رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده     :  14/177467/7162
شماره دادنامه   :  354و352/25
تاريخ رسيدگي    :  10/7/1372
فرجامخواه       :  (الف )باوكالت آقاي (ب )
فرجامخوانده     :  آقاي (ج )
فرجامخواسته     :  دادنامه شماره 714534 صادره ازشعبه 32 دادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي     :  شعبه 25 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه       :  آقايان ...

خلاصه جريان پرونده :درارتباط بادعواهاي آتي الذكر:
الف )دعوي آقاي ((ج ))عليه آقاي ((الف ))به خواسته 1.ابطال قولنامه عادي 23/12/68 مقوم به مبلغ 2010000  2.استيلاي يد برسه دانگ ازيك باب مغازه نانوايي جزوپلاك ثبتي ...مقوم به مبلغ 000,100 ريال 3.مطالبه عوايدسه دانگ سهمي اينجانب ازدرآمدمغازه مذكوراز23/12/68 تاروزاجراي حكم به قرارماهي 100000ريال باكليه خسارات قانوني به خلاصه توضيح اينكه خوانده به موجب صلحنامه ...دفتر 418...وقرارداد عادي 30/5/52 سه دانگ مشاع ازكليه نانوايي بربري پزي جزوپلاك ... موضوع اجاره نامه رسمي ...رابه اينجانب فروخته سپس برابرپرونده اجرايي 68/43 شعبه 32 دادگاه حقوقي يك ...به تصرف اينجانب داده شده است بعدا"خوانده باتوسل به خدعه اينجانب رااغفال و مجبوربه امضاءقولنامه 23/12/68 نموده تاسهم اينجانب رابه مبلغ 14500000 ريال خريداري نمايد وتاآخرفروردين 69 باپرداخت مبلغ مذكورمورد قولنامه رابه نامبرده منتقل نمايم براي پرداخت ماليات مراجعه كردم متوجه شدم ماليات حدود11000000 ريال است كه باتوجه به قيمت قولنامه مغبون شده ام وكميسيون حل اختلاف اتحاديه نانوايان تهران براي فسخ وابطال قولنامه جلساتي (ترتيب )دادولي خوانده حضورپيدانكرد نظربه اينكه معامله انجام نگرفته است واينكه خوانده مانع تصرفات اينجانب است ودرآمدعوايدسه دانگ مغازه متعلق به اينجانب است كه خوانده حاضربه تاديه نيست تقاضاي رسيدگي وصدورحكم رادارد.
(ب )دعوي آقاي ((الف ))باوكالت آقاي ((ب ))عليه آقاي ((ج ))به خواسته صدورحكم به الزام خوانده به تنظيم سندانتقال نسبت به سه دانگ حقوق صنفي وحق كسب وپيشه يك باب مغازه نانوايي موضوع قراردادو فروش 13/12/68 مقوم به مبلغ 2010000 ريال باخسارات دادگاه پس ازتشكيل وتجديدجلساتي به علل منعكس درپرونده وتحقيق ازشهودوشنيدن اظهارات طرفين واسترداد دعوي مطالبه اجرت المثل وصدورقرار ردنسبت به آن سرانجام نظريه دادگاه درتاريخ 12/12/70 نسبت به دعاوي مزبوربه خلاصه آتي صادرگرديده است :دعوي ابطال قولنامه عادي 13/12/68 و استيلاي يدبر 3 دانگ مشاع مغازه نانوايي جزوپلاك ...ودعوي درخواست الزام به تنظيم سندرسمي انتقال حق وپيشه وكسب 3 دانگ مغازه نانوايي نظربه اينكه مستنددعوي دوطرف صورتجلسه 23/12/68 كميسيون حل اختلاف متشكله دراتحاديه نانوايان ...ميباشد كه نسخه اصلي اين صورتجلسه دراتحاديه نانوايان ...ضبط مي باشد ومفاداين صورتجلسه كه جزو توافقنامه ياتعهدنامه برفروش وواگذاري منافع وحق وپيشه وكسب سه دانگ مشاع مغازه مورداشاره ازجانب ((ج ))به شريك دگرخودآقاي ((الف )) درقبال مبلغ 14500000 كه عرفا"همان قولنامه باتعهدابتدايي عنوان دارد ومفهوم ومعناي ديگري به نظرمحكمه نداشته چه جمله مندرج در توافقنامه به اين عبارت :اين قراردادبه عنوان قولنامه دركميسيون حل اختلاف باحضورامضاءكنندگان كه ...خودشان تعيين كرده اندوبه توافق رسيده اندنوشته شده ومبلغ نزدكميسيون به عنوان امانت وحسن انجام كارازهركدام 1500000 ريال كه ((الف ))نقدا" پرداخت نمودند وآقاي ((ج ))يك برگ چك شماره ...بانك تجارت ...