نظريه مشورتي اداره حقوقي وزارت دادگستري

نظريه مشورتي اداره حقوقي وزارت دادگستري

81                             شماره 59 هفته دادگستري صفحه 7و8

بانوئي حنفي مذهب فوت شده است ، دو نفر خود را وارث منحصر او ميدانند ثالثي مدعي است متوفاه حين الفوت عيال رسمي او بوده است ليكن دو نفر وارث ادعا دارند بانوي مذكور دو سال قبل از فوت مطلقه شدهاست و حين الفوت علقه زوجيت بين مشاراليها و معترض وجود نداشته با توجه باينكه اختلاف راجع باصل طلاق است و طرفين حنفي مذهب هستند: اظهار نظر گردد:
1 آيا موضوع قابل رجوع به محكمه شرع تهران ميباشد يا خير؟
2 ماده واحده قانوني اجازه رعايت احوال شخصيه ايرانيان غير شيعه مصوب 1312 راجع به ايرانيان غيرشيعه اي است كه مذهب آنان برسميت شناخته شده است ، آيا ماده اي كه مذاهب رسمي را احصاءكرده باشد در مجموعه قوانين وجود دارد؟ و آيامدهب حنفي برسميت شناخته شدهاست ، آيا ماده اي كه مذاهب رسمي را احصاء كرده باشد درمجموعه قوانين وجود دارد؟ و آيا مذهب حنفي برسميت شناخته شده است ؟
3 در صورتي كه ماده واحده مذكور نسبت باختلاف لازم الرعايه باشد مرجع تقليد مسلمي كه بتوان عادت و قواعد مسلمه متداوله آنان را استعلام نمود چه كسي است ؟
با توجه بمواد 4و7 قانون محاكم شرع واصل اول متمم قانون اساسي كه در ذيل درج ميگردد:
ماده 4 در حوزه هائي كه وزارت عدليه محكمه شرع تشكيل نداده محضر رسمي قائم مقام محكمه شرع خواهد بود( هر محضر شرع تشكيل ميشود از يك مجتهد جامع الشرايط) انتخاب محضر مطابق نظامنامه وزارت عدليه بعمل خواهد آمد.
ماده 7 رجوع بشرع در موارد ذيل بعمل خواهد آمد:
1 دعاوي راجع باصل نكاح و طلاق
2 00.
اصل اول  مذهب رسمي ايران اسلام و طريقه حق جعفريه اثني عشريه است بايد پادشاه ايران دارا و مروج اين مذهب باشد.
در مورد سئوال فوق اداره حقوقي در تاريخ 21/6/50 چنين پاسخ داده است :
1 با توجه بعموم و اطلاق قانون محاكم شرع مصوب 1310رسيدگي بدعاوي راجع باصل نكاح و طالق ايرانيان غير شيعه منجمله حنفي مذهب بايد بدادگاه شرع ارجاع گردد.هرگاه در محل دادگاه شرع تاسيس نشده باشد بايد بمحضر رسمي محل كه درماده 4قانون مذكور پيش بيني شده احاله شود.
2 مذاهب رسمي در هيچيك از متون مدون احصاء نگرديده ليكن از مدلول اصل اول متمم قانون اساسي كه مذهب اسلام رابه رسميت شناخته و قانون انتخابات مجلس شوراي ملي ورويه قضائي واداري چند قرن اخير ايران مسلم است كه مذاهب اسلامي : حنفي ، مالكي ، شافعي و جنبلي و مذاهب غير اسلامي : كليمي ، مسيحي و زردشتي برسميت شناخته شده اند.
3 عادات و قواعد مسلمه مذهبي درموردمذاهب عامه ازمفتيان سني و در مورد كليميان از دارالشرع كليميان درتهران ،درمورد فرق مختلف مسيحي از كليساهاي مربوط و در مورد زردشتيان از انجمن زردشتيان تهران استعلام مي گردد.از زرتشتيان وبعضي فرق مسيحي مقررات مدوني نيز تحت عنوان آئين نامه در اين اداره موجود است .

مرجع :مجموعه نظرهاي مشورتي اداره حقوقي وزارت دادگستري درزمينه
مسائل مدني  ضميمه مجله حقوقي وزارت دادگستري
ازانتشارات دفترتحقيقات ومطالعات وزارت دادگستري
باهمكاري آقايان محمودسلجوقي  يداله اميني

110