آرا شورای عالی ثبت

راي شماره : 227 - 08/07/1344

راي شوراي عالي ثبت
بدهكارشرطي ثمن بيع شرط رابه صندوق ثبت دادتابه ورثه بستانكار شرطي داده شود.ورثه بدونفرازخودوكالت بلاعزل دادندكه هريك نصف آن مبلغ رابه نفع خودبگيرند.سپس يكي ازموكلان ،وكيل خودراعزل كرد.
وكيل معزول كه عزل رابي اثرميدانست براي دريافت سهم موكل خودبه دفترخانه مراجعه كردوقبوض اقساطي راهم داشت موكل اوكه اورامعزول ميدانست براي دريافت سهم خودبه دفترخانه مراجعه كردولي قبض اقساطي در دست نداشت .دفترخانه كسب دستوركرد.
راي مورخ 8/7/44شورا:
"هرچندمطالبه وجه متعلق به موكل ازطرف   اوباسلب حق عزل وكيل منافات ندارددراين مورددرصورت اختلاف بايدازطريق دادگاه رفع اختلاف بعمل آيد".
* سابقه *

نكات توضيحي :
اول -ازنظرشورابلاعزل بودن وكالت مانع نفوذعزل نيست به همين جهت گفته شده است "مطالبه وجه متعلق به موكل ازطرف  اوباسلب حق عزل وكيل منافات ندارد"به دليل اينكه بلاعزل كردن وكالت سلب اهليت استيفااز موكل نمي كندمگراينكه تصريح كنندكه منظورازوكالت بلاعزل ،سلب اهليت استيفاازموكل است دراين صورت موكل اهليت خودرادرموردوكالت ازدست ميدهد(بشرط آنكه نگوئيم اهليت ازحقوق راجع به شخصيت است وسلب آن كلا وبعضاجايزنيست عقيده عده اي چنين است )ولي هرگاه وكالتي بطوربلاعزل واقع شودوتصريح نكنندكه مقصودطرفين ازبلاعزل بودن سلب اهليت استيفاازموكل است دراين صورت نمي توان ضمانت اجراتخلف موكل راازشرط عدم عزل ،بطلان معامله موكل درموردوكالت شمردبلكه ضمنانت اجراازاين تخلف  ،جبران خسارتي است كه ممكن است به وكيل معزول واردشده باشد.
دوم - سندرسمي بيع شرط به موكلي كه وكيل خودراعزل كرده حقي داده است (ازراه وراثت )بودن قبض اقساطي دردست وكيل اونه حق موكل راسلب ميكند ونه اعتبارلازم الاجرابودن راازسندبيع شرط ميگيرددراين صورت چه مانعي داردكه موكل ازحق خودمستفيدشده ودفترخانه وجه رابه اوبدهدوكيل اگرحرفي داردبه دادگاه مراجعه كند؟
شورابعلت اينكه بين موكل ووكيل اختلاف است نظرداده است كه دفترخانه به كسي حواله وجه به صندوق ثبت ندهدوطرفين قبلابه دادگاه مراجعه كنندزيراآنكه قبض اقساطي دردست داردوكيل معزول است وموكل كه ذيحق واقعي است قبض اقساطي دراختيارش نيست مضافابراينكه شوراراجع به ضمانت اجرابلاعزل بودن وكالت باسكوت قانون واظهارنظرقضائي مواجه است وناگزيراست كه ازرسيدگي خودداري وذينفع رابه دادگاه راهنمائي كند.
سوم - درهرحال درمانحن فيه عامل قانوني كه تاخيردراجراسندرسمي بيع شرط راولوبراي يك لحظه درحق موكل (وبسوداو)اقتضاكندبنظرنمي رسد انتظاراظهارنظرقضائي ازدادگاه هم اين اقتضاراندارد.
مرجع :آراشورايعالي ثبت وشرح آن                    صفحه 280-282
تاليف :دكترمحمدجعفرجعفري لنگرودي
58