رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده      :  1223/4306
شماره دادنامه    :  454/23
تاريخ رسيدگي     :  6/8/69
تجديدنظرخواه     :  آقاي ((الف ))
تجديدنظرخوانده   :  ((ب ))ودفتر وكالت آقاي ((ج ))
تجديدنظرخواسته   :  دادنامه شماره 22148/3/68 صادره ازشعبه 2 دادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي      :  شعبه 23ديوان عالي كشور
هيئت شعبه        : آقايان ...

خلاصه جريان پرونده :آقاي ((ج ))به وكالت مع الواسطه بانو((ب ))(كه در اين مرحله وكالت ندارد)درتاريخ 17/3/63به خواسته اعلام فسخ وبطلان قولنامه مورخ 21/5/58وخلع يدازموضوع قولنامه مقوم دويست وده هزار ريال به طرفيت آقاي ((الف )) به دادگاههاي عمومي ...تقديم نموده و رسيدگي به شعبه اول عمومي حقوقي ...ارجاع شده وكيل خواهان به شرح دادخواست توضيح داده است :موكله اش مالك شش دانگ خانه داراي پلاك 2227/161واقع درقريه ...است كه ملك مزبوربه وسيله شوهروي كه وكالت در فروش داشته قولنامه اي با خوانده تنظيم و وعده فروش آن را به خوانده مي دهد.خوانده فقط سيصدهزارريال به عنوان بيعانه به وكيل موكله داده ودرآن تصريح گرديده كه ظرف 25روزاز21/9/58خوانده آماده شده وسند رسمي تنظيم شود والا فروشنده حق داردكه ازانجام معامله منصرف وآن رافسخ نمايدوخريدار نيزحقي به بيعانه پرداختي ندارد. سالهاازآن تاريخ گذشته وخوانده حاضربه تنظيم سندنشده بااين وصف انجام معامله منتفي شده است وملك در رهن بانك ومتعلق به حق غير بوده ومعامله ازاين جهت باطل است .ازطرف ديگرباتوجه به تصريح ذيل سندوجواز انصراف فروشنده قولنامه ازمصاديق قولنامه هاي بي اعتبار موضوع بخشنامه شوراي عالي قضايي است وبيع واقع نشده تقضاي صدور حكم براساس خواسته نموده است .
دادگاه باتعيين وقت رسيدگي ودعوت طرفين واستعلام وضعيت ثبتي پلاك موردبحث و وصول پاسخ و لايحه دفاعيه وكيل خواهان درتاريخ 28/6/64 ختم رسيدگي رادروقت احتياطي اعلام وپس ازشرح دعوي ومدافعات وكيل خواهان بااستدلالي كه در راي دادگاه مندرج است دعوي راثابت ندانسته وحكم به درآن صادر نموده است .از اين حكم آقاي ((ج )) وكيل خواهان فرجامخواهي نموده رسيدگي به اين شعبه ارجاع شد وهيئت شعبه توسط آقايان قضات پيشين به شرح دادنامه شماره 14142/3/66 بااستدلال مفصلي كه به عمل آمده منجمله اينكه براي فروشنده حق فسخ مقررگرديده به منظور كشف حقيقت اقتضا داشته ضمن احضار شوهر بانوي خواهان و آقاي ((د))به عنوان مطلع ودعوت وكيل خواهان و مطالعه اصل قبض مورخ 13/12/58ازاشخاص مزبورتحقيق شودكه قبض مزبور به امضاي آقاي ((س )) وكيل وشوهربانوي خواهان رسيده يانه و از وي استيضاح شودكه پس از انقضاي 25روز مصرح درذيل سند تاتاريخ دريافت وجه مزبورازحق فسخ استفاده نموده است يانه .اگراستفاده نموده كرده وجه مزبور را به چه مناسبت وصول نموده است .سپس باتوجه به نتايج حاصله راي مقتضي صادرمي نمود واضافه شده كه دعوي فسخ وبطلان قولنامه ودعوي خلع يد دودعوي مالي مستقل جداگانه است وهردو دعوي جداگانه بايستي تقويم وهزينه آن پرداخت شودكه به اين تكليف عمل نشده است .به لحاظ نقص رسيدگي حكم فرجامخواسته رانقض ورسيدگي به شعبه ديگردادگاه حقوقي يك ...ارجاع شده است .دادگاه مرجوع اليه به شرح تصميم شعبه ديوان عالي كشوردستوراحضارمطلعين و وكيل خواهان را صادر واصل قولنامه وقبض عادي مورخ 13/12/58 ازخوانده مطالبه شده مضافا"جريان ثبتي ملك ازثبت استعلام وسوال وكيل خواهان طي لايحه شماره 281216/10/66 اعلام كرده به خواهان تكليف شودكه دليل پرداخت يكصد و بيست هزار ريال راارائه دهدوچون بيعي تحقق نيافته بودتافسخ مصداق كند چون خوانده ظرف 25روزثمن رانپرداخته وبه تعهدات خودعمل و وفا نكرده باعدم پرداخت بقيه ثمن وانقضاء 25روزقولنامه منتفي ومعامله منفسخ شده است .موكله هم خانه رابه او نداده شخصا"اقساط بانك راپرداخته است .خوانده اقرار كرده كه خانه رابه اونداده اند خودش تصرف كرده (تامين دليل مورخ 21/8/59).
