رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

شماره دادنامه 84       تاريخ 21/4/74       پرونده كلاسه 9ت /74/28

"راي دادگاه "
الف ) بدواآقاي ....دردادخواست تقديمي به دادگاه بدوي صدورحكم بر خلع يدآقاي ... راازسهمي مالكانه وي نسبت به اعياني يكباب مغازه به شماره شهرداري 120جزپلاك  هاي ثبتي 45-36بخش 2قزوين به جهت تصرف عدواني خواستارشده واجمالاعنوان نموده كه سرقفلي مبحوث عنه ازطرف آقاي ....به آقاي ...واگذارشده ومنتقل اليه رضايت سايرمالكين رانسبت به اين انتقال جلب نموده امادرخصوص جلب رضايت وي اقدامي ننموده است آقاي ....بشرح صورتجلسه 19/1/1374دادگاه بدوي پاسخ داده كه سمتي درپرونده نداردمغازه موصوف راپدرش خريده ونمي داندكه آقاي ... چراوي راطرف دعوي قرارداده است .
ب )شعبه 3دادگاه عمومي قزوين پس ازرسيدگي به دعوي بشرح دادنامه 78 26/1/1374مبادرت به صدورراي نموده كه خلاصه آن چنين است دردعوي تصرف عدواني اصولامدعي بايدثابت كندكه مورددعوي قبل ازخارج شدن ملك ازتصرف وي لااقل يكسال درتصرف وي بوده (ماده 323قانون آئين دادرسي مدني وموادبعدي آن درباب تصرف عدواني )وبدون رضايت وبدون مجوزقانوني ازتصرف وي خارج شده وبيش ازيكسال هم ازتاريخ تصرف عدواني نگذشته وچون دردعوي حاضر خواهان دليل براثبات ادعاي خودبه كيفيت فوق ارائه ننموده لذاقراررد دعوي خواهان صادرمي شود.
ج )آقاي ...به وكالت ازآقاي ...نسبت به دادنامه صادره تجديدنظر خواهي نموده وبشرح دادخواست ونيزلايحه 31-12/1/1374خودبنحوخلاصه بيان داشته كه اولاباتوجه به اسنادعادي موجوددرپرونده ه ازجانب آقاي ...امضا شده ايرادوي به عدم توجه به دعوي موجه نمي باشدثانيانامبرده مستاجري است كه باكليه مالكين مشاعي پلاكهاي ثبتي 45-36قرارداداجاره تنظيم كرده ولي رضايت آقاي ....رادرانتقال حق كسب ازآقاي ....به خود را اخذ نكرده است ثالثاخواسته موكل خلع يدآقاي ....ازسهمي مالكانه موكل به جهت تصرف عدواني بوده ولذاتلقي دادگاه بدوي ازدعوي مطروحه به تصرف عدواني موضع مواد323قانون آئين دادرسي مدني صحيح نبوده ات .
د) اين دادگاه درجهت رسيدگي به تجديدنظرخواهي وكيل آقاي ...مراتب ذيل رامدنظرقرارمي دهد:
1) تذكروكيل تجديدنظرخواه درموردايرادعدم توجه به دعوي وارداست زيراباتوجه به امضاي ذيل اسنادعادي 10/4/1374توسط آقاي ....اظهارات وي بشرح صورتجلسه 19/1/1374دادگاه بدوي موثردرمقام نبوده واقتضاداشته كه دادگاه بدوي بدوانسبت به اين ايرادتعيين تكليف مي نمود( ماده 204 قانون آئين دادرسي مدني )بااينحال چون اين ايراددراين مرحله ازدادرسي در جلسه 21/4/1374اين دادگاه نيزتكرارشده است اين دادگاه آن رامردوداعلام مي نمايد.
