رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 1672-18/8/32

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
وكيلي به وكالت دارائي شهرستان مشهدبطرفيت شركتي بخواسته هفت هزارودويست ريال اقامه دعوي نموده به اين توضيح كه شركت نامبرده متعهد گرديده دويست وپنجاه خروارتنباكوي دولتي رادرظرف مدت پانزده روز تحويل گرفته به تهران حمل وازقرارخرواري 75/54 ريال كرايه دريافت دارد بااين حال فقط يكصدوشصت وپنج خرواروهفتادوسه من ونيم حمل كرده وبه واسطه گران شدن كرايه ازانجام بقيه موردتعهدخودداري نموده وبدين جهت معادل مبلغ خواسته خسارت متوجه اداره دارائي شده است .
دادگاه بخش مشهدپس ازاصدارقرارتامين خواسته وقرارتوجه دعوي به خوانده راجع به اصل دعوي چنين راي مي دهد(نظربه اينكه مستنددعوي خواهان ضمن دادخواست منحصرابرگ قراردادعادي قرارداده شده وچون برگ مزبور موردتكذيب وكيل خوانده قرارگرفته ودليل اصالت آنهم ازناحيه وكيل خواهان تقديم واظهارنشده نظربه اينكه مستندات ديگري كه وكيل خواهان در جلسه 16/6/21تقديم داشته درغيرموعدقانوني بوده ودليل جديدمحسوب و قابل پذيرفتن نيست بافرض احرازاصالت برگ مدركيه كافي براي احرازصحت دادخواهي نبوده لذابه لحاظ فقددليل دادخواهي خواهان درنظردادگاه غير ثابت وحكم بيحقي خواهان راصادرواعلام مي دارد).
وكيل اداره دارائي مشهدازاين حكم پژوهشخواهي نموده وشعبه سوم دادگاه شهرستان مشهدبجهاتي كه درحكم وراي خوداشعارداشته راي پژوهش - خواسته رااستوارنموده است .
اداره دارائي مشهدازاين حكم فرجامخواهي نموده است وشعبه سوم ديوان عالي كشوربه اين استدلال :
باآنكه اداره دارائي مشهددردادخواست بدوي خوانده رامسئول وفاي به عهددانسته واحقاق حق راخواسته است استدلال دادگاه شهرستان درحكم فرجامخواسته بعنوان اينكه تقاضاي انجام تعهددعوي جديدمحسوب است صحيح نبوده ،حكم فرجامخواسته راشكسته است .
رسيدگي مجددبه شعبه اول دادگاه شهرستان مشهدارجاع شده وچنين راي داده است :
خلاصه اعتراض پژوهشخواه نسبت به راي صادره اينست كه باتوجه به راي ديوان كشورتقاضاي صدورحكم وفاي بعهدشده وبااينكه عدم انجام تعهدمحرز بوده دادگاه بدون توجه راي صادركرده است كه اين اعتراض نسبت به راي وارد نيست چه دردادخواست بدوي گواينكه جمله (بموجب ماده 221قانون مدني مسئول وفاي بعهدمي باشد)قيدشده است ولي خواسته پژوهشخواه وفاي بعهد نبوده بلكه مطالبه خسارات بوده است چون نقض حكم به انجام تعهددرمرحله پژوهشي بعمل آمده وبطوري كه درراي پژوهشي تصريح گرديده ادعاي جديددرمرحله پژوهشي قابل پذيرفتن نمي باشدنتيجتاراي بدوي مبني برمحكوميت پژوهشخواه به بيحقي تاييدمي شود.
براثرفرجامخواهي اداره دارائي شهرستان مشهدموضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده واكثريت به شرح زيرراي به ابرام حكم فرجام خواسته داده اند:
"مبناي حكم فرجامخواسته صحيح است به اكثريت ابرام مي شود."

