آرا ديوان عدالت اداری

بسمه تعالي
تاريخ 27/8/74 شماره دادنامه144 كلاسه پرونده 73/178
مرجع رسيدگي    هيات عمومي ديوان عدالت اداري
شاكي   آقاي محمد جعفر منتظري
طرف شكايت: هيات وزيران
موضوع شكايت و خواسته    ابطال بخشنامه شماره 144594/ت/112 - 25/12/66 و 1242 - 20/1/69 و96620/ت/805 - 12/11/67 و29710/ت/377 ه - 14/10/73.
مقدمه: شاكي طي دادخواست تقديمي اعلام داشته است, در طي چند سال اخير هيات محترم وزيران بمناسبتهاي مختلف خارج از جدول تعطيلات رسمي كشور روزهائي را تعطيل اعلام مينمايد, سپس بموجب تصويب نامه اي آن روز را به عنوان مرخصي از ايام مرخصي استحقاقي مستخدمين دولت محاسبه و منظور ميدارد, نظر باينكه اين اقدام بنا به دلائل آتي خلاف قانون بنظر ميرسد درخواست طرح در جلسه هيات عمومي عدالت اداري براي ابطال تصويب نامه هاي مورد شكايت را دارد. بموجب مقررات ماده 47 قانون استخدام كشوري و مقرررات استخدامي برخي از شركتهاي دولتي و سازمان هاي عمومي و اجرائي كشور مرخصي ساليانه از مزاياي استخدام و جزئي از مابه ازاي خدمت مستخدم و از حقوق مسلم وي مي باشد و تاييد اين امر راي شماره 16 مورخ 15/9/67 هيات عمومي عدالت اداري بوده كه استفاده از يك ماه مرخصي را حق مسلم و مكتسب مستخدم دانسته و وي را براي هميشه در استفاده از آن محق اعلام نموده است, و به همين اعتبار در قوانين و عرف اداري از آن بعنوان مرخصي استحقاقي اسم برده شده است. استفاده از مرخصي حق مستخدم است و اصولاً اعمال حق بايد تحت شرايط خاص از طريق من له الحق صورت بگيرد و الزام و اجبار صاحب حق بر اعمال آن بدون مجوز شرعي و قانوني فاقد مشروعيت استحقاقي مستخدم خلاف مقررات فوق و قرارداد استخدامي و رابطه ناشي از خدمت و اراده آزاد مستخدم در اعمال حق مشروع وي تبقي و مخالف بند 9 اصل 3 و اصول 19 - 22 - 28 - 40 قانون اساسي بنظر ميرسد و سياق الفاظ و عبارات مصوبات مذكور نيز در احتساب يك روز بعنوان روز تعطيلي در مرخصي ساليانه كاركنان دولت بدون رضايت آنها, مظنه تبعيض ناروا بين آنان و ديگر مشمولان ساير مقررات استخدامي ميباشد, زيرا ساير مشمولان استخدامي نيز بدون تعرض به ايام مرخصي استحقاقي خود از ايام تعطيلي اعلام نشده استفاده نموده اند, بنابراين چون مصوبات هيات محترم وزيران بشماره هاي 144594/ت/112 - 25/12/66و1242 - 20/1/69 و 96620/ت/805 – 12/11/67 و 29710/ت/377/ ه مورخ 14/10/73 خلاف قانون اساسي و قوانين موجد حق و مقررات شرعي بنظر ميرسد ذيل اصل 170 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و ماده 25 قانون تشكيل ديوان عدالت اداري, درخواست طرح موضوع و ابطال مصوبات فوق الذكر از طرف هيات عمومي ديوان عدالت اداري را دارم. 
مدير كل حقوقي رياست جمهوري طي نامه شماره 78303 - 23/1/74 در پاسخ به شكايت مذكور مبادرت به ارسال تصوير نامه شماره 4032/31 - 23/12/73 مدير كل دفتر حقوقي سازمان امور اداري و استخدامي كشور نموده است. در نامه سازمان امور اداري و استخدامي آمده است, طبق ماده 47 قانون استخدام كشوري, مستخدمين رسمي دولت سالي يك ماه مرخصي با استفاده از حقوق و فوق العاده هاي مربوطه را دارند, و طبق ماده 50 قانون مزبور ترتيب تحصيل  مرخصي هاي موضوع مواد 47و48و49 اين قانون بموجب آئين نامه اي كه بتصويب هيات محترم وزيران ميرسد معين مي شود. بنابراين طبق مقررات مربوط مرجع تعيين چگونگي استفاده از مرخصي هيات محترم وزيران است و با توجه به صلاحيتي كه بموجب قانون دارد اين اختيار را نيز دارد كه آئين نامه مربوط را اصلاح كند و همين مرجع با توجه بشرايط خاص در آئين نامه تجديد نظر نموده و روزهاي خاصي را روز مرخصي اعلام و معين مي نمايد بنحوي كه مستخدم در هر صورت از مرخصي استحقاقي كه طبق قانون 30 روز تعيين شده است استفاده نمايد. همچنانكه در ماده 17 آئين نامه مرخصي ها در مورد مستخدميني كه در رسته اموزشي خدمت ميكنند تعطيلات فصلي را بعنوان مرخصي استحقاقي منظور نموده و ترتيب ديگري براي مرخصي مهين نموده است. عنايت دارند قانونگذار كلمه(معين) را براي ترتيب تحصيل مرخصي قيد نموده و با توجه به اطلاق آن در تعيين روزهاي مربوط توسط هيات محترم وزيران نيز قيدي موجود نيست, در غير اينصورت انشاء آئين نامه بلاوجه خواهد بود. عليهذا اعلام يك روز مرخصي حسب مصوبه هيات محترم وزيران كه در واقع اصلاحيه مصوبه تلقي ميشود دقيقا ناشي از اختياراتو در حدود صلاحيت هيات وزيران است ضمن آنكه از اين لحاظ از مستخدم تضييع حقي نشده و عملاً از 30 روز مرخصي ميشود, منتهي مرجع ذي ربط ترتيب ديگري براي مرخصي معين مي نمايد. لازم بذكر است راي اشاره شده در شكايت شاكي در مورد مستخدميني است كه طبق تبصره ماده 74 قانون استخدام كشوري بازنشسته ميشوند و ارتباطي بمصوبات و مستندي براي موضوع شكايت نميباشد. در خصوص ادعاي شاكي مبني بر مغايرت مصوبات مورد شكايت با موازين شرعي, قائم مقام دبير شوراي نگهبان در پاسخ طي نامه شماره 877 - 18/7/74 اعلام داشته اند, عطف بنامه شماره ه/73/178 - 14/6/74 موضوع در جلسه مورخ 12/7/74 فقهاي محترم شوراي نگهبان مطرح شده و تصويب نامه هاي اشاره شده در نامه فوق مغاير موازين شرع شناخته نشد.
