رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

راي شماره : 2982 -20/10/27

راي اصراري هيات عمومي ديوانعالي  كشور
نظر باينكه اعتراضات فرجامخواه تكرارمطالبي است كه درمرحله پژوهشي اظهاروموجهارد شده واز لحاظ رعايت قانون واصول اشكالي بنظر نميرسد دادنامه فرجام خواسته باكثريت اراابرام ميگردد.

* سابقه *

گردش كار فرجامخوانده دادخواستي بخواسته يك قطعه زمين بمساحت ششصد متر مربع مقوم بدوازده هزار ريال بطرفيت اداره شهرداري آبادان بدادگاه شهرستان آبادان تقديم داشته وچنين توضيح داده است كه زمين مورد دعوي محدوداست شمالا" بزمين واگذاري سيد محمد معمارمحل فعلي شيرو خورشيد سرخ شرقا" بخيابان شهرداري جنوبا" بزمين واگذاري غلامشاه غربا" راه شوسه خرمشهر و فعلا" محصور و داراي ساختمان ناقص بوده واينك جزپلاك شماره 2527 قطعه 2 بخش يك آبادان ميباشد واخوانده بدون حق درخواست ثبت آن نموده لذا بموجب مدارك تقديمي وباستناد بمعاينه وتحقيقات محلي درخواست صدور حكم بحقانيت خود دارم مدارك تقديمي عبارت بوده است از رونوشت يكبرگ قباله انتقال ورونوشت صورت مجلس تامين دليل دادگاه پس ازرسيدگي باصالت انتقال نامه وبموجب صورتمجلس تامين دليل خوانده راغيابا" محكوم به خلع يد اززمين مورد دعوي مينمايد محكوم عليه دادخواست اعتراض بهمان دادگاه تقديم وباتكذيب از دعوي ومدارك آن بصلاحيت دادگاه اعتراض نموده لذا براي تشخيص بهاي خواسته نظر كارشناس جلب شده وكارشناس بهاي خواسته رابيست و چهارهزارريال تعيين ميكند وپس از رسيدگي حكم براستواردادنامه واخواسته صادرميگردد شهرداري آبادان ازاين حكم پژوهش خواسته و حتي اعتراض نموده است كه خواهان مدعي است زمين راازكوزه كتاني خريده وشخص اخير الذكر آن را از دارائي خريداري كرده است در صورتيكه زمين مزبور ملك خاص شهرداري بوده وفرضا" دارائي فروخته باشد مجاز نبوده است دادگاه استان ششم پس ازرسيدگي وتشحيص اينكه مورد دعوي جزاراضي خالصه به ثبت رسيده است ايراد شهرداري را بعدم صلاحيت دادگاه وارد وقرارعدم صلاحيت خود بمناسبت صلاحيت ديوان دادرسي دارائي صادر نموده وپس ازقطعيت قرارمزبور وانحلال ديوان دادرسي دادگاه شهرستان تهران بموضوع رسيدگي ومورد دعوي را ازاراضي دارائي تشخيص ميدهد كه بموجب ماده واحده مصوب 1314ازطرف دولت بحسن كوزه كناني انتقال يافته ونامبرده طبق سند انتقال نامه مدرك دعوي آنرا بخواهان واگذار نموده و بالنتيجه ببطلان درخواست ثبت شهرداري حكم ميدهد شهرداري آبادان ازاين حكم پژوهش خواسته وباجلب بنگاه خالصه بدعوي واعتراضات عديده فسخ حكم بدوي و محكوميت پژوهش خوانده را به بيحقي خواستار شده و دادگاه استان پس از رسيدگي چنين راي داده است ( عمده اعتراض وكيل پژوهش خواه اين است ) دادخواست اوليه خواهان درمراحل بدوي وپژوهشي وفرجامي مورد رسيدگي قرارگرفته وپس ازصدور قرارعدم صلاحيت از دادگاه استان خوزستان و قطعيت وتاييد آن درمرحله فرجامي بدعوي خواهان ميبايست پس ازتقديم دادخواست مجدد ازطرف اورسيدگي شود ودرحاليكه دادخواست مجددي نداده ورسيدگي دادگاه بدوي واصدار حكم بدون آن قانونا" صحيح نبوده است 2 قطعه زمين مورد ادعاي خواهان غير اززمين انتقالي حسن