رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده   : 132/2624
شماره دادنامه : 90/13
تاريخ رسيدگي  : 20/2/1373
تجديدنظرخواه  : آقاي (الف )
تجديدنظرخوانده : اداره اوقاف 000
تجديدنظرخواسته : راي شماره 25/5/7202772 شعبه پنجم محاكم عمومي 
مرجع رسيدگي   : شعبه 13 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه     : آقايان 000
خلاصه جريان پرونده : از مراجعه به اوراق پرونده چنين عايد است كه اداره حج و اوقاف و امور خيريه شهرستان 000 با استناد به وقفنامه مورخ ششم صفر 1301 هجري قمري نسبت به مرحوم (ب ) دادخواستي به خواسته صدورحكم بر وقفيت پلاك شماره 365 بخش 00034 معروف به باغ 000 عليه آقاي (الف ) به دادگاههاي مدني خاص 000 تقديم داشته و در متن دادخواست توضيح داده كه پلاك مذكور وقف عام بوده و منافع آن مي بايستي به مصرف تعزيه داري حضرت خامس آل عبا عليه السلام برسد و چون به موجب سوابق ثبتي خوانده آن را به عنوان ملك شخصي تقاضاي ثبت كرده و در تصرف دارد و لذا رسيدگي و صدور حكم به شرح خواسته مورد تقاضاست كه با ثبت دادخواست به كلاسه 62966 شعبه چهارم مدني خاص 000 مطرح رسيدگي قرار دادند و با تعيين وقت دادرسي و دعوت از اصحاب دعوي در وقت مقرر 21/1/67 دادگاه تجديد جلسه نموده تا نماينده اداره خواهان در جلسه حاضر شود ضمنا خوانده ادامه مدافعات خود را موكول به تقديم لايحه بعدي دانسته و به همين مناسبت لايحه مورخه 23/3/67 را مشتمل بر دو صفحه تقديم داشته و در آن منشاء مالكيت خود را احداث باغ و استدعاي ثبت را تا مرحله صدور سند مالكيت توضيح داده و در وقت مقرر 30/3/67 دادگاه با استماع اظهارات نماينده اداره حج و اوقاف و اسناد موافقتنامه و صورتجلسه مورخ 17/8/32 مبني به امضاي معتمدين محلي مشعر به وقفيت رقبه و نيز درج توضيحات و مدافعات خوانده اتخاذ تصميم نموده براينكه از آقاي (ج ) كه ظاهرا ناقل ملك به خوانده ]بوده [ براي كشف وقفيت دعوت گردد اما شخص نامبرده با تقديم لايحه مورخ سال 1367 به ضميمه فتوكپي وكالتنامه رسمي شماره 86142/2/23 دفتر اسناد رسمي شماره 31 000 به ترتيب با پشت نمره هاي 29 و28 توضيح داده ملك مزبور صادقيه عمه اش بانو 000 بوده به موجب وكالتنامه ذكر شده آن را به خوانده فروخته ]است [0 موكله نامبرده 24 سال است كه فوت شده مدرك اداره اوقاف فاقد اصل و با خطوط مختلف طبق لايحه كه از فتوكپي مستفاد است نوشته شد عمل به وقف نگرديده وقفيت متولي آن و اجراي صيغه وقف مشخص نيست و در وسط فتوكپي نوشته در اين رقم جزء وقف نيست اين ديگر يعني چه جهت مصرف وقف هم به نحو مختلف (000) براي سقاخانه بعدا هزينه تعزيه داري از ناحيه خواهان عنوان گرديده است بالاخره در جلسه مورخ 3/8/68 نيز آقاي (ج ) حسب درخواست دادگاه حضور بهم رسانيده اظهارات او در صورتمجلس منعكس گرديده و بالاخره دادگاه با تحقيق محلي به نحوي كه در صورتمجلس منعكس مي باشد و تشكيل مي باشد و تشكيل جلسه به اصدار راي مبادرت نموده 