رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده     : 149/6114
شماره دادنامه   : 732/9
تاريخ رسيدگي    : 27/10/71
تجديدنظر خواه   : آقاي (الف )
تجديد نظر خوانده : آقاي (ب )
فرجامخواسته     : دادنامه شماره 14384/10/70 صادره از شعبه
دوم دادگاه حقوقي يك 000
مرجع رسيدگي     : شعبه ديوان عالي كشور
هيئت شعبه       : آقايان 000

خلاصه جريان پرونده : آقاي (الف ) طي دادخواستي كه به طرفيت آقاي (ب ) به دادگاه تقديم داشته اظهار داشته است كه خوانده در غياب اينجانب مقدار 16/107 متر مربع از زمين و عمارت متعلق به اينجانب را به ابعاد 40/9 متر در 40/11 متر به طور غاصبانه تصرف كرده و خواستار خلع يد خوانده از مقدار 16/107 مترمربع و عمارت پلاك 000 بخش دو 000 شده است 0 دادگاه قرار ارجاع امر به كارشناس صادر كرده است تا كارشناس بامعاينه محل مشخص نمايد كه آيا خوانده به ملك خواهان تجاوزي كرده است يا خير0 كارشناس محل را معاينه و اعلام داشته كه طبق پرونده ثبتي 000 (متعلق به خوانده ) بدون قيد طول و ابعاد صادر شده ليكن پلاك 000(متعلق به خواهان ) از سه طرف داراي طول و ابعاد مي باشد و اضافه كرده است كه به نظر اينجانب به مقدار 40/9x4/11 از پلاك 000ضميمه پلاك 000 گرديده است 0 دادگاه پس از اخذ نظريه كارشناس واستعلام از اداره ثبت در مورد ماليكت پلاك 000 واقع در بخش دو 000 با توجه به فتوكپي سند مالكيت و نامه شماره 000اداره ثبت اسناد نظريه ثبت شده به شماره 000 آقاي كارشناس كه اعلام نموده به نظر اينجانب مقدار 40/9 در 40/11 از پلاك 000 ضميمه پلاك 000 گرديده كه درآن سه باب دكان احداث و بقيه فضاي عمارت مي باشد وارد بنظر مي رسد و چون دفاع موثري از ناحيه خوانده به عمل نيامده است حكم بر خلع يد خوانده از مقدار40/9 در40/11 مترمربع از پلاك 4362 صادر و اعلام مي گردد محكوم عليه از اين راي فرجام خواسته و شعبه نهم ديوان عالي كشور طي دادنامه شماره 000 چنين راي داده است ( با توجه به نظريه كارشناس منتخب پيوست پرونده بدوي كه به موجب آن اعلام داشته مقدار 40/9 در 40/11 متر از پلاك 4362 ضميمه پلاك 4373 گرديده و با عنايت به اينكه فتوكپي سند مالكيت پلاك 4373 نيز پيوست لايحه شده به شماره 4916/2/58 از ناحيه خوانده دعوي به دادگاه داده شده به موجب آن مالك پلاك موصوف (ج ) بوده است و با اين ترتيب پرونده ايجاب مي نمود كه دادگاه بدوا (در اين باب و كيفيت مالكيت خوانده دعوي در پلاك مذكور رسيدگي سپس به صدور راي مبادرت نمايد) و دادنامه مزبور را به علت نقص در رسيدگي مجدد را به شعبه ديگر دادگاه حقوقي يك 000 محول كرده است 0
