رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

به تاريخ :27/3/68                        شماره دادنامه :397
مرجع رسيدگي :شعبه 35دادگاه حقوقي يك تهران به رياست يحيي جليلوند
خواهان :درپرونده اصلي وخوانده درپرونده تقابل آقاي ناصرباوكالت آقاي مهدي 
خوانده :درپرونده اصلي وخواهان درپرونده تقابل آقاي علي باوكالت آقايان اكبروعبداله 
خواسته :ابطال قراردادوالزام به تحويل مواداوليه وتقابل
راي دادگاه
خواسته خواهان اصلي باوكالت آقاي مهدي حسب دادخواست وتوضيحات مندرج درصورتجلسه مورخ 14/10/66ابطال قرارفي مابين والزام خوانده به تحويل موادموضوع مورخ 27/1/64مشتمل بر5/6823كيلوگرم هوخست و16151 كيلوگرم مواددنبه اي و3000كيلوگرم موادپ .ب باخسارات است وخواسته دعوي خواهان تقابل باوكالت آقاي اكبرحسب دادخواست وتوضيحات منعكس درصفحه 4صورت جلسه فوق الاشعارمطالبه مبلغ سه ميليون ويكصدوبيست هزار ريال بابت باقيمانده قيمت قالبهاي موضوع قراردادمورخ 20/7/60 و باقيمانده اجرت 881 كيلوگرم سرشيشه ميكي مي باشد.اولادرخصوص دعوي اصلي نظربه اينكه رابطه حقوقي طرفين مستندبه نوشته مورخ 27/1/64وصورت جلسه مورخ 24/1/65تشعبه 22بازپرسي دادسراي عمومي تهران مي باشدونظربه اينكه مستفادازمدارك مزبوروتوضيحات وكلامتداعيين وشخص خواهان وخوانده در جريان رسيدگي محقق است كه خوانده باوجوهي كه خواهان دراختياروي گذاشته مواداوليه پلاستيكي موضوع نوشته مورخ 17/1/64رابه حساب وي وبراي وي خريداري نموده ونظربه اينكه نوشته اخيرالذكرحاكي است كه موادمزبوربه صورت امانت وبه منظورسفارش توليداجناس پلاستيكي ازقبيل سرشيشه و... دراختيارخوانده قرارگرفته ونظربه اينكه اصالت وصحت نوشته مورخ 27/1/64وتعلق موادموضوع آن به خواهان ووجودموادمزبورنزدخوانده مصون ازتعرض ومحقق است ونظربه اينكه رابطه حقوقي متداعيين درزمينه دراختيار قراردادن مواديادشده به منظورتبديل آن به كالاهاي ساخته شده ازنظرتحليل حقوقي نوعي استيفاوبهره گيري خواهان ازتخصص وامكانات خوانده رادر تبديل مواداست بعبارت روشنترخواهان بادراختيارگذاشتن موادمزبوربه خوانده اذن واختيارداده است تامواداوليه رابه سرشيشه وسايرلوازم مربوطه تبديل واجرت المثل متعارف رادريافت داردواين نحوه توافق كه در اصطلاح توليدكنندگان كارمزدتلقي مي شود،سفارش دهنده راازاستردادمواد اوليه تحويلي ممنوع ومحدودنمي كندبه بيان ديگردراين قبيل مواردكه توافقي درزمينه تعدادونوع كالاي موردنظرمشتري وقيمت آن به عمل نيامده وتعهدات وقيودي ازاين حيث درجهت تجديداختيارات سفارش دهنده وجودنداردو توليدكننده صرفابه سفارش صاحب موادتعدادلازم ازنوع موردنظرراتوليد وتحويل مي نمايداختيارميزان توليدباسفارش دهنده است بخصوص كه در مانحن فيه ازتاريخ موادتابروزاختلاف كه مدت نسبتاطولاني منقضي شده صرفا 881 كيلوگرم ازموادتحويلي به سرشيشه تبديل وبه خواهان تحويل شده واز ميزان تحويل شده نيزآنچه موجودبوده وموردملاحظه كارشناس واقع شده ازجنس مرغوب نبوده وباضوابط واستانداردحاكم براجناس مشابه انطباق نداشته ودرچنين حالتي طبيعي است كه خواهان استردادبقيه موادتحويلي راتقاضا كند.باتوجه به مراتب ونظربه اينكه معاذيرومطالب عنوان شده ازطرف خوانده درزمينه ادامه توليدموجه ومقبول نيست ونظربه اينكه منحصرا881 كيلوگرم ازموادتبديل وبه خواهان تحويل شده وبقيه آن برذمه وي مستقراست عليهذاباكسرواحتساب آنچه تحويل شده وبامستفادازمواد265و336 قانون مدني به ابطال وبي اعتباري قرارفي مابين والزام خوانده به تحويل واسترداد 5/5942 كيلوگرم موادهوخست و16151كيلوگرم مواددنبه اي و3000 كيلوگرم موادپ .پ به خواهان وبطلان دعوي خواهان نسبت به زائدازميزان موردنظر اظهارمي شود.
ثانيادرخصوص دعوي تقابل نظربه اينكه به دلالت قراردادمورخ 20/7/60 خواهان تقابل متعهدشده درقبال دريافت 3260000ريال 5 عددقالب با مشخصات مندرج درقراردادساخته وظرف 4ماه به خوانده تقابل تحويل نمايدو نظربه اينكه يك ميليون ريال ازثمن قالبهاازطرف خوانده دادگاه تقابل پرداخت وبقيه برذمه وي باقي وموكول به تحويل قالبهاشده ونظربه اينكه حسب صورتجلسات دادگاه وفاكتورهاي موجودمقدار881 كيلوگرم مواد هوخست تحويلي خوانده تقابل توسط خواهان به سرشيشه تبديل وازبابت كارمزدآنهاصرفا250000ريال (دويست وپنجاه هزارريال )دريافت گرديده ونظربه اينه كارشناس منتخب دادگاه اجرت المثل وكارمزدمتعارف هر كيلوگرم سرشيشه توليدي خواهان تقابل را1250ريال تقويم كه پس ازكسرو احتساب 250000ريال دريافتي خواهان ازاين حيث ،باقي مانده طلب وي معادل 851250 ريال مي باشدعليهذادعوي خواهان تقابل نسبت به مبلغ 3111250 ريال بابت باقيمانده ازقيمت 5 دستگاه قالب وكارمزدواشرسرشيشه هاي توليدي ثابت تشخيص ،به الزام خوانده تقابل مبني برپرداخت مبلغ 3111250 ريال درقبال تحويل 5 دستگاه قالب موضوع قراردادمورخ 20/7/1360ازجانب خواهان وبطلان دعوي خواهان تقابل نسبت به زائدازمبلغ فوق الذكراظهارنظر مي شود.نظردادگاه به وكلاي طرفين وشخص آقاي علي ابلاغ ميشودتادرصورت اعتراض ظرف 5 روزمراتب رابه دادگاه اعلام دارند.
شعبه 35دادگاه حقوقي يك تهران -جليلوند

كتاب :گزيده آراي دادگاههاي حقوقي ،مجموعه دوم           نشرحقوقدان چاپ اول -1375                                     صفحه 149-151

37