2) تذكروكيل تجديدنظرخواه درمورداشتباه دادگاه بدوي درتعيين نوع دعوي براساس خواسته موكلش نيزوارداست زيرابه دلالت صدردادخواست مرحله بدوي وهمچنين مندرجات اظهارنامه هاي ضميمه دادخواست به ويژه اظهارنامه 3707-19/7/1373خواسته خواهان صراحتاخلع يدآقاي ...بوده النهايه جهت توجيهي آن راتصرف عدواني ذكركرده است وبراين خواسته خويش بشرح صورتجلسه 19/1/1374دادگاه بدوي تاكيدورزيده است بنابراين تلقي دادگاه بدوي ازدعوي به تصرف عدواني وقراردادن آن تحت شمول ماده 323 قانون آئين دادرسي مدني وموادبعدي آن درباب تصرف عدواني خروج ازصدورخواسته و نتيجتابلاجوازبوده است .
3)هرچندعنوان دعوي مطروحه ازجانب آقاي ....خلع يداست وجهت توجيهي آن راتصرف عدواني ذكركرده است امابه دلالت مندرجات دادخواست ونيز اظهارنامه هاي ضميمه آن وهمچنين لايحه وكيل مشاراليه اين دادگاه توجه دارد كه وجودرابطه استيجاري فيمابين اخوان ....ومالكين مغازه وتعلق حق كسب آن به آنهاوسپس واگذاري وانتقال حق ومنفعت مزبورازسوي خواهان ....به آقاي ...پس ازجلب رضايت مالكين غيرازآقاي ....مفروغ عنه است وخلاصه مطالب معنون ازسوي آقاي ....اينست كه كه دراين انتقال منافع رضايت اخذ نشده است بنظراين دادگاه مراتب فوق نمي تواندبناي طرح دعوي خلع يدباشد زيراباتصويب قانون روابط موجر و مستاجر و ترتيباتي كه درماده 19 قانون و همچنين تبصره يك آن پيش بيني شده مي توان گفت كه تاسيس جديدحقوقي صورت گرفته باشدبه عبارت اخري عدم جلب رضايت موجرباموجرين درانتقال منافع موراجاره به غيراخذنشده باشدموجدحقي است كه قانونگذاردرتبصره يك ماده 19قانون مرقوم بدان تصريح كرده وقراردادن عنوان خلع يدباتمامي شرايط خاصه وآثاروعوارض قانوني آن برموردحاضرصحيح بنظرنمي رسد.
ه)باتوجه به مراتب فوق اين دادگاه دعوي تخليه مورداجاره به لحاظ انتقال به غ يرراكه تحت عنوان خلع يدوآن هم صرفابه طرفيت ت آقاي ....طرح شده قابل استماع نمي داندكه بدين ترتيب اقتضاداشته دادگاه بدوي قرارعدم استماع آن راصادرمي نمودبااين حال وصرفنظرازتوجيهاتي كه دادگاه بدوي در دادنامه صادره بدانهااشاره كرده وچون نتيجه قراررددعوي صادره آن مرجع با قرارعدم استماع دعوي كه موردنظراين دادگاه است واحداست لذابااستفاده ازاختيارحاصل ازبندچهارم ماده 22 قانون تشكيل دادگاههاي عمومي و انقلاب  مصوب 1373واصلاح عنوان خواسته آقاي ...به خلع يدوهمچنين اصلاح مواد استنادي به ماده 19 قانون روابط موجر و مستاجر و تبصره يك ذيل آن دادنامه 78 26/1/1374شعبه 3دادگاه عمومي قزوين راصرفاازحيث نتيجه آن تاييدو استوارمي نمايدراي صادره قطعي است .
رئيس شعبه 9دادگاه تجديدنظراستان تهران :كرامتي
مستشارشعبه :اجتهادي

مرجع :كتاب نمونه آرامحاكم دادگستري ايران              صفحه 48-50
1- دادگاههاي تجديدنظراستان
گردآورنده :عبدالرحمن رسولي                انتشارات سمن سال 1375
40