در اين وقت آقاي (د) به وكالت از طرف آقاي (ب ) (خوانده ) وارد دعوي شده است 0 پس از ارجاع پرونده به شعبه اول دادگاه حقوقي يك 000 دادگاه مزبور نسبت به مالكيت آقاي (ب ) از اداره ثبت استعلام كه طي مرقومه شماره 000 پاسخ داده شده است كه سند پلاك 3473 واقع در بخش 2 000 به نام (ج ) صادر و تسليم گرديده است نامبرده فوت كرده و برابر گواهي انحصار وراثت وراث عبارتند (س ) فرزند 000 پسر متوفي و بانو (ش ) دختر متوفي (ب ) فرزند 000 دختر او سپس بانو (ش ) احد از وراث انتقال قطعي داده كه سند مالكيت ششدانگ جهت وي صادر و تسليم شده است 0 شعبه اول دادگاه حقوقي يك 000 پس از انجام اقدامات فوق طي راي شماره 000 حكم به خلع يد خوانده از 16/107 متر از ملك خواهان صادر كرده است و در واقع حكم شعبه دوم 000 را تاييد كرده است كه از اين حكم فرجامخواهي شده و حسب استنباط از محتويات پرونده هاي 000 ايراد عدم توجه دعوي به خود كرده است كه شعبه نهم ديوان عالي كشور طي دادنامه شماره 000 7/2/1365 چنين راي داده است (ايراد فرجامخواه به عدم توجه دعوي به خود وارد نيست زيرا گر چه پلاك 4373 (كه ادعا شده اراضي منصوبه به آن الحاق گرديده ) متعلق به (ج ) معرفي شده ليكن اولا به موجب خلاصه پرونده انحصار وراثت مندرج در صورتجلسه 3/8/63 فرجامخواه به عنوان همسر بانوي مشاراليها يكي از ورثه حين الفوت (13/7/54) وي مي باشد ثانيا نامه جوابيه شماره 000 ثبت 000 مويدا به قسمت اخير مندرجات صفحه سوم سند مالكيت پلاك 000 (صادره در تاريخ 12/7/61) فرجامخواه سهم الارث خود را از پلاك مزبور در تاريخ 5/6/61 (پس از طرح دعوي خواهان ) به آقاي (س ) فرزند متوفيه منتقل نموده است معهذا دادنامه داير به محكوميت فرجامخواه به تمام خواسته در حالي كه مشاراليه فقط 4/1 پلاك 4373 را مالك بوده و ميزان تصرفاتش هم در ملك مزبور يا اراضي مغصوبه مشخص نيست قابل توجيه تشخيص نمي شود لذا اين امر ايجاب مي نمود با عنايت به مالكيت زوجه متوفاي فرجامخواه (خوانده بدوي ) و ظهور اداره اموال زوجه توسط زوج به هر حال ميزان تصرفات آنان با استعانت از اختيار ماده 28 قانون تشكيل دادگاههاي عمومي به طريق مقتضي و چگونگي اقدامات و تصرفات خوانده و مورث وي در پلاك 4373 و همچنين كيفيت احداث دكانها مورد معاينه كارشناس در زمين خواهان (توجها به اظهارات خوانده در جلسه 3/5/60 اينك در ملك خود سه مغازه ساخته است ) روشن مي گرديد و سپس با توجه به نتيجه حاصله نسبت تصرفات خوانده مبادرت به اظهارنظر مي شد) پرونده را جهت انجام مراتب فوق و اينكه سه باب مغازه احداث شده به ميزان 16/107 متر مربع ادعايي خواهان است يا خير و اخذ توضيح كارشناس يا انتخاب كارشناس مجدد مطلب فوق روشن گردد دادنامه مورد تجديدنظرفرجامي را نقض و رسيدگي را به شعبه ديگر دادگاه 000 ارجاع كرده است 0
شعبه دوم دادگاه حقوقي يك 000 رونوشت سند انتقال ملك از ناحيه بانو(ش ) و (ب ) را اخذ و پيوست پرونده نموده و آقاي مهندس (ت ) را به عنوان كارشناس انتخاب كرده است و به اظهار كارشناس مزبور مقدار زمين خواهان شمالا و جنوبا به طول 40/11 و شرقا و غربابه طول 55/3 متر كه بالغ بر 50/40  متر مربع مي شود كه طرف شارع آن به صورت مغازه نانوايي تافتوني و عقب آن فضاي حياط منزل مسكوني خوانده است در تصرف خوانده مي باشد0 دادگاه اخذ توضيح را از كارشناس ضروري دانسته به علت كسالت طي لايحه شماره 152  26/1/69 به توضيحات دادگاه پاسخ داده است و در لايحه مزبور  اعلام داشته كه كل