رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده  : 18/136053/146653/6653
شماره دادنامه : 39 و 393 و 392/25
تاريخ رسيدگي : 25/7/1371
فرجامخواه    : (الف ) و (ب )
فرجامخوانده  : (ج )
فرجامخواسته  : دادنامه شماره 31113114115/6/70 صادره از دادگاه حقوقي يك 000
مرجع رسيدگي  : شعبه 25 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه    : آقايان 000
خلاصه جريان پرونده : به تاريخ 24/6/61 000 و 000 وكلاي دادگستري به وكالت (ج ) دادخواست به خواسته افراز و تقسيم ماترك (د) با جلب نظر كارشناس به طرفيت (ش ) و (س ) و (الف ) و (ب ) و (ك ) و(گ ) و (ه ) اقامه نموده اين دعوي به تاريخ 5/10/63 در شعبه اول دادگاه عمومي 000 به كلاسه 61/945 منتهي به صدور راي مبني بر رد درخواست افراز و معتبر بودن توافق نامه عادي گرديده (5/5/41 و 31/4/45) فرجامخواهي شده رسيدگي به اين شعبه ارجاع گرديده هيئت شعبه به تاريخ 25/9/64 چنين راي داده با توجه به مجموع محتويات پرونده خاصه تقسيم نامه عادي مورخ 5/5/41 و توافق نامه 31/4/65 و صورتجلسه معاينه و تحقيق محلي علاوه بر اينكه امضاء فرجامخواسته در نوشته اخير محرز نيست مضافا اينكه نامبرده در آن تاريخ كبير نبوده است اساسا نوشته مزبور به اعتبار و استناد تقسيم نامه عادي نيز تنظيم نشده تا بتوان آن را تاييد ضمني تقسيم نامه موصوف تلقي نمود و نظر به اينكه مواد مورد استناد از قانون امور حسبي در دادنامه فرجامخواسته (209 و 301 و 313) نيز در مقام دادخواست تقسيم مقرر در ماده 20 همان قانون از دادگاه وضع گرديده و ارتباطي به عمل اشخاص در خارج از دادگاه ندارد و مواد 1241 و 1283 و 1291 قانون مدني هم منصرف از موضوع مي باشد علي هذا و با عنايت به ملاك ماده 3قانون امور حسبي با لزوم اخذ موافقت دادستان و صلاحيت ذيل ماده 313 همان قانون بدون شرح (اگر مابين آنها محجور يا غايب باشد تقسيم ماترك در دادگاه به عمل مي آيد) نظر به اينكه تنظيم تقسيم نامه عادي 5/5/41 در خارج از دادگاه و در زمان صغر بعضي از ورثه منجمله فرجامخواه مباين و مغاير با قانون موصوف بوده است دادنامه فرجامخواسته كه با تعيين خلاف ذيل ماده 213 مزبور صادر شده مخدوش است با نقض آن رسيدگي به دادگاه عمومي 000 محول مي شود0
دادگاه حقوقي يك 000 با دستور تعيين وقت رسيدگي و استماع اظهارات اصحاب دعوي به شرح صورتجلسات 16/7/65 و همچنين ملاحظه صورتجلسه 16/4/63 و اجراي قرار معاينه و تحقيق محلي شعبه اول دادگاه عمومي 000 و دستور توام شدن درخواست افراز است از وارث متوفي با دعوي مطروحه مبادرت به صدور كارشناسي نموده كارشناس با رعايت سهام شرعي و قانوني و تقديمي آنها و رعايت مقررات قانون امور حسبي افرازي وارث را مشخص نمايد واجراي قرار نيابتا به دادگاه حقوقي 2 000 محول شده حقوقي يك 000 با توجه به اينكه وارث مدعي داشتن اعياني در محل مي باشند و بعضي از وارث قطعاتي را به ديگران انتقال داده اند در زمينه كيفيت اجراي قرار كارشناسي از حقوقي يك 000 پرسش نموده دراين زمينه تحقيق انجام شده (12/8/65) در جريان مسئله كارشناسي و اجراي آن 20/9/00066 به خواسته وارث ثالث به طرفيت (س ) بازرس دويست و ده هزار ريال اقامه نموده و نتيجه چنين توضيح داده دو قطعه شماره 10 افرازي قبلي مالك قسمتي از مورد درخواست افراز ورثه 000 مي باشد سوابق مالكيت خود را به موجب سند مالكيت 29 فرعي از 1023 اصلي و گواهي 224426/5/67 اداره كشاورزي 000 مي باشد سوابق مالكيت خود را به موجب سند مالكيت 7 فرعي از123 اصلي وگواهي 224436/5/67 اداره كشاورزي 000 به دادگاه تسليم داشته دادگاه رسيدگي به دعوي وارد ثالث را در محدوده قطعه 10 افرازي ضروري دانسته و در اين رابطه به معاينه و تحقيق و كارشناسي و اعطاء نيابت حقوقي يك 000 اقدام نموده كارشناس به موجب نظريه 000 مملوك وارد ثالث را مقدار 7650 مترمربع منطبق با سند وارد ثالث و مساحت 5890 مترمربع باغ نسقي را به موجب 000 وارد دانسته سپس دادگاه با خارج نمودن حصه وارد ثالث ازمتروكات غيرمنقول متوفي افراز بقيه متروكات را موكول به اظهارنظر كارشناس نموده وضمنا لايحه شماره 000 از طرف خواهان و (س ) در مورد مملوك وارد ثالث توافقا