رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

راي شماره : 101 - 15/1/1316

راي شعبه سوم ديوان عالي كشور
(( جهيزيه زن درمحل اقامت وسكناي او وتحت نظرواستيلاي خوداو حفظ ومورد استعمال ميشود وتصديق زوج فقط درزمينه اقراربه مالكيت زوجه نسبت به اشياء مزبور است وسندي است كه براي ثبوت مالكيت زوجه ، وعدم استحقاق زوج دراشياء مزبور تحصيل ميگردد. بنابراين حكم بضمان ومسئوليت زوج بمجرد تصديق وامضاي اودر صورت جهيزيه مستند قانوني نخواهد داشت ))

* سابقه *
راي مورخ 29/7/40 شعبه 27 دادگاه شهرستان تهران
پرونده شماره 39/203

خلاصه دعوي اين است كه زني باستناد صورت جهيزيه خود ، كه به امضاي زوج اورسيده ، درخواست صدور حكم برمحكوميت او كرده است ، زوج دربرابر دفاع كرده كه خواهان درغيبت او كليه اموال خودرا به ضميمه اثاث او بسرقت برده است ، دادگاه بخش نيز باين استدلال كه (( خواهان دليلي بربقاي جهيزيه دريدزوج اقامه نكرده دعوي رامحكوم به رد كرده است ، پس ازطرح دعوي پژوهش ، در دادگاه شهرستان بدين شرح اظهارنظر شده است :
(( درخصوص مصالبه : 1 سه دست لباس سنگين ( شال ) ودودست (وسط) كودري مقوم به سه هزارريال 2 اسباب حمام بادوبقچه مخمل وچلوار مقوم به يك هزاروپانصد ريال 3 بقچه حمام مخمل زري با 20 مترپارچه كودري مقوم به يك هزاروپانصد ريال :
(( نظر باينكه اموال مذكور درعدداشيائي است كه عرفا" درتصرف زوجه است ومعمولا" مورد استفاده زوج قرارنمي گيرد وماده 56 آئين نامه اجراء ثبت باتوجه به همين اماره ، آن قسمت از اثاث البيت راكه عادتا" مورد استعمال زنانه دارد ملك اوتلقي كرده است .))
(( نظر باينكه امضاء ذيل صورت جهيز واعلام زوج براينكه : (( اشياء مرقومه فوق تماما" تحويل اينجانب گرديده )) عرفا" دلالت ندارد كه اشياء مذكور درتصرف انحصاري وي قرارگرفته ، بلكه بااين عبارت زوج تاييد كرده است كه آن اشياء كه درزندگي مشترك زوجين قرارميگيرد بزوجه تلق دارد ، بنابراين نسبت به البسه و اشياء مورد مطالبه اي استفاده از آن اختصاص بخواهان دارد ، نامبرده درصورتي ميتواند از زوج خود استرداد آنرا بخواهد كه انتزاع يد خود وتصرف انحصاري زوج رادردادگاه ثابت كند ))
نظر باينكه پرونده امر از اين حيث مقرون بدليل قاطعي نيست وخروج زوجه از خانه زوج نيز بتنهائي وبدون هيچگونه قرينه اي حاكي ازخلع يد زوجه ازتمام جهيزيه خود نيست ، لذا دراين قسمت دادنامه يژوهشخواسته دائر بربطلان دعوي بانو ... درنتيجه استوار ميشود))
ودرخصوص مطالبه ساير اشياء مندرج درورقه عادي 28/11/1337 نظر باينكه طبيعت اموال مذكور بنحوي است كه مورداستفاده زوجين قرارميگيرد وعادتا" استعمال آن اختصاص بزوجه ندارد،وبنابراين پس ازورود اموال درخانه زوج قهرا" درتصرف او قرارميگيرد ))
(( نظرباينكه آقاي ... بطور مكرر آوردن اشياء رابخانه خود اعتراف ومنتهي ادعا كرده است كه بانو... پس از خروج ازخانه وي جهيزيه رابرده است واين ادعا نيز مقرون بدليلي نميباشد.
(( نظر باينكه پژوهشخوانده درصورتمجلس مورخ 19/4/40 ضمن توضيحات خود تصديق كرده است كه پژوهشخواه بيش از مدت سه ماه بااوبسر نبرده است وعرفا" دراين مدت كوتاه بعيد بنظر ميرسد كه اشيايي ازقبيل طروف مسي وسماور وغيره دراثر كثرت استعمال ازبين رفته باشد ، وبنابراين بقاء اشياء مورد مطالبه دردست پژوهشخوانده موافق بااصل وظاهر است ، ودليلي كه خلاف مدلول اصل وادعاء نامبرده را درخصوص بردن جهيز اثبات كند بدادگاه تقديم نشده است ))
(( نظر باينكه بشرح تصميم مورخ 14/7/1339 ، پژوهشخوانده براي بيان اوصاف وقيمت اقلام مختلف جهيزيه بدادگاه دعوت شده ، وپس از تعيين اين خصوصيات محكمه ضمن صدور قرارتحقيق از آقاي ... از پژوهشخوانده دعوت كرده است كه براي ملاحظه اوصافي كه ولي زوجه از جهيزيه شمرده حاضر شود وبنوبه خود توضيحات لازم را بدهد ونامبرده درمقام بيان توضيح درجلسه 19/4/40 گفته است : درجهيزيه كه زوجه من مطالبه ميكند ، هرچند بمنزل من آورده است ولي ازتاريخ ازدواجش بيش ازسه ماه در خانه من نماند ...)) وازاين بيان بخوبي برمي آيد كه درباره خصوصيات ذكر شده طرفين اختلافي ندارند.))
(( بنابمراتب مذكور ، بااعلام فسخ دادنامه پژوهشخواسته ، دراين خصوص پژوهشخوانده محكوم ميشود كه اشياء زيررا بپژوهشخواه تسليم كند...))

مرجع :
حقوق مدني ، دكتركاتوزيان
جلداول ، نكاح وطلاق
انتشارات بهنشر
صفحه : 209 الي 211

29