رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

پرونده : 72/65/3

راي شعبه سوم ديوان عالي كشور
"اعتراض تجديدنظرخواه نسبت به دادنامه ...وارداست ،زيرادادگاه به اين استدلال كه وقوع عقدبيع محقق نمي باشدوازناحيه خوانده هم دليلي بر اثبات تحويل پارچه هاي مورداختلاف اقامه نگرديده حكم محكوميت خوانده رابه تاديه وجه خواسته درحق خواهان صادركرده است .درصورتي كه اولاوفق مواد183و339قانون مدني عقدعبارت است ازاينكه يك ياچندنفردرمقابل يك ياچندنفرديگرتعهدبرامري نمايندوموردقبول آنهاباشدوپس ازتوافق بايع ومشتري درمبيع وقيمت آن عقدبيع به ايجاب وقبول واقع مي شود،لكن در مواردي كه طرفين درمجلس عقدحضورندارندكه به لسان فقهابه عقدغائبين تعبيرگرديده امكان تحقق بيان قصدورضاوايجاب وقبول معامله في المجلس وجودنداردوهمچنانكه درمعاملات تجارتي درسطح كشورومعاملات في مابين بازرگانان مقيم ايراووكشورهاي خارج مرسوم ومعمول به ومتعارف عرف است معامله وارسال ايجاب وقبول ازطريق مكاتبه ياوسايل ديگري ازقبيل تلگرام تلكس وغيرآن صورت مي گيرد.ثانيا:درموردمطروحه مندرجات نامه شماره .. شركت كالاي ...به عنوان سازمان ...به منزله ايجاب معامله ونامه شماره ... سازمان مذكوربه عنوان شركت ...ارسال قبول است درتقابل باايجاب واقدام خريداربه واريزقسمتي ازثمن معامله به عنوان پيش پرداخت به حساب ...به موجب چك شماره ...وسندهزينه مربوطه مراضات طرفين وتحقق ايجاب وقبول وتوالي عرفي آن وبالنتيجه وقوع عقدومعامله رافي مابين مدلل مي داردثالثا مطابق ماده 219قانون مدني عقودي كه برطبق قانون واقع شده باشدبين متعاملين وقائم مقام آنان لازم الاتباع است مگراينكه به رضاي طرفين اقاله ويابه علت قانوني فسخ شودكه دردعوي مطروحه واقع نشده وخواهان هم دليلي براثبات انشاي فسخ معامله به يكي ازجهات قانوني ابرازنداشته است ولذاباوصف تحقق معاله دعوي خواهان به خواسته استردادوجوهي كه به عنوان پيش پرداخت ب ابت قسمتي ازثمن معامله به سازمان خوانده تاديه نموده به كيفيت مطروحه بالزوم عقدومعامله في مابين ومقررات مواد219و362قانون مدني منافات داردوحكم تجديدنظرخواسته بااسنادمضبوط درپرونده ومقررات قانوني فوق الذكرتطبيق نمي كندوازاين رودادنامه ...نقض مي شود..."(72/65/3)

* سابقه *
دراين پرونده خواسته مطالبه وجه (پيش پرداخت خريدكالا)مي باشد. خواهان اظهارداشته كه درسال 1363سفارش خريد...مترپارچه ازنوع جناقي خاكي ازقرارهرمترمربع ...ريال رابه خوانده داده است وبدين منظوردر اجراي مفادنامه شماره ...صادره توسط خوانده يك  فقره چك به شماره ... بابت پيش پرداخت وكارمزددروجه خوانده صادروپرداخت شده است و متعاقباخوانده باارسال نامه مورخه 6/12/63به عنوان شركت ...درخواست مي نمايدتابامراجعه به كارخانه صنايع پوشش ...كالاي موردنظرخودراتحويل نمايندوپس ازمراجعه به محل وملاحظه پارچه هاچون پارچه هامنطبق بانمونه قبلي نبوده موردتاييدواقع نمي شودوبدين لحاظ شركت كالاي ...طي نامه ... انصراف خودراازانجام معامله ومبلغ پرداختي فوق رامطالبه مي نمايدوكيل خواهان اظهارداشته مبلغ موردادعاصرفابابت پيش پرداخت وكارمزد پرداخت شده كه درواقع توافق خصوصي بين اصحاب دعوي بوده كه قانوناتوافق درانجام مقدمه بيع محسوب نمي شود.
دادگاه پس ازجري تشريفات قانوني اظهارنظرمي كند:باتوجه به مستندات دعوي كه اختلافي درآن بين طرفين به نظرنمي رسدواينكه وقوع عقدبيع محقق نمي باشدوازناحيه خوانده نيزدليلي برتحويل پارچه هاي مورداختلاف اقامه نگرديده حكم برمحكوميت خوانده به پرداخت ...درحق خواهان صادر مي نمايد.

مرجع :كتاب علل نقض آراحقوقي درديوان عالي كشور   تاليف يداله بازگير
انتشارات ققنوس - چاپ اول - سال 1376              صفحه 254-255

47