رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

پرونده كلاسه : 71/470/23

راي شعبه 23 ديوان عالي كشور
"اشكالات زيربرقرارتجديدنظرخواسته وارداست .
1- مندرجات پرونده ولايحه دفترحمايت ازحقوق رزمندگان استان ...و اوراق آن حاكي است كه خوانده برطبق فروشنامه عادي يك دستگاه اتومبيل ... رابه مبلغ ...ريال ازخواهان خريداري مي نمادودرازاي قيمت آن مبلغ ... ريال چك شماره ...درعهده بانك ملت شهر...بابت نصف ثمن دراختيار خواهان ...قرارمي دهدوقبل ازآنكه دارنده چك (خواهان )ب بانك مراجعه نمايدوجه چك نقدابه خواهان تحويل وچك توسط خواهان پاره مي شود.بنابر اين دريافت براي دريافت وجه اين چك ازطريق بانك اقدام نشده درازاي بقيه ثمن خواهان موافقت مي كندكه زميني در...ازخوانده دريافت نمايدوخواهان براي اينكه خوانده راملزم به انتقال زمين نمايد،چكي به عنوان تضمين به مبلغ ...ريال ازخوانده مي گيرد.بعدازانصراف ازانجام معامله بقيه ثمن اتومبيل كه ...ريال بوده ازطرف خواهان مطالبه مي شودخوانده نيزمقدار... ريال طي دوفقره چك  كه فتوكپي آنهاپيوست پرونده است تحويل خواهان مي نمايدو...ريال ديگردردفترخانه به خواهان تاديه مي كند.دراين مورداز آقاي ...تحقيق نشده است آياواقعا...بادريافت ...ريال نقدا،چك موضوع قولنامه اتومبيل پاره شده است يانه وقيمت اتومبيل راكلادريافت كرده است ياخير.
2- پرونده كيفري مورداستنادبه كلاسه ...ازمرجع مربوطه مطالبه ]نشده [ وخلاصه آن درپرونده قيدنگرديده ،ضرورت داشته دادگاه پرونده رامطالبه و خلاصه اي ازمندرجات آن رادرپرونده كارمنعكس نمايدوپرونده هاي كيفري و مدني مورداستنادبراي ملاحظه ضميمه شود.
3-استدلال دادگاه درزمينه كيفيت ايداع چك   مورددعوي موجه نيست ، زيرادادگاه درقرارتجديدنظرخواسته ،اين استدلال كه چك بابت تضمين بيع يك قطعه زمين درشهرستان ...به خواهان داده وشرط موردتوافق مستحق للغير درآمدن مبيع يادشده (زمين )بوده است .مندرجات پرونده حاكي است كه خوانده ازانتقال زمين به علت اينكه متعلق به همسرش بوده سرباززده است . به هرحال اگرچك مزبورتضمين هم بوده باشدتحقيق درموضوع عدم انجام تعهدو رسيدگي دراطراف مسائل به زمين ونحوه عدم انتقال آن به خواهان واينكه واقعازمين موردمعامله به خوانده تعلق نداشته ،ضرورت داشت .بنابه مراتب به لحاظ نقص رسيدگي وخدشه دراستدلال قرارتجديدنظرخواسته قابل ابرام نبوده وبانقض آن تجديدرسيدگي به دادگاه حقوقي يك ...محول مي شود." (71/470/23)

* سابقه *
دراين پرونده خواسته مطالبه وجه يك فقره چك مي باشدكه دادگاه پس از جري تشريفات قانوني مبادرت به صدورراي نمده است :
"...چون خواهان درجلسه مورخ 24/10/69اين دادگاه ونيزدرپرونده شماره ...دادگاه حقوقي 1مستقل ...اقرارواعتراف نموده است چك اخيرالذكر بابت تضمين بيع يك قطعه زمين در...به وي تسليم وشرط موردتوافق متداعيين ايداع وجه مندرج درمتن چك توسط خوانده به خواهان درصورت مستحق للغير درآمدن مبيع يادشده بوده است ،نتيجتاوبااين اوصاف دعوي مطالبه وجه چك تضميني مارالذكربه كيفيت مطروحه قابليت استماع نداشته واظهارنظربه صدورقرارعدم استماع دعوي وفسخ قرارتامين صادر...نموده است ."

مرجع :كتاب علل نقض آراحقوقي درديوان عالي كشور   تاليف يداله بازگير
انتشارات ققنوس - چاپ اول - سال 1376              صفحه 202-204

46