كوزه كناني باو ميباشد ومشخصات دو قطعه زمين مرقوم تطبيق نمي نمايد 3 برطبق ماده واحده مصوب بهمن 1307اداره دارائي حق انتقال قطعه زمين مورد دعوي رابحسن كوزه كناني نداشته زيرا زمين مورددعوي جزگورستان متروكه بوده كه برطبق ماده مزبور متعلق به شهرداري بوده است وهيچيك ازاعتراضات مزبوربنظردادگ اه وارد نيست زيرا درقسمت ايراد اول وكيل پژوهش خواه ماده 18 قانون ثبت تعيين تكليف نموده واجازه داده است پس ازصدورقرار عدم صلاحيت پرونده بمرجع صالحه فرستاده شود وراجع بعدم تطبيق زمين مورد دعوي بازمين مورد انتقال حسن كوزه كناني بخواهان نيز با توجه بمعاينه محل وگواهي گواهان هنگام تحقيق محلي و صورت مجلس تامين دليل محرز است كه زمين مورد دعوي همان زمين مورد انتقال كوزه كناني به پژوهش خوانده ميباشد واستناد بماده واحده مصوبه بهمن 1307وادعاي باينكه اداره دارائي محل حق انتقال زمين مورد دعوي رانداشته صحيح نيست بلكه مدلول ماده واحده خلاف اين ادعا راميرساند زيرا بموجب واحده ماده مزبور دولت مجاز است املاك دولتي را كه درآن ماده مذكور است درهرشهري با اطلاع وزارت دارائي بشهرداري واگذار نمايد . بنابمدلول اين ماده يد شهرداري دراراضي دولتي بايستي متعلق ازدولت باشد وچون دراين مورد انتقال مورد دعوي ازدولت بحسن كوزه كناني واز كوزه كناني به پژوهش خواند محرزاست واستناد شهرداري بتحقيقات محلي براي اثبات تصرفات آن اداره موثر درمقام نميباشد حكم پژوهش خواسته استوارميگردد) شهرداري محكوم عليه دادخواست فرجامي تقديم داشته وشعبه پنجم ديوانعالي كشور درتاريخ 2/3/35 چنين راي داده است ( فرجامخواه درموقع اعتراض بررحكم غيابي دادگاه شهرستان آبادان اشعارداشته زمين مورد دعوي بازمين متصرفي شهرداري ازحيث حدودمشخصات مغاير وبراي اثبات آن بمعاينه وتحقيقات محلي استناد كرده ونيز درهنگام پژوهش دردادگاه استان ششم اظهار داشته زمين مورد بحث بياض وگورستان وسالها ميباشد درتصرف شهرداري است وبراي اثبات اين مراتب درخواست تحقيقات محلي كرده ودرمرحله پژوهش دردادگاه استان مركزي درضمن اعتراضات ازقبيل اينكه مورد معامله بافرجام خوانده خانه معرفي شده در صورتيكه خانه وجود نداشته بالاخره ازدادگاه براي اثبات تصرفات سابقه شهرداري تقاضاي تحقيقات محلي ازاهالي شهر كه آگاه به قبرستان بوده محل مزبور هست نموده ودرقباله معامله فرجام خوانده باكوزه كناني هم مورد معامله يكباب عمارت ناقص البنا' جديد معرفي شده ودردادخواست نخستين تقديمي بدادگاه شهرستان آبادان نوشته شده يك قطعه زمين كه قبلا" محصور بديوار آجري وداراي ساختماني ناقص بوده بنابمراتب مسطوره وتوجه باظهارات گواهان معرفي شده ازطرف فرجام خوانده درموقع تحقيقات محلي كه بدرخواست فرجام خوانده بعمل آمده وخودداري مجري قراراز استماع گواهي گواهان معرفي شده ازطرف فرجام خواه چون مورد درخواست فرجامخواه راجع بتحقيقات محلي باستناد اينكه سابقا" تحقيقات محلي شده بااينكه ممكن التاثير درروشن شدن قضيه بوده مورد نداشته ورسيدگي دادگاه ازاين حيث ناقص وبموجب شق 3 از ماده 559 قانون آئين دادرسي مدني حكم فرجام خواسته باكثريت نقض ورسيدگي به شعبه ديگر دادگاه استان مركز ارجاع ميشود