كوچه 6 متري داخل در پلاك خواهان است و ماده 45 قانون ثبت نسبت به ملك خواهان اعمال نشده و حد شمالي سند ارائه شده خواهان نيز با پرونده ثبتي مطابقت ندارد و نظريه قبلي خود راتاييد كرده است 0 پس از ملاحظه نظريه تكميلي كارشناس آقاي مشاور عقيده به صدور حكم حسب نظريه مزبور داشته ليكن قرار تحقيق و معاينه محل جهت تشخيص اينكه آيا خوانده در مابه النزاع متصرف است يا خير و محدوده متصرفي وي در كدام قسمت بوده و مستحدثات وسيله چه كسي ايجاد شده صادر و پس از اجراي آن چنين راي داده است (در خصوص دعوي آقاي (الف ) فرزند000 به طرفيت آقاي (ب ) فرزند 000 به خواسته خلع يد از 16/107 متر مربع زمين و عمارت پلاك 4362 بخش دو به ابعاد 40/9x40/11 متر مقوم به مبلغ 321480 ريال به شرح عرض حال تقديمي با توجه به حدود مندرج در اسناد مالكيت طرفين دعوي و صورتجلسات معاينه و تحقيق محلي و نيز نظريه كارشناس منتخب دادگاه در اين پرونده و نيز دادنامه شماره 000 شعبه اول ديوان عالي كشور محرز و مسلم است كه پلاك عمارت متصرفي خوانده (4262) با پلاك محدوده متصرفي آقاي (ك ) (4364) جابجا شده و نظريه كارشناس منتخب كه در آن اشاره به عدم مطابقت يكي از اضلاع پلاك خواهان با مجاور شده است با توجه به متصرفات خواهان و با در نظر گرفتن محدوده پلاك 4362 در نظر گرفته شده حال آنكه تصرفات خواهان با محدوده مندرج در پلاك 4362 انطابق دارد و با در نظر گرفتن محدوده مندرج در پلاك اخيرالذكر و تصرفات مدعي تجاوزي به حق او صورت نگرفته و بنابراين نظريه كارشناسان با مندرجات پرونده مرقوم (000)انطباق ندارد و قابل استناد نيست و بنابراين دادگاه دعوي مطروحه را به علت عدم احراز مالكيت خواهان بر محدوده مورد اختلاف وارد ندانسته و حكم به بطلان دعوي صادر مي نمايد0) آقاي (الف ) از اين راي تجديدنظر خواسته و در لايحه اي كه پيوست دادخواست تقديم داشته اظهار داشته حق مرا ضايع كرده اند خواستار نقض دادنامه شده است و تجديدنظر خوانده طي لايحه جوابيه جابجايي را صحيح دانسته و خواستار ابرام دادنامه شده است 0
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي 000 عضو مميز و اوراق پرونده دادنامه شماره 000 مورد تجديدنظر شاوره نموده چنين راي مي دهند:
(بسمه تعالي 0 باتوجه به محتويات پرونده و راي مورد تجديدنظر و دادنامه هايي كه دادگاه در راي خود به آن اشاره كرده است و عدم مطابقت يكي از اضلاع پلاك خواهان با پلاك مجاور به نظر مي رسد كه در تصرف خواهان و همسايگانش تزاحم و تعارض وجود دارد و رفع آن نيز با توجه به بند 11 از ماده 25 قانون ثبت در صلاحيت هيئت نظارت موضوع ماده 6 قانون مزبور است لذا صدور حكم به بطلان دعوي خواهان از ناحيه دادگاه فاقد وجهه قانوني بوده وبا نقض آن پرونده جهت اقدام مقتضي به شعبه ديگر دادگاه حقوقي يك 000 ارجاع مي گردد0)

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي  1 صلاحيت ، داوري ، خسارات ، امورحسبي ، وقف ، معامله فضولي ، تهاتروغصب تاليف يدالله بازگير، ازانتشارات ققنوس ، چاپ اول ، سال 1377
98