رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 3804-7/2/39

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
"قرارفرجامخواسته كه برعدم صلاحيت دادگاه شهرستان اصفهان وصالح بودن دادگاه استان مركزبه رسيدگي خساراتي راكه فرجامخواه مطالبه دارد صادرشده بنحوي كه استدلال گرديده مخدوش است زيرابه حكايت محتويات پرونده فرجامخواه درخلال رسيدگي بدعوي اصلي خسارات واردبخودرامورد مطالبه قرارداده بوده است وبرحسب قسمت اول ماده 42قانون آئين دادرسي مدني هم مناط درصلاحيت دادگاه به رسيدگي دعوي خسارات چه ازبابت دير پرداخت پول وچه ازبابت حق الوكاله وكيل وهزينه دادگستري مطالبه شدن آن ضمن رسيدگي به دعوي اصلي مي باشدوصدورحكم ازدادگاه شهرستان اصفهان بر بيحقي فرجامخواه نسبت به خواسته دعوي اصلي موجب عدم صلاحيت دادگاه مزبور براي رسيدگي وصدورحكم درموردخسارات نمي باشدبنابه مراتب مذكورمرجع رسيدگي بدعوي خسارات خواسته فرجامخواه قانوناهمان دادگاه شهرستان اصفهان مي باشدو...."