پيوست پرونده گرديده كه كارشناس ضمن تنظيم وتهيه كروكي محل مورد درخواست افراز ه استثناي ساختمانهاي احداثي و اشجار كه مورد خواسته نبوده با رعايت سهام شرعي و قانوني و تعديل سهام نظريه خود را تسليم نمايد0 كارشناسي نظريه خود را به شماره 000 تقديم داشته كل رقبات موجود را به 10 سهم كه از لحاظ قيمت مساوي مي باشند تقسيم نموده و در توصيف و نمايش هر سهم كم و كيف قطعات را مشخص كرده ]است [ اين نظريه مورد اعتراض وكيل خواهان واحد از وزارت كه اصلا با افراز بعدي مخالف بوده است قرار گرفته در اين فاصله بانو(ه ) با احد از وارث فوت كرده ورثه او به موجب لايحه 000 معرفي شده اند0 وراث جزو اصحاب دعوي مي باشد0 دادگاه با توجه به محتويات پرونده و كسب نظر مشاور دادگاه مبادرت به صدور راي نموده نتيجه به شرح زير:
01 شش دانگ قطعه 6 افرازي نقشه ونظريه كارشناسي به مساحت 3115 مترمربع در سهم بانو (ج ) 02 شش دانگ قطعه چهارم افرازي به مساحت 3173 مترمربع موضوعا طبق نقشه و نظريه كارشناسي در سهم بانو (گ ) 03 شش دانگ قطعه پنجم افرازي به مساحت 2781 مترمربع موضوعا طبق نقشه و نظريه كارشناس در سهم بانو (س ) 04 شش دانگ قطعه دوم نقشه و نظريه كارشناس به مساحت 3406 مترمربع و بانو (ك ) 05 شش دانگ قطعه 2 افرازي مجزا شده از قطعه 7 به مساحت 1047 مترمربع نظريه و نقشه كارشناسي درسهم (ش ) 06 شش دانگ قطعه كم افرازي به مساحت 5471 مترمربع در سهم (الف ) 07 شش دانگ قطعه دوم به مساحت 7120 مترمربع نقشه و نظريه افرازي در سهم (ب ) 08 مقدار 5/5941 مترمربع از شش دانگ قطعه 9 به مساحت 5/10516 كه توسط (الف ) و (ب ) به اشخاص فروخته شده بقيه به مقدار 4575 مترمربع در سهم مشاعي (الف ) و (ب ) قرار گرفت 0 ضمنا درمورد ثمن اعياني چون بانو (ه ) مادر وراث بوده لذا موردي براي تعيين ثمن باقي نخواهد ماند و لذا هر يك از وارث به موجب ماده 325 قانون امور حسبي مالك مستقل سهم خود بوده به حصه ديگران حقي ندارند و به عبارت ديگر هر يك از وارث كه حصه تعيين شده ديگري را در تصرف دارد ملزم به تحويل آن به صاحب سهم مقرر به شرح فوق است و راجع به دعوي وارد ثالث موارد قبول دادگاه واقع گرديده و قطعه 10 در سهم او قرار گرفت 0 لذا دعوي مزبور از دعوي اصحاب دعوي اصلي خارج و در وضع موجود وارد ثالث مالك قطعه مزبور خواهد بود0 از طرف دو نفر از ورثه متوفي تجديدنظرخواهي شده و رسيدگي به اين شعبه ارجاع گرديده است 0
شعبه در تاريخ فوق تشكيل است و با توجه به محتويات پرونده و مشاوره مبادرت به صدور راي مي شود0
(بسمه تعالي 0 با لحاظ مجموع محتويات پرونده بر دادنامه مورد تقاضاي تجديدنظر (قطع نظر از اينكه به طرفيت همه وارث طرح نشده ) اشكالات ذيل وارد است 01 در قبال درخواست افراز و تقسيم بانو (ج ) تقسيم نامه عادي ابراز گرديده كه در حكم دادگاه بدوي و سپس نقضي اين شعبه بدان اشاره شده است دادگاه نقيا يا اثباتا نسبت به آن بيان نظر نكرده و فقط جهات مورد نظر اين شعبه را در دادنامه منعكس نموده است 
02 حسب محتويات پرونده خواهان افراز همه وارث نيستند بنابراين با فرض اينكه دادگاه تقسيم نامه عادي ياد شده را غيرمعتبر بداند تعيين سهم براي كساني كه متقاضي افراز نيستند مجوز قانوني ندارد 03 در مقام افراز و تفكيك پلاكهاي موضوع دعوي دقيقا آنچه مشمول اصلاحات ارضي قرار گرفته مشخص نشده و معلوم نيست اين مقدار در رابطه با كداميك از مالكين بوده تا موقع تقسيم ملحوظ نظر قرار گيرد0
04 نظريه كارشناس با توجه به خواهانهاي افراز و سهم آنها به نحو دقيق تقديم نگرديده به علاوه با توجه به مواد 317316315 319 قانون امور حسبي عمل تقسيم انجام نگرديده و اقدام دادگاه به تعيين سهام بدون قرعه كشي و بنا به مصلحت فاقد جوازقانوني است 05 در مورد تحويل سهم كه جزو خواسته بوده نيز برخوردي نشده است 0 علي هذا با نقض راي در قسمتي كه مورد تقاضاي تجديدنظر مي باشد (تعيين و تقسيم سهام ) رسيدگي به دادگاه حقوقي يك 000 محول مي شود0)

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي  1
صلاحيت ، داوري ، خسارات ، امورحسبي ، وقف ، معامله فضولي ، تهاتروغصب
تاليف يدالله بازگير، ازانتشارات ققنوس ، چاپ اول ، سال 1377
100