رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده    : 2/146030
شماره دادنامه  : 163/24
تاريخ رسيدگي   : 10/5/71
تجديدنظرخواه   : آقاي ((الف ))
تجديدنظرخوانده : آقاي ((ب ))
فرجامخواسته    : دادنامه شماره 21632/12/69 صادره ازشعبه اول دادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي    : شعبه 24 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه      : آقايان ...

خلاصه جريان پرونده : درتاريخ 30/5/67آقاي ((الف ))به طرفيت آقاي ((ب )) دادخواستي به خواسته مطالبه كرايه خانه 13 سال از 53 الي 65 ضمن مطالبه ميزان خرابي وخسارت وارده به خانه ومنضمات آن درمدت مرقوم بادرنظركارشناس مقوم چهارصدوپنجاه هزارتومان تقديم دادگاه حقوقي يك ...نموده كه به شعبه اول ارجاع گرديده وخلاصتا"توضيح داده كه به علت مريضي زوجه ام كه منتهي به فوت وي گرديدناچارازعزيمت به شهربوده ام خوانده ازسال 1352 يك دستگاه خانه مسكوني اينجانب را عدوانا"غصب وتصاحب نموده ازآن تاكنون دنبال دوندگي وشكايت بودم تااينكه اخيرا"حكم قطعي به خلع يد واجراييه صادرواز يد وي خارج وتحويل اينجانب گرديده ودرخاتمه تقاضاي صدورحكم به شرح خواسته دارد.مستندات وي فتوكپي گواهي شده حكم شماره 15225/5/65واجراييه 6530 وصورتمجلس مورخ 3/2/65 پاسگاه ژاندارمري مي باشد.پس از تعيين وقت وابلاغ به طرفين ، خواهان طبق صورتجلسه مورخ 29/1/68 اظهار داشته خوانده مدت 13 سال درخانه روستايي اينجانب سكونت داشت و آن رابه خرابه اي تبديل نموده وبه موجب حكم دادگاه ازاوخلع يد شده است .خوانده اظهارداشته مدافعاتم به شرح لايحه تقديمي است و ضمن لايحه تقديمي واظهارات حضوري دردادگاه اظهارداشته كه من درآن خانه سكونت داشته وخانه سالم بوده وطبق صورتمجلس اجراي قرارسالم تحويل خواهان شده ومدت سه سال است كه خانه راقفل ودرشهرسكونت كرده ودر نتيجه خانه به شكل مخروبه درآمده وتقصيري متوجه من نيست ودراثر بي مبالاتي خواهان خانه خراب شده و بنده خانه را از وي خريده ولي مدرك نگرفته بودم ومبلغ پنجهزارتومان به خواهان داده ام وبنابراين كرايه اي به وي تعلق نمي گيرد.
دادگاه پرونده هاي مورداستنادخواهان رامطالبه وطبق صورتجلسه مورخ 8/6/68دادگاه جهت تعيين اجرت المثل موردمطالبه قرارارجاع امر به كارشناس صادر و اجراء نموده وآقاي كارشناس نظريه خود را تقديم كرده وپس ازاخذتوضيح ازآقاي كارشناس وصدور قرارنظريه تكميلي سرانجام دادگاه پس ازكسب نظرآقاي مشاور پس ازذكرمقدمه چنين اظهارنظركرده است (...نظر به اينكه حسب اظهارات شهود درجلسه 24/9/58 شعبه سوم دادگاه استان ...خوانده در خانه مورد ادعاي خواهان اماني بوده و پس از نقل مكان خواهان در روستاي ...خانه روستايي در تصرف اماني خوانده بوده ومطالبه كرايه ازامين وجاهت قانوني نداردو در مورد مطالبه خسارت وارده باعنايت به نظريه كارشناس كه تخريب ساختمان دراثرقدمت ساختمان و مصالح بكار برده شده دراحداث آن (خشت وگل و تيرچوبي )بوده لذا اهمال خوانده در نگهداري از خانه اماني احراز نمي شودوباتوجه به نظريه مشاوردادگاه بر رد دوي اظهارنظرمي نمايد) و چون ازطرف خواهان درمهلت مقرربه نظريه دادگاه اعتراضي به عمل نيامده دادگاه طبق دادنامه شماره 21633/12/69پس ازذكرمقدمه حكم به رد دعوي خواهان صادرنموده سپس خواهان ازدادنامه مذكور تجديد نظر خواهي كرده كه پس از انجام تشريفات قانوني پرونده به ديوان عالي كشورارسال وبه اين شعبه ارجاع گرديده است .
هيئت شعبه درتاريخ بالاتشكيل گرديد.پس از قرائت گزارش آقاي ...عضو مميز وبررسي اوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهند:
( دادگاه درتاريخ 29/1/68ملاحظه سه فقره پرونده استنادي طرفين را موثردرتصميم نهايي دانسته ودستور مطالبه آنها را صادر مي كند ليكن درجلسه 8/6/68 دادگاه بدون توجه به دستورقبلي خودبراي اينكه معلوم شود خانه مورد بحث دراثرعمل خوانده خراب شده يادر اثرقدمت ساختمان وكيفيت مصالح قرار ارجاع امر به كارشناس صادر نموده تا چنانچه تخريب توسط خوانده باشد ميزان خسارت راتعيين وكرايه خانه رانيزازسال 56 لغايت 65مشخص نمايد. دادگاه در راي تجديدنظرخواسته كه برمبناي نظريه قبلي خودصادرنموده و به عنوان اينكه يد خوانده اماني بوده دعوي خواهان را مردود دانسته است . رسيدگي دادگاه ناقص است زيرا:
 اولا - ضرورت داشته پرونده هاي مورد استناد مطالبه و خلاصه مفيدي ازآن درصورتجلسه دادگاه منعكس گردد ثانيا"تعيين خسارت توسط خوانده واردشده ياخير با دادگاه است وكارشناس فقط بايدميزان آن را تعيين نمايد.
ثالثا"- برفرض اينكه يد خوانده اماني هم بوده از تاريخ تقديم دادخواست خلع يد ( در صورتي كه چنين دادخواستي تقديم شده و منتهي به صدور حكم قطعي شده باشد ) ديگر يد خوانده اماني نخواهد بود لذا راي تجديدنظرخواسته نقض ورسيدگي به شعبه ديگر دادگاه حقوقي يك ...ارجاع مي گردد.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
85