صريحا"دلالت مي نمايد كه هيچ وجهي ازجانب آقاي ((الف ))به ((ج ))پرداخت نگرديده بلكه هريك ازطرفين مبلغ 1500000 ريال به عنوان امانت جهت تضمين انجام مفاد قولنامه نزداعضاي كميسيون گذاردندكه درآخرفروردين ماه 1369معامله انجام وسندانتقال تنظيم ومبلغ موردتوافق به ((ج )) پرداخت گردد. صرفنظرازاظهارات وشهادت اعضاءكميسيون دردادگاه ...كه درموعدمقرر طرفين به مفادقولنامه عمل ننموده وكميسيون به شرح صورتجلسه 30/3/69 اعلام بي اعتباري توافقنامه رانموده بودنداساسا"نقش توفقنامه از حدقولنامه فراترنبوده وهيچ گونه وجهي به عنوان ثمن ياقسمتي ازثمن به فروشنده پرداخت نشده ونسبت به قبض مبيع ياتحويل محل به عنوان مبيع نيزتصريحي نداردوتحقق عقد را بنحوي كه خريدار مالك مبيع و فروشنده مالك ثمن شناخته شودنمي رساند مضافا" براينكه صورتجلسه 21/11/69 كه تكليف آقاي ((الف ))برپرداخت ماهانه 000,100 ريال به عنوان اجاره وعوائدسهمي ...برعدم تحويل مغازه به عنوان بيع دارد و نامه هيئت مديره شركت تعاوني نانوايان به اتحاديه بر شناسايي نصف سهميه نانوايي براي ...نيزتائيدهمين موضوع مي باشدبااين تقدير توجها"به صورتجلسه 23/12/68 و شهادت اعضاي كميسيون مسجل استشهاديه كه وقوع عقد را محقق ندانسته اند و با عنايت به صورتجلسه و مكاتبات بعدي اتحاديه نانوايان ... و اينكه احرازهيچ گونه قبض و اقباض در رابطه با ثمن ومبيع در نتيجه اين قولنامه نگرديده و عمليات بعدي طرفين نيزتائيد وقوع عقد را نمي نمايد چون قولنامه به صورت تعهد ابتدائي لازم الوفا نمي باشد بر بي اعتباري و بطلان صورتجلسه 23/11/68 و نتيجه ابطال دعوي آقاي ((الف )) و صدورحكم براستيلا و استقرار يد آقاي ((ج )) در3 دانگ مشاع مغازه اظهارنظرمي گردد. 
آقاي ((ب ))وكيل آقاي ((الف )) به نظريه اعتراض كرده پرونده به ديوان عالي كشور ارسال شده كه در دادنامه شماره 71/504 به اين شعبه ازاين شعبه صادر گرديده است :
(نظربه مجموع محتويات پرونده منجمله دادنامه اجراشده شعبه 32حقوقي يك ...وقراردادباصورتمجلس مستنددعوي كه به موجب آن حق انصراف از انجام معامله براي طرفين پيش بيني شده وقطع نظرازاستدلال دادگاه نظريه صادره من حيث نتيجه بنابه مراتب خالي ازاشكال مي باشدايرادات واعتراضات وكيل آقاي ((الف ))نسبت به آن باوصف فوق واردنيست علي هذا پرونده جهت اقدام قانوني اعاده مي شود.) متعاقبا"  درتاريخ 5/10/71 به وقت فوق العاده دادگاه پايان دادرسي رااعلام وبراساس نظريه متخذه انشاءراي نموده كه منتهي به تجديدنظر خواهي گرديده است .اعتراض اين است كه آقاي ((ج ))به موجب اظهارنامه اقراربه فروش سرقفلي وحقوق ديگرنموده معلوم نيست چرا دادگاه قرارداد فروش را مبايعه نامه تلقي نكرده است .شهادت هم نمي تواند خللي به لزوم عقد بيع وارد كند وبه اين امركه خود... تقاضاي فسخ به علت غبن كرده توجه نشده است ودر پرونده 71/1/351 شعبه اول تحقيق دادسراي ناحيه 3... نيزاقراركرده است تقاضاي اعطاي گواهي نامه مي شود و مبيع دراختيار موكل بوده وقسمتي از ثمن پرداخت شده كه باقي مانده آن به هنگام تنظيم سند رسمي پرداخت گردد.اعتراضنامه عينا" هنگام شور قرائت مي گردد.
هيئت شعبه درتاريخ بالا تشكيل گرديد وپس ازقرائت گزارش آقاي ... عضومميزواوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهد :
((بسمه تعالي . درخواست اعطاءگواهي دراين مرحله قابل پذيرش نيست وايردات و اعتراضات تجديدنظرخواه نسبت به دادنامه هاي موردتقاضاي تجديدنظرمالا "موجه و وارد نمي باشد. ازجهت تشريفات رسيدگي هم اشكال موثري به نظرنمي رسدعليهذادادنامه هاي مزبورمن حيث نتيجه ابرام مي گردد.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
82