* سابقه *
خسارات دادرسي

درتاريخ 25/8/36وكيلي به وكالت فرجامخواه بخواسته مطالبه 48010 ريال وكسري خسارت ديركردوحق الوكاله دردادگاه شهرستان اصفهان بطرفيت اداره غله ونان اصفهان اقامه دعوي نموده بدين شرح كه موكلش مبلغ 246/40 ريال وكسري ازاداره مزبوربابت قيمت گندم تحويلي طلبكاربوده ودرتاريخ 14/11/25دردادگاه شهرستان اصفهان كه بربيحقي اوبوده ودرمرحله پژوهشي استوارشده درديوان كشورشكسته شده وبعداشعبه 5 دادگاه استان مركزحكم محكوميت خوانده رابه تاديه اصل خواسته وخسارات دادرسي صادرنموده وحكم اخيردرديوان كشوراستوارگرديده ودر30/5/36به موقع اجراءگذارده شده است واينك مطالبه خسارت تاخيرتاديه ازتاريخ 14/11/25تا30/5/36 وخسارت حق الوكاله مراحل مختلف دعوي خسارات وارده ازهرحيث مي شودودر جلسه دادرسي درقبال استعلام دادگاه پاسخ داده كه دردعوي قبلي خسارات مورد مطالبه درجريان دادرسي بدوي مطالبه شده بوده است .
شعبه 1دادگاه شهرستان اصفهان چنين راي داده است :(نظربه ملاحظه دادنامه قطعي مستنددعوي خواهان كه حكم برحاكميت خواهان صادرگرديده و اينكه دردادرسي بدوي بموجب لايحه مورخ 11/2/26وكيل خواهان مطلق خسارات مطالبه گرديده ودادگاههاي بدوي واستيناف اين قسمت رامسكوت گذارده اند ونيزمستندات خواهان صمن تبادل لوايح بلادفاع ازطرف اداره خوانده باقي مانده حكم به حقانيت خواهان اين پرونده درمطالبه خسارت تاخيرتاديه اصل خواسته به ميزان صدي دوازده ازتاريخ مطالبه به شرح لايحه مارالذكرالي تاريخ مطالبه درمتن دادخواست اين پرونده ونيزمبلغ 3211ريال حق الوكاله وكيل درمرحله بدوي واستينافي صادرواعلام مي شودونسبت به مازادخواسته خواهان محكوم به بيحقي شده است .)
ازاين حكم پژوهشخواسته شده وايرادازجمله اين بوده كه طبق ماده 42 قانون آئين دادرسي مدني دادگاه شهرستان اصفهان اصولاصلاحيت رسيدگي به دعوي خسارت رانداشته وخواهان بايستي به دادگاهي مراجعه نمايدكه دعوي درآن خاتمه يافته است وكيل پژوهشخوانده پاسخ داده كه به موجب صريح ماده 42 استنادي وكيل طرف اگرمطالبه خسارت ضمن دعوي اصلي شده باشددادگاهي صالح به رسيدگي است كه دعوي اصلي درآن مطرح شده واگرضمن دعوي اصلي مطالبه نشده باشدبايددردادگاهي اقامه شودكه دعوي اصلي درآن خاتمه يافته است وچون طبق ماده 712قانون دادرسي مطالبه خسارت لازم نيست دردادخواست بشودبلكه دراثناءرسيدگي مطالبه آن تجويزشده است ودرمرحله بدوي ودعوي قبلي وكيل مطالبه خسارات حاصل ازدعوي رانموده است ايرادپژوهشخواه به صلاحيت بيموردمي باشد.
شعبه 2دادگاه استان 10بشرح زيرمبادرت به صدورقرارنموده است :
بطوري كه ازمجموع اوراق پرونده كشف مي شودخسارات صمن عوي اصل مطالبه شده ودادگاه شهرستان اصفهان وهمچنين دادگاه استان 10پس ازرسيدگي باصدورحكم به بيحقي خواهان تلويحانسبت به خسارات موردمطالبه اواظهار نظرنموده وراي خودرانيزدراين قسمت داده اندبنابراين باتوجه به اينكه دادنامه صادرازدادگاه اخيرالذكركه براستواري حكم دادگاه شهرستان صادر شده درمرحله فرجامي نقض وتجديدرسيدگي بطورمطلق ازطرف ديوان عالي كشور به شعبه 5 دادگاه استان مركزارجاع گرديده نتيجتاوباتوجه به سابقه امر تجديدمطلع وطرح مجددرسيدگي قانونادردادگاه شهرستان اصفهان بيموردبنظر مي رسدوازجهت اينكه رسيدگي به ماهيت دعوي مطلقابه شعبه 5 دادگاه استان مركزارجاع گرديده وقانوناواصولاارجاع ازطرف  ديوان كشوربراي دادگاه مرجوع اليه بطوردربست ايجادصلاحيت وبطورقهري ازدادگاهي كه قبلادر ماهيت اظهارعقيده نموده وحكم آن نقض شده نفي صلاحيت مي نمايدنتيجتاو به استنادمراتب مارالذكربافسخ دادنامه بدوي نسبت به موردمطروح قرار عدم صلاحيت نسبي دادگاه شهرستان اصفهان صادرواعلام مي شود.
ازاين قرارباهمان اظهارات قبل فرجامخواهي شده اس وشعبه 4ديوان عالي كشوربااين استدلال :
چون طبق محتويات پرونده درموقع طرح دعوي اصلي كليه خسارات قانوني موردمطالبه قرارگرفته وطبق ماده 42قانون آئين دادرسي مدني درچنين مورد دعوي خسارت بايددرهمان دادگاهي طرح شودكه دعوي اصلي درآن مطرح بوده بنا براين ايرادوكيل فرجامخواه واردمي باشد،قرارفرجامخواسته راشكسته است .
شعبه 2دادگاه استان دهم پس ازشكسته شدن قرارمزبورمجددارسيدگي نموده وقرارذيل رانموده است :
راست است كه هنگام رسيدگي به دعوي اصلي ازناحيه پژوهشخوانده خسارات نيزموردمطالبه قرارگرفته ليكن حكم صادرمبني بربيحقي مشاراليه دردعوي مطروحه متضمن اعلام بيحقي اودرهردوقسمت اصل وخسارت مي باشدزيرا قابل تصورنيست كه مدعي دراصل دعوي بيحق شناخته شودوفرض استحقاق اودر خسارات برودبنابراين احكام صادرمراحل بدوي واستينافي اصفهان درباره مجموع خواسته كه اصل وخسارات بوده مي باشدوچون بحكايت محتويات پرونده دادنامه يادشده پس ازسيرمرحله فرجامي دردادگاه استان مركزفسخ وحكم بر حقانيت پژوهشخوانده نسبت به اصل صادرشده است مرجع صالح براي رسيدگي به خسارات نيزهمان دادگاه است ولذابافسخ دادنامه موردپژوهش به استناد صلاحيت دادگاه استان مركزقرارعدم صلاحيت دادگاه شهرستان اصفهان صادرو اعلام مي گردد.
ازاين قرارفرجامخواهي شده باتكرارهمان اعتراض قبلي واينكه ايراد به عدم صلاحيت دراولين لايحه نشده وموردازمواردمذكوردرماده 201قانون آئين دادرسي مدني نمي باشدكه دادگاه راساازرسيدگي امتناع نمايد،نقض قراردرخواست شده است .
موضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده واكثريت به شرح زير راي به نقض قرارفرجامخواسته داده اند:

مرجع :آرشيوحقوقي كيهان ،مجموعه رويه قضائي
آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشورازسال 1328تا1342
جلددوم ،آراءمدني ،چاپ دوم سال 1353                   صفحه 385-389

20