دادگاه پس ازملاحظه لايحه وكيل خواهان واستماع اظهارات خوانده در جلسه مورخ 11/11/66 واحضار مجددآقاي ((س ))همسر بانوي خواهان براي پاسخ به دادگاه در زمينه قبض رسيد مورخ 13/12/58 باامضاي ((م ))و ((جم ))واحضارآقاي ((ه))وآقاي ((س ))فرزندخواهان براي تحقيق از وي در مورداخذ يكصدوبيست هزارتومان دادگاه ازآقاي ((جم ))در جلسه مورخ 2/4/67تحقيق كردمشاراليه گفته است كه يكصد و بيست هزارتومان را خوانده به من دادكه به شوهرخواهان بدهم اوقبول نكردوگفت تادويست وپنجاه هزارتومان راندهدخانه راتحويل نده من گفتم خانه را داده ام ناچاروجه رابه فرزندخواهان ((س ))دادم .دادگاه پس ازاستعلام ازدفترخانه اسنادرسمي شماره 21...ازجهت تاريخ صدور برگ اجراييه عليه خانم ((ب )) (خواهان ) و اصل بدهي بابت رهن شش دانگ پلاك 2227/161 و هزينه هاي متعلقه چه مبلغ بوده و وصول پاسخ وكسب نظرآقاي مشاورختم رسيدگي رااعلام وپس ازشرح دعوي ومدافعات معموله واقدامات انجام شده چنين راي داده است :اولا" قراردادعادي مورخ 21/9/58 دلالت برمبايعه نامه نداردووعده انجام بيع است وچون اين وعده ضمن عقد خارج ولازمي شرط نگرديده وبه استنادبخشنامه شماره 6059/61/2/62 شوراي عالي قضايي لازم الوفانيست ثانيا"به فرض اينكه سندعادي مذكور را مبايعه نامه فرض نماييم ومعتقد باشيم كه عقد بيع به وقوع پيوسته است نظر به اينكه درسندمذكورقيدگرديده (توضيح آنكه قيمت مورد معامله چهارميليون وهفتصدهزاركه مبلغ سيصدو پنجاه هزاربه عنوان بيعانه بقيه ازاين تاريخ به مدت 25 روزدر دفترخانه 21...به قيمت منطقه بندي انتقال قطعي درمقابل بقيه مانده ودرصورتي كه ازموعد25 روزاضافه شودفروشنده حق داردخانه موردمعامله راندهدومعامله فسخ شودوخريدارحقي به بيعانه پرداختي ندارد) خيارتخلف شرطبراي بايع پيش بيني وخريدارملتزم به انجام شرط (پرداخت بقيه ثمن ظرف 25 روزازتاريخ سند مذكور) بوده كه به اين شرط عمل نكرده ودليلي به اينكه فروشنده ازاستفاده از شرط مذكورصرفنظركرده ابرازنشده و وجه قبض مورخ 13/12/58 به آقاي ((ه ))پرداخت نشده وامضاءذيل آن نيز مربوط به آقاي ((ه ))نمي باشد تاقبض مذكوررادليل انصراف خواهان ازشرط مذكور بدانيم .لذابه استناد مواد 234و237 قانون مدني حكم به فسخ سندعادي مورخ 21/9/58 وصدور حكم به خلع يدخوانده ازشش دانگ رقبه مزبوربه استناد مادتين 308و311 قانون مدني صادرواعلام مي گردد.پس ازابلاغ حكم مزبورآقاي ((الف )) از حكم صادره درخواست تجديد نظر نموده پرونده رابه ديوان عالي كشورارسال و رسيدگي به اين شعبه ارجاع شده است .لوايح اين مرحله ازرسيدگي موقع مشاوره قرائت خواهدشد.
هيئت شعبه درتاريخ بالاتشكيل گرديد.پس ازقرائت اوراق پرونده وگزارش عضومميزمشاوره نموده چنين راي مي دهد:
((ازطرف تجديدنظرخواه اعتراض موجهي نبست به راي تجديدنظر خواسته نشده است .باتوجه دراوراق پرونده ومستندات ارايه شده و اقدامات ورسيدگي معموله ازطرف دادگاه حكم تجديدنظرخواسته بلااشكال تشخيص وابرام مي شود.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
84