رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

نظريه قضات دادگاههاي حقوقي دوتهران
6
* آيا دعوي استرداد اعيان سفته ها مالي است ياغيرمالي ؟

نظر اكثريت كه در تاريخ 13/4/64 اعلام شده است :
چون سفته از اسناد تجاري است  و وجود آن در يد دارنده ، ظهور در اشتغعال ذمه متعهد و ظهرنويس آن دارد و اصل بر استحقاق دارنده آن در مطالبه وجه سفته است و در رسيدگي به دعوي مذكور ايفاء يا عدم ايفاي تعهد و دين مطرح مي شود و دادگاه تا برائت  يا اشتغال ذمه متعهد و ظهرنويس را احراز ننمايد نمي تواند نفيا" يااثباتا" نسبت به موضوع دعوي ياد شده حكم كند لذا دعوي عنوان شده از مصاديق دعاوي مالي بوده و مبلغ مندرج در متن سفته ملاك صلاحيت دادگاه خواهد بود و نصاب دادگاه معتبر است يعني اگر مبلغ مذكور در سفته تا دويست هزار ريال باشد رسيدگي به دعوي استرداد عين آن سفته در صلاحيت دادگاه صلح و بيش از دويست هزارريال در صلاحيت دادگاه عمومي است بعبارت ديگر مورد از مصاديق شق 6ماده 13 قانون آئين دادرسي مدني نيست چه اين بند كه از دعاوي غيرمالي و صلاحيت اختصاصي دادگاه صلح ياد مي كند ناظر به اشيائي است كه بهاء معين نداشته ولي داراي نوعي از اعتبار و متعلق اغراض و مقاصدي است مانند اعيان گواهينامه تحصيليو يا شناسنامه و سندمالكيت و يا آلوبم عكس اسناد تجاري و مالي مانند سفته و برات و چك خروج موضوعي داشته و داراي حكم ديگري است و دعوي مربوطبه آنها از مصاديق دعاوي مالي است همانطور كه اگر دارنده سفته متقابلا"عليه متعهد يا ظهرنويس اقامه دعوي كرده و مطالبه وجه آنرا نمايد دعوي مالي خواهد بود0

نظر اقليت :

همانطور كه در راي اصراري شماره 103886/11/40 هيئت عمومي
ديون عالي كشور راجع به دعوي استرداد چك استدلال شده ،دعوي استرداد
عين سفته نيز مشمول شق 6 ماده 13 قانن آئين دادرسي مدني بوده و
عين سفته از جمله اشيائي است كه بهاء معين نداشته ولي داراي
نوعي از اعتبار مي باشد، بنابراين شرائط و مقررات راجع به دعاوي
مالي نسبت به چنين دعوائي جاري نيست 0 به عبارت ديگردعوي استرداد
عين سفته غير از مسئله ايفاي دين و پرداخت يا عدم پرداخت وجه
سفته و خارج از دعوي مالي است و چون ورد از مصاديق دعوي غير
مالي و منطبق با شق 6ماده 13 قانون آئين دادرسي مدني است ، لذا
رسيدگي به موضوع در صلاحيت دادگاه صلح است و صحيح نيست كه خواهان
چنين دعوايي را مكلف به الصاق تمبر هزينه دادرسي بر مبناي مبلغ
مذكور در سفته نمائيم 0

مرجع :
كتاب انديشه هاي قضائي ، تدوين ونگارش يوسف نوبخت
انتشارات سازمان انتشارات كيهان ،چاپ سوم ،تابستان سال 1370

116