رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده     : 2423/6531
شماره دادنامه   : 27/23
تاريخ رسيدگي    : 2/1/72
تجديدنظرخواهان  : آقايان (الف ) و (ب ) با وكالت آقاي (ج )
تجديدنظرخواندگان : خانمهاي (د) و (ه ) و (س ) و (ش )
تجديدنظرخواسته  : راي شماره 70569/122/10/70 شعبه دوم دادگاه حقوقي يك... 
مرجع رسيدگي     : شعبه بيست و سوم ديوان عالي كشور
هيئت شعبه       : آقايان ...
خلاصه جريان پرونده : تجديدنظر خواندگان و دو نفر ديگر به اسامي بانوان (ك ) و (گ ) در تاريخ 10/11/66 عرضحالي به طرفيت تجديدنظرخواهان داير به مطالبه عوايد سهم الارث خود ازماترك پدر مربوط به سالهاي 64 و 65 و 66 جمعا به مبلغ 4500000 ريال و اعسار از هزينه دادرسي تقديم دادگاههاي حقوقي يك...  نموده اند كه به شعبه دوم ارجاع و تحت كلاسه 661016/2 حقوقي به جريان افتاده است با اين توضيح كه طرفين پرونده به اضافه افراد ديگر وارث مرحوم (ن ) مي باشند كه در تاريخ 12/8/64 فوت نموده است و خواندگان كليه اموال او اعم از منقول و غيرمنقول واحشام را در تصرف خود گرفته و از آنها بهره برداري مي نمايند بدون اينكه سهم وراث ديگر را پرداخت كنند و ضمن درخواست صدور و اجراي قرار معاينه و تحقيق محلي با جلب نظر كارشناس و تقديم فتوكپي اظهارنامه شماره 141947/10/66 و دو فقره استشهاديه كه يكي در رابطه با درخواست اعسار آنها مي باشد صدور حكم به محكوميت خواندگان را خواستار شده اند. خواندگان با تقديم لايحه ثبت شده به شماره 21196/3/67 مدافعاتي خلاصتا به اين شرح به عمل آورده اند
1 - دعوي خواهانها بي اساس است
2 - خواهانها معسرنيستند و قادر به ابطال تمبر هزينه دادرسي مي باشند.
3 -  صورت ريزاموال متعلق به متوفي تقديم نشده است
4 - دليلي كه ثبت مالكيت مورث نسبت به ملكي باشد ارائه گرديده است
5-  احشام ومواشي به حكايت پرونده كلاسه 583/66 به فروش رفته و قيمت آنها توديع گرديده است
6 - خانه و اثاثيه هم صورت برداري شده و تحويل همسر متوفي و بانو (ك ) احد از خواهانها مي باشد
7 -  تراكتور و موتورهاي آب و سمپاشي هم ارتباطي به متوفي نداشته بلكه متعلق به خودشان مي باشد و نهايتا صدور حكم به رد دعوي را درخواست نموده اند. 
دادگاه بدوا به دعوي اعسار رسيدگي و راي به قبول آن و معافيت خواهانها از پرداخهت هزينه دادرسي صادر كرده و پس از تكميل پرونده از حيث صورت ريز اموال و اعلام شماره پلاكهاي ثبتي و استعلام از اداره ثبت اسناد و املاك شهرستان 000 و احراز مالكيت مورث طرفين نسبت به آنها جهت تعيين حصه خواهانها از عوايد سالهاي مورد مطالبه قرار ارجاع امر به كارشناس صادر و متعاقب وصول نظريه او وارد تشخيص ندادن اعتراضات خواندگان نسبت به نظريه مذكور در تاريخ 3/9/69 مبادرت به اصدار نظريه به نفع خواهانها به ميزان مندرج در نظريه كارشناس بابت عوايد سالهاي 64 الي 68 نموده كه به لحاظ اعتراض خواندگان و ارسال پرونده به ديوان عالي كشور طبق راي شماره 333/423/8/70 صادره از اين شعبه تنفيذ گرديده است 0
پس از اعاده پرونده دادگاه فوق الاشعار بدوا مبادرت به صدور راي شماره 473/70/302/8/70 براساس نظريه مذكور و سپس راي تصحيحي شماره 70569/122/10/70 با تعيين رقم محكوميت نموده است 0
پس از ابلاغ راي به طرفين آقاي (ج ) وكيل دادگستري وكالتا از طرف محكوم عليهما مبادرت به تقديم عرضحال تجديدنظرخواهي نموده و اعتراضات او حسب مندرجات لايحه منضم به عرضحال مذكور خلاصتا به اين شرح است. 