* سابقه *

ادعاي جديد
وكيلي به وكالت دارائي شهرستان مشهدبطرفيت شركتي بخواسته هفت هزارودويست ريال اقامه دعوي نموده به اين توضيح كه شركت نامبرده متعهد گرديده دويست وپنجاه خروارتنباكوي دولتي رادرظرف مدت پانزده روز تحويل گرفته به تهران حمل وازقرارخرواري 75/54 ريال كرايه دريافت دارد بااين حال فقط يكصدوشصت وپنج خرواروهفتادوسه من ونيم حمل كرده وبه واسطه گران شدن كرايه ازانجام بقيه موردتعهدخودداري نموده وبدين جهت معادل مبلغ خواسته خسارت متوجه اداره دارائي شده است .
دادگاه بخش مشهدپس ازاصدارقرارتامين خواسته وقرارتوجه دعوي به خوانده راجع به اصل دعوي چنين راي مي دهد(نظربه اينكه مستنددعوي خواهان ضمن دادخواست منحصرابرگ قراردادعادي قرارداده شده وچون برگ مزبور موردتكذيب وكيل خوانده قرارگرفته ودليل اصالت آنهم ازناحيه وكيل خواهان تقديم واظهارنشده نظربه اينكه مستندات ديگري كه وكيل خواهان در جلسه 16/6/21تقديم داشته درغيرموعدقانوني بوده ودليل جديدمحسوب و قابل پذيرفتن نيست بافرض احرازاصالت برگ مدركيه كافي براي احرازصحت دادخواهي نبوده لذابه لحاظ فقددليل دادخواهي خواهان درنظردادگاه غير ثابت وحكم بيحقي خواهان راصادرواعلام مي دارد).
وكيل اداره دارائي مشهدازاين حكم پژوهشخواهي نموده وشعبه سوم دادگاه شهرستان مشهدبجهاتي كه درحكم وراي خوداشعارداشته راي پژوهش - خواسته رااستوارنموده است .
اداره دارائي مشهدازاين حكم فرجامخواهي نموده است وشعبه سوم ديوان عالي كشوربه اين استدلال :
باآنكه اداره دارائي مشهددردادخواست بدوي خوانده رامسئول وفاي به عهددانسته واحقاق حق راخواسته است استدلال دادگاه شهرستان درحكم فرجامخواسته بعنوان اينكه تقاضاي انجام تعهددعوي جديدمحسوب است صحيح نبوده ،حكم فرجامخواسته راشكسته است .
رسيدگي مجددبه شعبه اول دادگاه شهرستان مشهدارجاع شده وچنين راي داده است :
خلاصه اعتراض پژوهشخواه نسبت به راي صادره اينست كه باتوجه به راي ديوان كشورتقاضاي صدورحكم وفاي بعهدشده وبااينكه عدم انجام تعهدمحرز بوده دادگاه بدون توجه راي صادركرده است كه اين اعتراض نسبت به راي وارد نيست چه دردادخواست بدوي گواينكه جمله (بموجب ماده 221قانون مدني مسئول وفاي بعهدمي باشد)قيدشده است ولي خواسته پژوهشخواه وفاي بعهد نبوده بلكه مطالبه خسارات بوده است چون نقض حكم به انجام تعهددرمرحله پژوهشي بعمل آمده وبطوري كه درراي پژوهشي تصريح گرديده ادعاي جديددرمرحله پژوهشي قابل پذيرفتن نمي باشدنتيجتاراي بدوي مبني برمحكوميت پژوهشخواه به بيحقي تاييدمي شود.
براثرفرجامخواهي اداره دارائي شهرستان مشهدموضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده واكثريت به شرح زيرراي به ابرام حكم فرجام خواسته داده اند:
"مبناي حكم فرجامخواسته صحيح است به اكثريت ابرام مي شود."

مرجع :آرشيوحقوقي كيهان "مجموعه رويه قضائي
آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشورازسال 1328تاسال 1342
جلددوم ،آراءمدني ،چاپ دوم سال 1353                  صفحه 143تا145
19