رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 27/9/69 شماره دادنامه : 846 مرجع رسيدگي : شعبه 16 ديوان عالي كشور

خلاصه جريان پرونده :
حسب مندرجات پرونده در تاريخ 30/3/66 دو نفر سرباز وظيفه با نامهاي حسن … و فخرالدين … جمعي پاسگاه قرمزي داش واقع در مرز ايران و تركيه در منطقه عملياتي غرب فرمانده خود استوار يكم بابا علي … را به قتل رسانيده و به خاك تركيه متواري مي شوند مامورين مشاهدات چادر نشينان مستقر در مرتع قرمزي داش را به شرح صورت جلسه مورخ سي ام خرداد ماه 69 برگ 5 پرونده منعكس كرده اند و در مورد وقوع واقعه چنين اظهار كرده اند در ساعت 13 خودرو ژاندارمري به رنگ زرد با دو نفر سرنشين و افسر و يك درجه دار به اتفاق استوار يكم بابا … به چادر عزيمت نموده اند دو افسر و يك درجه دار پس از پياده كردن آقاي جعفر … در جلو چادر وپس از نيم ساعت توقف به طرف پاسگاه ساري چمن حركت نمودند بعد از رفتن آنها سربازان وظيفه فخرالدين و حسن كه در جلو چادر كيسه هاي انقرادي خود را مي بستند و آقاي بابا … كه يك قبضه اسلحه ژ -3 به دست داشت به نامبردگان عصباني شد و سربازان نامبرده از چادر خودشان اسلحه هاي خود را بيرون آورده و به طرف استوار بابا … تيراندازي و به قتل رسانيدند و پس از كشتن وي به طرف مرز حركت نموده اند .
از سربازان وظيفه سعيد … فرزند خليل كه در محل بوده تحقيق شده اظهار داشته در ساعت 13 استوار يكم … به اتفاق ستوان دوم … و ستوان سوم … و استوار دوم … با خودرو نيسان پاترول گردان به چادر مامورين اعزامي از سعيد چشمه مستقر در مرتع قرمزي داش عزيمت نامبردگان پس از نيم ساعت توقف در چادر در ساعت 30/13 به طرف پاسگاه ساري چمن حركت نمودند قبل از رفتن استوار … به افسران اعزامي از گردان گفت كه جناب سروان سربازان وظيفه حسن … و فخرالدين … را نيز با خودتان ببريد فرماندهان گفتند با تسويه حساب به گروهان معرفي كن و … نيز نامبردگان را با نامه به گروهان معرفي نمود به من نيز گفت ببر گوسفندان را بچران من هنوز بيست متر فاصله نگرفته بودم كه سربازان ياد شده با اسلحه هاي سازماني به طرف … شليك كرده و او را كشتند و دو تير نيز به طرف بنده تير اندازي نمودند كه اگر از جايت تكان بخوري شما را نيز مي كشم .
و به طرف مرز فرار نمودند و اظهار كرده اند در چادر جمعاً با آن دو نفر قاغتل و استوار يكم …. شش نفر بوديم كه سربازان وظيفه عثمان … و علي … جهت آوردن آب به چشمه كه در شرق چادر قرار گرفته است و تقريباً 70 متر از چادر فاصله دارد رفته بودند از دو نفر سرباز ديگر به نامهاي علي … و عثمان … نيز تحقيق شده است پس از تشكيل پرونده مقدماتي به وسيله ژاندارمري پرونده به دادگاه حقوقي 2مستقل سيه چشمه ارسال و از اولياء دم تحقيق شده و پس از اقدامات ضروري طي قرار مورخه 12/6/67 قرار مجرميت متهمين فراري را كه حسب محتويات قرار در تركيه دستگير و زنداني شده اند و اسلحه هاي آنان نيز در ملاقات مرزي به مامورين ژاندارمري تحويل گرديد صادر و اين قرار مورد موافقت دادسراي ماكو قرار نگرفته و دستوراتي جهت اقدام استرداد مجرمين به آقاي جانشين بازپرس داده شده و بالاخره پس از اقدامات لازم از طريق اداره حقوق وزارت دادگستري به نتيجه مطلوب نرسيده و متهمين از طزيق مطبوعات احضار شده اند و آقاي جانشين بازپرس سيه چشمه به شرح قرار مورخه 28/6/68 قرار مجرميت متهمين را صادر و دادسرا طي كيفر خواست شماره 68/1187 - 24/11/68 عنوان دادگاه حقوقي يك ماكو قائم مقام دادگاه كيفري يك تقاضاي تعيين مجازات متهمان را از دادگاه نموده است و معلوم نيست چگونه پرونده به دادگستري اروميه ارسال كه به شعبه نهم ارجاع و شعبه مرجوع اليه به شرح دادنامه شماره 575 - 22/5/69 موضوع را در صلاحيت دادگاه نظامي يك اروميه دانسته و پرونده را به دادگاه نظامي يك اروميه ارسال داشته و اين دادگاه نيز به موجب دادنامه شماره 643 -/6/69 خود را صالح ندانسته و رسيدگي را در صلاحيت دادگاه كيفري يك تشخيص داده است و به ابقاء دادگاه كيفري يك اروميه به نظر خود پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع شده است .
رأي
با توجه به اظهارات چادر نشينان محلي و اظهارات سرباز وظيفه سعيد … و ساير محتويات پرونده جرم ارتكابي از طرف متهمان ارتباطي با وظيفه آنها نداشته و از جمله جرايم خاص نظامي نمي باشد فلذا با تائيد نظر دادگاه نظامي يك استان آذربايجان غربي و اعلام صلاحيت دادگاه كيفري يك اروميه حل اختلاف مي گردد .

مرجع : كتاب صلاحيت و احكام راجع به آن - در امور مدني و جزائي ، به اهتمام يدالله بازگير ، انتشارات فردوسي، چاپ اول ، چاپ گيتي - 80