رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

پرونده كلاسه : 71/831/23

راي شعبه 23 ديوان عالي كشور
"طبق ماده 822 قانون مدني حق شفعه قابل اسقاط است واسقاط آن چيزي كه دلالت برصرف نظركردن ازحق مزبورنمايدواقع مي شودازطرفي ...خوانده رديف  يك كه فروشنده سه دانگ ملك موردنظرخواهان به خوانده رديف 2 مي باشددرجلسه مورخ 3/4/1366متشكله دردادگاه حقوقي 2...اظهارداشته پيشنهادخريدسهم وي يافروش سهم خودبه اورانموده است كه مشاراليها رضايت نداده وباوصف توسل به آقايان ...ومراجعه آنان به ...توفيقي حاصل نگرديده است واوهم به لحاظ احتياج سهم خودازپلاك ثبتي موصوف رابه ... منتقل كرده است .دادگاه حقوقي 2...درجلسه مورخ 29/6/67از...احداز افرادموردنظرخوانده رديف يك به عنوان مطلع تحقيق نموده ومشاراليه در قسمتي ازاظهارات خودچنين بيان داشته است :"...ودرموردفروش مغازه هم ...گفت ...اين مغازه رايابخريابفروش .ده تومان بالاازقيمت خريدار بود...گفت نمي فروشم ..."كه باتوجه به اينكه حسب اعلام واظهاراتش مربوط به پنج ياشش سال پيش ازآن بوده وبه قبل ازتنظيم سندرسمي انتقال بين خواندگان برمي گرددامتناع خواهان ازخريدسهم ...رامتبادربه ذهن مي نمايد ازنظرروشن شدن قضيه وكشف بيشترحقيقت استماع اطلاعات دونفرازافراد ديگرمعرفي شده ازناحيه شخص اخيرالذكربه اسامي ...و...ضروري است . متعاقب آن بتوان درخصوص اسقاط ياعدم اسقاط حق شفعه ازناحيه خواهان به اظهارنظرپرداخت وسپس مبادرت به صدورراي مقتضي نمود.فلذاودرحال حاضرنظريه مورخ 3/5/71صادره ازدادگاه حقوقي يك ...قابل تاييدنمي باشد.
* سابقه *
دراين پرونده خواسته اخذبه شفعه وابطال سندانتقال سه دانگ ازشش دانگ مغازه است بااين توضيح كه ملك مغازه فوق الاشعاركه كل سرقفلي آن متعلق به خواهان است ،بين اووخوانده رديف يك مشترك بوده وباوصف اينكه به كرات پيشنهادخريدسهم شريك رابه وي داده است ،اوحاضربه فروش نشده واخيراسهم خودرابه موجب سندشماره ...به خوانده رديف  2انتقال داده است ونتيجتاخواستارصدورحكم نسبت به ابطال سندقطعي غيرمنقول شماره ... كه دلالت برمالكيت بالمناصفه وي وخوانده رديف يك نسبت به پلاك مذكور است .خوانده رديف يك اظهارداشته تاقسمتي ازسال 60به اتفاق خواهان درمغازه موردبحث به كسب اشتغال داشته اندودرآن تاريخ به وي پيشنهادخريد يافروش مغازه يافروش كل آن به غيرراداده ولي خواهان حاضرنشده واوهم روي اجبارسهم خودرابه آقاي ...انتقال داده و...ريال بابت ثمن دريافت داشته است .دادگاه سندمالكيت راملاحظه نموده است وآقاي "ج "(خريدار)بيان داشته است كه "من حرفي نداردم مي بايست مي رفتم پيش آقاي ...به ايشان بگويم كه آقاي ...آيااينجارابخرم يانخرم ،ولي اين كاررانكردم ونگفته خودسرانه اين كارراكرده ام .بعدازخريدگفتم كه من نصف مغازه راخريده ام و ايشان گفت بيخودخريده اي حق شفعه بامن است ."دادگاه ازشاهدتحقيق كرده است ،مشاراليهااظهارداشته كه آقاي ...پيشنهادخريديافروش به آقاي ... راداده وحتي حاضربوده سهم اورابه ده هزارتومان هم گرانتربخرد،ولي آقاي .. گفت نمي فروشم دادگاه باعنايت به اينكه درسندفروش سه دانگ تنظيمي بين خواندگان قيمت موردمعامله 94300ريال قيدگرديده ولي آنهاسخن از2700000 ريال درمحضردادگاه به ميان آورده اند.ازاداره حقوقي وزارت دادگستري استعلام مي نمايداولاوظيفه دادگاه درفصل خصومت چيست ،ثانياكدام يك از مبالغ يادشده بايستي ملاك قرارگيردكه درپاسخ شماره 6194/7-8/9/67واصله ازمرجع مرقوم ملاك قرارگرفتن قيمت واقعي توصيه مي گردد.دادگاه نهايتا دعوي مطروحه راثابت وواردتشخيص واخذبه شفعه توسط مرحوم (خواهان اوليه )رادرزمان خودبه موجب ماده 808قانون مدني محق دانسته ودرنظردارد كه مستندابه مواد808و816و821و823و1259و1275قانون مدني حكم به بطلان معامله موضوع سندرسمي شماره ...به دنبال محق بودن تملك شفيع نسبت به سه دانگ ديگرازمغازه تحتاني داراي پلاك  كه بعدازفوت شفيع قهراوراث قانوني اوموضوع دادنامه حصروراثت ...جانشين وي مي شوندونيزالزام دفتر خانه شماره ...به انتقال واستقرارمالكيت سه دانگ مذكوربه نام ورثه شفيع ...درقبال پرداخت مبلغ ...توسط ورثه شفيع به مشتري راصادرواعلام مي نمايدواين نظريه پس ازاعتراض به ديوان عالي ارسال شده است واين هم (71/831/23)

مرجع :كتاب علل نقض آراحقوقي درديوان عالي كشور   تاليف يداله بازگير
انتشارات ققنوس - چاپ اول - سال 1376             صفحه 284-286

47