0 خلاصه راي به اين شرح است (000 با توجه به اظهارات شهود و مطلعين فتوكپي وقفنامه عادي پيوست كه از ناحيه خوانده ايراد و اعتراض موثر و قابل قبول نسبت به آن به عمل نيامده دلائل و مداركي حاكي از عدم وقفيت مورد خواسته ارائه نگرديده و در پرونده نيز مدارك موجود دال بر وقفيت پلاك 365 بخش 000 مي باشد و نظر به مجموع دلائل و مدارك اتباع محلي و بينه شرح ادعاي اداره خواهان محول بر صحت تلقي ]مي شود[ و حكم بر وقفيت ملك صادر و اعلام مي گردد0
از اين راي تجديدنظرخواهي شده و شعبه سيزدهم ديوان عالي كشور شرح شماره 491/2213/6/69 چنين راي داده : با توجه به اينكه در دعوي وقفيت و ملكيت اصل عدم وقفيت است و رقبه مورد بحث هم از جمله موردي نيست كه اثبات وقفيت در خصوص آن با استقامه ميسور باشد لذا مي بايستي مالكيت سابقه مواقف و تحقق وقف و به ويژه عمل به آن كه شرعا و قانونا از شرائط صحت وقف است به اثبات برسد0 راجع به احراز شرايط صحت مذكور هر چند دادگاه به تحقيق از مطلعين اقدام نموده لكن قطع نظر از اينكه استطلاع از گواهان موجه قانوني صورت نپذيرفته گواهان نوعا در خصوص مباني وقف اظهار بي اطلاعي نمودند0 نظر به اين مراتب و با توجه به اينكه فتوكپي وقفنامه علي الظاهر فاقد اصل مي باشد و در فتوكپي مذكور موارد وقف مشتمل بر قسمتهاي مختلف است و در حال حاضر مشخص نيست كه موقوفه ادعايي جز و پنج رقبه قسمت اول مي باشد يا نه ؟ و در خصوص رقبات پنج گانه مرقوم قيد گرديده كه متولي پس از برداشت حق التوليه به ميزان يكدهم نه عشر را به مدت سي سال به مصرف صوم و صلوات و حج بيقايي واقف برساند و دادگاه رسيدگي كننده نسبت به وضعيت شرط مرقوم الظلال يا عدم اخلال آن در صحت وقف توجه و اظهارنظر ننموده علي هذا در مجموع دادنامه تجديدنظرخواسته واجد اشكال است و با نقض آن رسيدگي به شعبه ديگر دادگاه مدني خاص 000 ارجاع شده ]است [0 با اعاده پرونده رسيدگي به شعبه چهارم دادگاه مدني خاص 000 ارجاع و با تعيين وقت دادرسي طرفين دعوت شده اند0 در جلسه دادرسي 4/2/70 اظهارات طرفين استماع و منعكس شده قرار تحقيق از آقايان (د) و (ه ) و (س ) صادر شده در تاريخ 9/4/70 از آقايان (ت ) و (ه ) تحقيق واظهاراتشان مويد وقفيت بوده شهادت آقايان (ك ) و (گ ) و (ث ) درد 7/8/70 ماحصل دلالت بر آن دارد كه از وقفيت رقبه اطلاع ندارد و اشعار بر ملكيت آن دارد0 اظهارت آقاي (ر) به طريق استماعي دال بر وقفيت وصيت ثبتي پلاك مورد بحث استعلام شده پرونده اين بار به ثبت به كلاسه 69/728 در شعبه چهارم دادگاه عمومي 000 (مدني خاص ) ادامه داشته تا تاريخ 10/9/70 در همان شعبه رسيدگي ادامه داشته ولي در 4/10/70 شعبه 5 محاكم عمومي 000 (مدني خاص ) با اصدار راي شماره 24/70 حكم به رد دعوي صادر شده ]داده است [0 با تجديدنظرخواهي از اين راي بالاخره شعبه سيزدهم ديوان عالي كشور به شرح دادنامه شماره 000 چون ادامه رسيدگي پس از نقض ديوان عالي كشور در همان شعبه چهارم دادگاه مدني خاص