعتراض ثالث را در خصوص موضوع حجر در صلاحيت دادگاه مدني خاص اصفهان دانسته و قرار عدم صلاحيت خود را صادر نموده است . پرونده به شعبه 18 دادگاه مدني خاص اصفهان اعاده شده و اين بار به كلاسه 67/380 ثبت گرديده و دادگاه مزبور با تحقيق اختلاف در صلاحيت مقرر داشته كه پرونده به ديوان عالي كشور ارسال شود كه با وصول پرونده به ديوان عالي كشور و ثبت به كلاسه باز به اين شعبه ارجاع گرديده است .
« رأي » 
نظر به اينكه با اصلاحات مورخ 8/10/1361 قانون مدني ( فصل دوم مواد 
1219 ـ 1222 ـ 1223 و … ) رسيدگي به دعوي حجر در صلاحيت اختصاصي 
دادگاههاي مدني خاص قرار داده شده است و در پرونده امر دادگاه مدني خاص اصفهان 
در خصوص درخواست تغيير تاريخ حجر مقيد در حكم حجر شماره 347 ـ 5/12/61 
برابر راي شماره 1344 ـ 19/6/1362 داراي سابقه رسيدگي و اظهار نظر مي باشد بنا بر اين 
مستنداً به قسمت اخير ماده 46 قانون آئين دادرسي مدني از لحاظ اعتبار مقررات 
اصلاحي با تشخيص صلاحيت مرجع اخير در رسيدگي به اعتراض ثالث بانو نسرين … 
نسبت به حكم حجر مرحومه منوره مستنداً به ماده 5 لايحه قانوني دادگاه مدني خاص 
نسبت به اختلاف حاصل در صلاحيت تعيين تكليف مي گردد . و مقرر است دفتر پرونده 
را به دادگاه مدني خاص اصفهان ارسال دارد .