هيات عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ فوق به رياست حجه الاسلام و المسلمين اسماعيل فردوسي پور و با حضور روساي شعب ديوان تشكيل و پس از بحث و بررسي و انجام مشاوره با اكثريت آراء بشرح آتي مبادرت بصدور راي مينمايد:
راي هيات عمومي ديوان عدالت اداري
بموجب ماده 47 قانون استخدام كشوري مستخدم رسمي دولت سالي يكماه حق استفاده از مرخصي با استفاده از حقوق و فوق العاده هاي مربوطه را دارد , و چون  اعمال حق مذكور مستلزم تقاضاي مستخدم و علي القاعده متضمن اختيار تعيين تاريخ استفاده از آن با رعايت مقتضيات اداري مي باشد, و الزام مستخدم به استفاده از حق مذكور در زمان خاص بدون جلب رضايت او موافق اصل اختيار استفاده از حق مقرر در ماده 47 قانون فوق الذكر نيست, لذا مصوبه هاي مورد اعتراض در خصوص احتساب تعطيلات مندرج در آنها جزء مرخصي استحقاقي سالانه , خارج از حدود اختيار مندرج در ماده 50 و مخالف قانون تشخيص داده ميشود, و مستنداً به قسمت دوم ماده 25 قانون ديوان عدالت اداري ابطال مي شود.
رئيس هيات عمومي ديوان عدالت اداري
اسماعيل فردوسي پور
-------------------------------------
بسمه تعالي
هيات وزيران در جلسه مورخ 5/11/1367 بنا به پيشنهاد شماره 4457س/د/ف مورخ 26/10/1367 ستاد برگزاري مراسم دهه فجر انقلاب اسلامي تصويب نمودند:
روز پنجشنبه 20 بهمن ماه 1367 تعطيل و بعنوان مرخصي سالانه محسوب گردد.
----------------------------
بسمه تعالي
سازمان امور اداري و استخدامي كشور
هيات وزيران در جلسه مورخ 7/10/1373 تصويب نمود:
تعطيلي دستگاه ها و ادارات دولتي در روز چهارشنبه مورخ 9/9/1373 به عنوان مرخصي استحقاقي كاركنان دولت محسوب شود.
رونوشت به دفتر مقام معظم رهبري , دفتر رئيس جمهور معاون اول رئيس جمهور, دفتر رياست قوه قضاييه, دفتر معاون حقوقي و امور مجلس رئيس جمهور, دفتر معاون اجرائي رئيس جمهور, دبيرخانه مجمع تشخيص مصلحت نظام, ديوان محاسبات كشور, اداره كل قوانين مجلس شوراي اسلامي, اداره كل حقوقي, اداره كل قوانين و مقررات كشور, وزارت امور اقتصادي و دارايي, وزارت دادگستري, سازمان برنامه وبودجه, كليه وزارتخانه ها, سازمان ها, موسسات دولتي, نهادهاي انقلاب اسلامي, دفتر هيات دولت و روزنامه ها رسمي جمهوري اسلامي ايران ابلاغ مي شود.
------------------------------
بسمه تعالي
هيات وزيران در جلسه مورخ 8/1/1369 تصويب نمود:
كليه دستگاهها و ادارات دولتي در روز شنبه مورخ 11/1/1369 تعطيل باشند راس روز بعنوان مرخصي استحقاقي كاركنان دولت محسوب گردد.
معاون اول رئيس جمهور
حسن حبيبي
-----------------------------------
تاريخ: 25/12/66
شماره 144594/ت1125
تصويب نامه هيات وزيران
بسمه تعالي
هيات وزيران در جلسه مورخ 23/12/1366 تصويب نمودند روز پنجشنبه 27/12/1366 براي كاركنان دولت تعطيل و جزء مرخصي استحقاقي ساليانه آنان محسوب گردد.
نخست وزير
مير حسين موسوي