رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده     : 923/144821/4096
شماره دادنامه   : 353 و 352/13
تاريخ رسيدگي    : 18/6/69
تجديدنظرخواه    : آقاي (الف ) به وكالت آقاي (ب )
تجديدنظرخواندگان : آقايان (ج ) و (د)
تجديدنظرخواهان  : آقايان (ج ) و (د)
تجديدنظرخوانده  : آقاي (الف )
تجديدنظر خواسته : دادنامه شماره 2324/1/68 صادره از شعبه اول دادگاه حقوقي يك 000
مرجع رسيدگي     : شبعه 23 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه       : آقايان 000
خلاصه جريان پرونده : آقايان (ج ) و (د) در تاريخ 9/8/61 دادخواستي به طرفيت آقاي (الف ) به خواسته مطالبه يك ميليون و و چهارده هزار و يكصد و نه ريال به موجب چهل برگ فاكتور و سي و هشت برگ حواله خوانده و خسارات به شعبه 000 دادگاه شهرستان 000 تقديم و توضيح داده اند خوانده از سالها قبل با ما داد و ستد داشته و اجناس مورد نياز براي او ارسال مي شد0 در سالهاي 56 و 57 به لحاظ تشنجات داخلي با اينكه طبق چهل برگ فاكتور و سي و هشت برگ حواله اجناس مورد نياز او را ارسال داشتيم از پرداخت بهاي آنها و تسويه حساب خودداري ]كرده است [ ناچار اظهارنامه اي براي او ارسال داشتيم كه تسويه حساب نمايد ليكن تسويه حساب خودداري نموده چون مبيع تحويل مشتري شده ملزم به پرداخت ثمن است و با ارجاع امر به كارشناس تقاضاي صدور حكم براساس خواسته نموده اند0 خوانده طي لايحه اي اعلام كرده وجود فاكتورها دليل دين نيست هر فروشگاه مي تواند هرمقدار كه بخواهد فاكتور صادر نمايد به جز سه برگ بقيه اوراق داخلي است 0 هيچ يك از اوراق به استثناي دو فقره آن به امضاي اينجانب نيست حتي اگر همه به امضاي من بود دليل بدهي اينجانب نبود0 وجود فاكتور در دست فروشنده دليل عدم پرداخت ثمن نيست اصولا براي فروش تزئينات دو نوع قيمت وجود داشته وقيمتي كه براي فروشنده تعيين شده كمتر از قيمت مصرف كننده است 0 فروشندگان تزئينات براي ارائه به مركز بررسي قيمتها و ساير ارگانها اوراق داخلي صوري نيز داشته اند و اكثر اين اوراق داراي امضاي موهوم است 0 بر فرض محال نيز اگر اوراق داراي امضاي شناخته شده يا مربوط به اينجانب بود هيچ امري را ثابت نمي كرد0 اگر خواهانها مدعي هستند در ظرف بيش از دو سال كه تاريخ اوراق نشان مي دهد جنس به من داده اند و قيمت آن را دريافت نمي كردند برخلاف عرف معمول بازار است 0 ادعاي خواهانها را كلا تكذيب نموده تقاضاي رد دعوي آنان را كرده است 0 دادگاه با تعيين وقت رسيدگي و دعوت طرفين و ملاحظه لوايح واصله از طرفين و استماع اظهارات آنان و تقاضاي آنان بر انجام مذاكرات اصلاحي و تجديد جلسه دادگاه به همين منظور دادگاه در تاريخ 18/3/63 ختم رسيدگي را اعلام و پس از شرح دعوي و مدافعات معموله چنين راي داده است 0 با توجه به مراتب فوق و لوايح طرفين اظهارات آنان چون غير از دو فقره از مدارك استنادي كه به امضاي خوانده است بقيه مدارك به امضاي وي نيست و دفاع خوانده نسبت به اوراقي كه به امضاي وي مي باشد موجه بنظر نمي رسد لذا با در نظر گرفتن جهات ياد شده و اين كه صدور چك دليل بر بدهي خوانده در قبال نوشتجات ديگر نمي باشد و دفاع خوانده در اين مورد موجه است 0 دادگاه راي به رد دعوي خواهانها صادر مي نمايد0 از اين حكم خواهانها فرجامخواهي كرده اند رسيدگي به شعبه 23 ديوان عالي كشور ارجاع مي شود0 هيئت شعبه به تصدي آقايان قضات پيشين اين شعبه به موضوع رسيدگي و طي دادنامه شماره 172/1/64 بااين استدلال كه در بازار