پس از نقض پرونده به شعبه پنجم دادگاه استان مركز رجوع شده وشعبه مزبور پس ازرسيدگي چنين راي داده است " عمده اعتراض وكيل پژوهش خواه بردادنامه پژوهش خواسته اين است كه زمين مورد نزاع ياقطعه زميني كه درقباله خريد پژوهش خوانده وصف شده منطبق نيست وپلاك مورد اعتراض جزگورستان متروكه درتصرف شهرداري بوده كه اين اعتراضات موثر نيست زيرا باتوجه بصورت مجلس معاينه وتحقيق محلي كه مطلعين عموما" تصرفات مالكانه پژوهش خوانده را درهمين زمين وانطباق آنرا بازمين مورد ابتياع او وچگونگي حدود زمين درسابق وتغييراتي كه درآن داده شده ومنجر بصورت فعلي گرديده گواهي داده اند واينكه ازطرف شهرداري درروز اجرا قرارگواهان كه استماع شهادتشان قانونا" بلامانع باشد اقامه نشده وباعطف نظر بصورت مجلس تامين دليل وتوجه برونوشت قباله خريد پژوهش خوانده كه اصالت آن ثابت گرديده ومسلم است كه اين زمين از اراضي خالصه واگذار شده ازطرف دارائي آبادان است ومدافعات بنگاه خالصه جات دراين مرحله كه بعنوان جلب ازطرف پژوهش خواند ه دعوت شده نيز صحت دعوي پژوهش خوانده را ازهرجهت ثابت داشته است ادعاي شهرداري باينكه زمين مزبور جزگورستان متروكه بوده بيوجه وفرضا" كه گواهاني براين معني گواهي داده اند شهادت آنان درقبال دلائل ياد شده قابل تريتب اثر نخواهد بود وازاين رودادگاه خودرامستغني ازصدور قرارتحقيق محلي دانسته وچون بنابجهات فوق الاشعار مالكيت پژوهش خوانده نسبت به پلاك مورد اعتراض محرز است واعتراض موجهي بر دادنامه پژوهش خواسته نشده حكم مورد پژوهش عينا" استوار وپژوهش خواه بپرداخت سيصد ريال بابت حق الوكاله اين مرحله به پژوهش خوانده محكوم ميشود ) شهرداري آبادان درمدت مقرردادخواست فرجامي تقديم داشته و رسيدگي باين دادخواست به شعبه دهم ارجاع گرديده وخلاصه اعتراضا ت فرجامخواه تكرارمطالب ودرخواستهائي است كه درمراحل بدوي و پژوهشي اظهارشده است .
جلسه هيات عمومي ديوانعالي كشور برياست جناب آقاي محمد سروري رئيس دوانعالي كشور باحضور آقاي دكتر عبدالحسين علي ابادي معاون اول دادستاني كل كشور وآقايان روا ومستشاران شعب بشرح زير:
شعبه 1 آقاي مفخم  آقاي معصومخاني
شعبه 2 آقاي فرزار  آقاي شريفي آندس
شعبه 3 آقاي عرفان  جناب آقاي علي اصغر امين  آقاي فلاح رستگار آقاي علي صفري 
شعبه 4 آقاي عباسعلي بشير فرهومند  آقاي اسداله مصباح مرجاني
شعبه 5 جناب آقاي هدايت  آقاي عضدي  آقاي برزين  آقاي شيرازي 
شعبه 6 جناب آقاي ويشكائي  جناب آقاي سرايندي  آقاي صالح
شعبه 7 جناب آقاي ميرمطهري  آقاي محمد باقر امين
شعبه 8جناب آقاي مجلسي  آقاي صفدري  آقاي گودرزي
شعبه 9 آقاي گرگاني  جناب آقاي خواجوي  آقاي فرشي آقاي آصف زاده 
شعبه 10  آقاي محمد صدر آقاي دكترصدارت  آقاي سجاديان
شعبه 11 جناب آقاي احمدي بختياري  آقاي شهيدي  آقاي شريف تشكيل است پس ازقرائت گزارش جريان پرونده وآ راصادره ومداقه در مواد مربوطه وكسب عقيده آقاي معاون اول دادستاني كل كه مبني برابرام حكم فرجامخواسته بود مشاوره نموده بشرح زير راي ميدهد:

مرجع : مجله علمي حقوقي انتقادي كانون وكلا،شماره مسلسل 64
صفحه : 99تا 102
سال يازدهم شماره اول  فروردين وارديبهشت 1338

28