1- دادخواست در سال 1367 تقديم شده و اظهارنظر دادگاه در خصوص عوايد سال 1368 خارج از مورد استدعا و خواسته خواهانها بوده است
2 - طبق صورتجلسه مورخ 22/1/67 و موجود در پرونده هاي كلاسه 583 و 66668 ح احشام به مبلغ يك ميليون و چهارصد هزار ريال به فروش رفته و وجه آن طبق قبض سپرده شماره 241592/1/67 در صندوق توديع گرديده و محكوميت دوباره موكلان او به پرداخت وجه از آن بابت فاقد وجه قانوني است 0
3 - تراكتور و تريلي و سمپاش متعلق به متوفي نبوده تا خواهانها هم از آن ذيسهم باشند بلكه به موكلان او تعلق دارد و راي صادره در اين خصوص هم بي پايه و اساس است
4 - حدود 5/1 طناب از زمينهاي مورد بحث در تصرف مادر و خواهر كوچك موكلان مي باشد0 محكوميت آنها در اين خصوص هم وجاهت قانوني ندارد و نتيجتا" نقض راي صادره درخواست شده است 0
 دفتر دادگاه مبادرت به تبادل لوايح نموده و پس از وصول پاسخ از ناحيه تجديدنظرخواندگان پرونده به ديوان عالي كشورد ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديده است 0 مندرجات دادخواست تجديدنظرخواهي كه طي آن انصراف دو نفر از خواهانها از ادامه دعوي اعلام گرديده و نيز لايحه اعتراضيه منضم به آن وهمچنين لايحه جوابيه تجديدنظر خواندگان به هنگام مشاوره قرائت خواهد شد0
هئيت شعبه درتاريخ بالا تشكيل (است و) پس از قرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز و اوراق پرونده مشاوره به عمل آورده و به شرح ذيل مبادرت به صدور راي مي نمايد:
(براي راي شماره 569  70/2  12/10/70 صادره از شعبه دوم دادگاه حقوقي يك... نتيجتا اشكال وارد است چه اولا عوايد سالهاي 64 و 65 و 66 مورد مطالبه تقديم كنندگان عرضحال بوده و معلوم نيست با وجوداينكه در مهلت قانوني خواسته دعوي افزايش نيافته است دادگاه بر چه پايه واساسي نسبت به عوايد سالهاي 67و68 هم اظهارنظر كرده است ثانيا كارشناس منتخب قيمت احشام به فروش رفته را هم محاسبه نموده و تجديدنظر خواهان به پرداخت آن نيز محكوم شده اند ولي تكليف وجه توديعي مشخص نگرديده است به اين ترتيب كه پس از اجراي دادنامه چه كسي بايستي آن وجه را ازحساب سپرده موقت دريافت نمود ثالثا كارشناس درصفحه چهارم نظريه خود صريحا اعلام داشته (احراز مالكيت قطعي دو دستگاه تراكتور مقدور نگرديد) مع الوصف در ذيل همان برگ عوايد پنج ساله را در جدول عوايد مربوط به هزينه منظور كرده است كه لازم به نظر مي رسد در خصوص تعلق تراكتورهاي مذكور و همچنين تريلي و سمپاشي و موتورآب به خواندگان و يا مورث اصحاب دعوي رسيدگيهاي بيشتري بعمل آيد فلذا راي مذكور نقض و تجديد رسيدگي به شعبه ديگر دادگاه حقوقي يك... ارجاع مي گردد0)

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي  1
صلاحيت ، داوري ، خسارات ، امورحسبي ، وقف ، معامله فضولي ، تهاتروغصب
تاليف يدالله بازگير، ازانتشارات ققنوس ، چاپ اول ، سال 1377
01