كليه حواله ها نسيه است و خواهانها به اين امر استناد كرده اند كه كالا را وسيله آقاي (ه) ارسال مي كرده اند با توجه به 28 لايحه تشكيل دادگاههاي عمومي ضرورت داشت دادگاه در خصوص تاجر بودن طرفين و دفاتر آنان و هويت اشخاصي كه امضاي آنان به عنوان تحويل گيرنده كالا وجود دارد و نوع رابطه تحوبا گيرندگان با خوانده در خصوص عرف مورد نظر از طرفين و مطلعين اخذ توضيح نموده پس از جلب نظر كارشناس در مورد اوراق و ادعاها اقدام قانوني معمول سپس راي مقتضي صادر مي نمود لذا حكم فرجامخواسته را نقض و رسيدگي به شعبه ديگر دادگاه عمومي 000 ارجاع شده است 0 پرونده اين بار در شعبه اول مورد رسيدگي قرار مي گيرد به لحاظ ضرورت اخذ توضيح از خواهانها در مورد تاجر بودن يا نبودن آنان و استعلام از هويت اشخاصي كه اوراق استنادي را امضاء كرده اند و ارتباط فاكتروها و حواله ها با تعيين وقت رسيدگي دادگاه خواهانها را احضار و خواهانها آقاي (س ) را به سمت وكيل خود معرفي ]كردند[0 دادگاه تحقيق از آقاي (ه) و ملاحظه دفاتر خواهانها را ضروري تشخيص ]داده [ مشاراليه را توسط خواهانها دعوت و دفاتر آن ، نيز مطالبه مي شود0 آقاي (ب ) به وكالت از خوانده وارد دعوي شده پس از استماع اظهارات وكلاي طرفين و اظهارات آقاي (ه) دادگاه تحقيق از آقاي (ت ) را در خصوص حواله ها ضروري تشخيص داده و توسط وكيل خواهانها دعوت نموده است كه در جلسه دادگاه حاضر باشند0 پس از استماع اظهارات (ت ) قرار قرار ارجاع امر به كارشناس به شرح صورتجلسه مورخ 21/2/67 صادر و پس از اجراي قرار كارشناسي و وصول نظريه كارشناس در دو فقره در تاريخ 12/1/68 در حالي كه دادگاه به دادگاه حقوقي يك تبديل شده است ختم رسيدگي را اعلام و چنين راي داده است : از توجه به مجموع محتويات پرونده و اظهارات طرفين و وكلاي آنان بالاخص اظهارات و گواهي شهود كه نويسنده و دريافت كننده كالاهاي مندرج در حواله هاي مورد بحث مي باشند و شهادت براينكه وجهي هم بابت دريافت كالاهاي موضوع حواله و فاكتورهاي خواهانها نپرداخته و احراز اينكه فاكتورهاي صادره مورد بحث از ناحيه خواهانها به استناد حواله هايي بوده كه خوانده صادر نموده و شهود و كارگران شاغل در مغازه خوانده هم بر اين معنا شهادت داده اند با توجه به مفاد دو فقره نظريه كارشناس كه ايراد و اعتراض موثري نسبت به آن نشده دادگاه ادعاي خواهانها را صائب تشخيص ]داده [ و راي به پرداخت مبلغ 427132 ريال از طرف خوانده در حق خواهانها صادر كرده و نسبت به مازاد بر آن به لحاظ فقد ادله كافي راي به رد دعوي صادر نموده است 0 از حكم مذكور طرفين تجديد نظر خواهي كرده اند0 رسيدگي به اين شعبه ارجاع شده است 0 لوايح اين مرحله از رسيدگي موقع مشاوره قرائت خواهد شد0
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد0 پس از قرائت اوراق پرونده و گزارش عضو مميز مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(از طرف تجديدنظرخواهان اعتراض خاصي كه در اين مرحله از رسيدگي مورد توجه قرار گيرد معمول نشده است 0 با لحاظ اوراق پرونده و اقدامات و رسيدگيهاي انجام شده از طرف دادگاه و و نظرات كارشناس و موداي شهادت شهود و مباني استدلال دادگاه بر راي تجديد نظر خواسته اشكالي ملحوظ نيست 0 راي مذكور ابرام مي شود0)

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي  1
صلاحيت ، داوري ، خسارات ، امورحسبي ، وقف ، معامله فضولي ، تهاتروغصب
تاليف يدالله بازگير، ازانتشارات ققنوس ، چاپ اول ، سال 1377
100