توجيه قانوني نداشته با نقض راي رسيدگي مجدد را به دادگاه مدني خاص 000 محول نموده است 0 با وصل پرونده رسيدگي به شعبه پنجم دادگاه عمومي 000 (مدني خاص ) ارجاع شده كه وقت دادرسي تعيين و طرفين دعوت شده اند0 در جلسه دادرسي اظهارات طرفين استماع و منعكس شده و براي احراز وقفيت مورد ادعا قرار تحقيق محلي صادر و اجراء آن به دادگاه مستقل حقوقي 2 000 محول و در اين خصوص اعطاء نيابت شده و پرونده به اين دادگاه ارسال شده و براي اجراء قرار تعيين وقت گرديده و در ثلث تعيين شده از تني چند از معمرين محل تحقيق به عمل آمده اظهارات آنان استماع و منعكس گرديده و پرونده اعاده شده ]است [ كه بالاخره دادگاه به شرح دادنامه تجديدنظرخواسته با عنايت به محتويات پرونده و نظر به فتوكپي وقفنامه مضبوط و نظر به موداي شهادت شهود كه اكثرا از معمرين و معتمدين و متدينين محل بوده كه شرعا و عرفا اقامه شباع مقيدللعلم مي نمايد و نظر به اينكه يكي از طرق اثبات وقفيت شباع مقيداللعلم مي باشد لذا دادگاه بنابه مراتب مسطوره و حصول علم بر صحت ادعاء حكم به وقفيت پلاك مورد نزاع را صادر نمود0 با ابلاغ راي آقاي (الف ) درخواست تجديدنظر نموده و مستدعي نقض راي گرديده و در لايحه تفصيلي ضميمه نيز تقاضاي خود را تكرار نموده است 0 در تبادل لايحه اداره اوقاف مستدعي ابرام راي شده پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع شده ]است [0 اينك هيئت شعبه درتاريخ فوق با توجه به اوراق پرونده و ملاحظه گزارش تنظيمي مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي 0 نظر به اينكه بين اينجانب 000 رئيس شعبه و آقاي 000 مستشار ديوان عالي كشور در اتخاذ تصميم به موضوع مطروحه اختلاف نظر مي باشد لذا با شركت آقاي 000 عضو معاون و شاغل در اين شعبه و به اكثريت آراء پس از مشاوره به شرح زير راي مي دهد:
(تجديدنظرخواهي آقاي (الف ) بر دادنامه شماره 25473/5/72 صادره از شعبه پنجم دادگاه مدني خاص 000 مالا وارد بنظرمي رسد زيرا حسب محتويات پرونده رقبه متنازع فيه قبل از سال 1327 حدود بيش از سي سال به پلاك ثبتي 265 بخش 2 000 و با صدور سند مالكيت رسمي مورد تصرف مالكانه بالامنازع تجديدنظرخواه بود و در اين مدت كسي مدعي وقفيت آن نشده و اظهارات شهود قضيه نيز ناشي از اطلاع مستقيم از واقف نيست بلكه اطلاعاتشان غيرمستقيم و مسموعات بوده كه تاب معارضه با سند مالكيت صادره ندارد و با توجه به مقررات ماده 236 قانون ثبت صدور حكم به وقفيت پلاك فوق الاشعار مشتمل بر اشكال قانوني و قضايي است 0 لذا دادنامه تجديدنظرخواسته به استناد ماده 6 قانون تجديدنظر آراء دادگاهها و بند (د) ماده مذكور مصوب مرداد 72 نقض و رسيدگي مجدد به شعبه ديگر دادگاه حقوقي يك 000 محول مي گردد0)

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي  1
صلاحيت ، داوري ، خسارات ، امورحسبي ، وقف ، معامله فضولي ، تهاتروغصب
تاليف يدالله بازگير، ازانتشارات ققنوس ، چاپ اول ، سال 1377
101