نظريه مشورتي اداره حقوقي وزارت دادگستري

نظريه مشورتي اداره حقوقي وزارت دادگستري

76                           شماره 26هفته دادگستري صفحه 2726

به استناد ماده 582 قانون آئين دادرسي مدني و بعنوان   اعتراض ثالث   بر تصديق انحصار وراثت اعتراض شده است ، معترض بشرح درخواستتقديمي توضيخ داده است كه دختر متوفي بوده و درخواست كننده تصديق انحصار وراثت نام او را جزء وراث بدادگاه اعلام نكرده و نتيجه نام او در تصديق قيد نگرديده است ، معترض عليهم درمحضر دادگاه حاضر و بصحت ادعاي معترض اقرار كرده اند با توجه به اقرار معترض عليهم و تحقيقاتيكه دادگاه معمول داشته وراثت معترض محرز ميباشد و از طرفي بموجب ماده 362 قانون مور حسبي و ماده 3 قانون تصديق انحصار وراثت معترض فقط ظرف سه ماه از تاريخ انتشاراولين آگهي ميتواند اعتراض نمايد و از مفهوم مخالف ماده 369 قانون امور حسبي نيز استنباط ميگردد كه مقنن اعتراض معترض را در خارج از مهلت مقرر قابل استماع نميداند در مورد بحث اعتراض درخارج از مهلت قانوني بعمل آمده است .
با توجه بمراتب مذكور و ماده 44 قانون امور حسبي آيا اعتراض معترض قابل استماع ميباشد؟
با توجه بمواد582و583 قانون آئين دادرسي مدني وماده 44 قانون امور حسبي كه در ذيل درج ميگردد:
ماده 582   اگر در خصوص دعوائي حكم ياقراري صادرشودكه بحقوق شخص ثالث خللي واردآورد و آنشخص يا نماينده او در مرحله دادرسي كه منتهي بحكم با قرار شده است بعنوان اصحاب دعوي دخالت نداشته ميتواند بر آن حكم با قرار اعتراض نمايد .
ماده 583  در مورد ماده قبل شخص ثالث حق دارد بهرگونه حكم و قرار صادر از دادگاههاي نخستين و پژوهش اعتراض كند و نسبت بحكم داور نيز كساني كه خود يا نماينده آنها در تعيين داور شركت نداشته ميتوانند به عنوان شخص ثالث اعتراض كنند .
ماده 44 قانون امور حسبي    كسانيكه تصميم دادگاهها رادرامور حسبي براي خود مضر بدانند ميتوانند برآن اعتراض نمايند خواه تصميم از دادگاه نسخت صادر شده يا از دادگاه پژوهش باشد و حكمي كه در نتيجه اعتراض صادر ميوشد قابل پژوهش و فرجام است .
در مورد سئوال فوق كميسيون مشورتي آئين دادرسي مدني اداره حقوقي بر مبناي نظريه اقليت كميسيون آئين دادرسي مدني در تاريخ 18/9/43 چنين اظهارنظر كرده است :
با توجه بماده 44 قانون امور حسبي و عموم مدلول مادتين 582 و583 قانون آئين دادرسي مدني نظريه اقليت كميسيون آئين دادرسي مدني مورد تاييدو بلااشكال است .
نظريه كميسيون مشورتي آئين دادرسي مدني :
استعلام حكايتي از ترافع ندارد وسئوال هم اينست كه درخواست اصلاح تصديق انحصاروراث بتقاضاي اشخاص ذينفع طبق ماده 44 قانون امور حسبي قابل قبول است يا ماده 362قانون امورحسبي و3 قانون تصديق انحصاروراثت مانع رسيدگي بدرخواست مذكورميباشد. با التفات باينكه تصديق انحصار وراثت تصميمي در امور حسبي است و ماده 44 قانون امور حسبي نظر بتصديق انصحار وراثت نيز ميباشد و با وجود قاعده صريح و م فهوم مستقيم ماده 44برقابل اعتراض بودن تصديق انحصار وراثت علي الاطلاق استناداكثريت محترم بفهوم مخالف ماده 319 درست بنظر نميرسد لذا بنظر اينجانبان رسيدگي بدرخواست اصلاح تصديق انحصار وراثت مقيد به موعدمعيني نيست ودرخواست قابل قبول و رسيدگي است .
در مورد مسئله فوق اكثريت كميسيون آئين دادرسي مدني چنين اظهار نظر كرده اند:
نظريه اكثريت
اشخاصيكه تصديق انحصار وراثت تحصيل كرده اند ميتوانند مطالبات متوفي را وصول نمايند و مديون بمتوفي كه دين خودرا بدين ترتيب باشخاص مزبور پرداخت بصراحت ماده 370 قانون امور حسبي درمقابل هرمدعي وراثت بري الذمه محسوب خواهدبودبنابراين بمستفاد از ماده مزبور و تبصره ماده 2 قانون انصحار وراثت مصوب 1309 صدور تصديق انصحار وراثت مانع ازاين نيست كه بدعوي هر مدعي وراثت بر طبق مقررات و با رعايت تبصره ماده 16قانون آئين دادرسي مدني در دادگاه صلاحيتدار رسيدگي گرددوبه مستفاد از مفهوم مخالف ماده 369 قانون امور حسبي تصديق انحصاروراثت كه با انشتار آگهي صادر شده باشد قابل اعتراض نيست ودرمورد سئوال هرچند كه دعوي بعنوان اعتراض ثالث اقامه شده و بماده 582 قانون آئين دادرسي مدني استناد گرديده و عنوان دعوي و استناد بماده مروقم صحيح نيست ولي دعوي مزبورتحت عنوان دعوي وراثت و مستقلا در دادگاه صلاحيتدار قابل رسيدگي ميباشدوماده 44 قانون امور حسبي باينموضوع كه در قانون حكم خاصي براي اين پيش بيني شده قابل اعمال بنظر نميرسد.

مرجع :مجموعه نظرهاي مشورتي اداره حقوقي وزارت دادگستري درزمينه
مسائل مدني  ضميمه مجله حقوقي وزارت دادگستري
ازانتشارات دفترتحقيقات ومطالعات وزارت دادگستري
باهمكاري آقايان محمودسلجوقي  يداله اميني

110